نسخه شماره 2499 - 1389/08/20 -

 به بهانه مستند آسمان آبي
 بزرگي شخصيت انتظامي ضعف هاي مستند را مي پوشاند 
نويسنده : زهره نبي زاده - کارشناس ارشد سينما

بدون شک انسان موجودي اجتماعي است و لازمه اجتماع ارتباط با يکديگر است از آن زمان که انسان بر ديوار غارها نقاشي کرد توانست راهي براي ارتباط فرانسلي باز نمايد. همين توانايي در دوره هاي بعدي يعني پيدايش اجتماعات بزرگ تر پر رنگ تر شد و ابزار جديدي براي ثبت انديشه ها، افکار، عقايد و احساسات بوجود آورد. داستان هاي اساطيري، پيکر تراشي و معماري در دوران باستان شاهدي بر اين ادعاست. اکنون انديشمندان و هنرمندان يک نسل مي توانستند نسل هاي بعدي را تحت تاثير قرار دهند و نسل هاي بعدي نيز آثارديگري بر اين مجموعه ها بيفزايند و بدين ترتيب تمدن ها و فرهنگ هاي گوناگون در حوزه هاي جغرافيايي کره خاک شکل گرفت. اکنون مي توان گفت فرهنگ و تمدن انباشتي از آثارانديشمندان و هنرمندان نسل هاي پي در پي است.
هويت هر انساني نيز بستگي مستقيمي به همين فرهنگ و تمدني که در آن زيست مي کند دارد. بنابراين هر انسان باهويتي، رابطه اي دو سويه با فرهنگ و تمدن خود دارد. يعني از سويي همه آثاربه جاي مانده از گذشتگان مانند يک ارثيه گرانبها متعلق به اوست و از سويي ديگر خودش نيز جزيي از اين آثار است و بدون تعلق به آن پوچ و بي معني است. تلاش اسفبار و بي فرجام مدرنيسم براي ايجاد يک تمدن يگانه جهاني منجر به افول مدرنيسم و پيدايش پست مدرنيسم در چندين دهه پيش شد که نه تنها فرهنگ ها و تمدن هاي مختلف را به رسميت مي شناسد بلکه تلاش خود را متوجه حفظ خرده فرهنگ هاي در حال نابودي مي کند.
 بنابر آنچه گفته شد تلاش همه انديشمندان، متعلق به هر نسلي که باشند، در تمامي عرصه هاي اجتماعي، علمي و هنري که منجر به آفرينش آثاري گردد فرهنگ و تمدن اين سرزمين را سترگ تر کرده و راه گشاي نسل کنوني و آنان که در پي خواهند آمد مي شود. نگارنده نيز از اين منظر به فرهنگ و تمدن ريشه دار اين سرزمين نگاه کرده و به حوزه تخصصي خود يعني سينما مي پردازد.
هنر- انديشه هاي تئاتر و سينما، يکي با سابقه چند هزار ساله و ديگري نورس و با سابقه صد و چند ساله داراي وجوه همسان و غير همسان فراواني هستند.در اين جا قصد ورود به جزئيات را ندارم و تنها به سه همانندي اشاره نموده و به دنبال آن به موضوع اصلي مورد نظر يعني هنر بازيگري مي پردازم. همانندي اول تئاتر و سينما وجود متن نوشتاري، نمايشنامه و فيلمنامه است دومين همانندي وجود تماشاگران يا مخاطباني است که معمولا در محيطي محدود به نام سالن گرد هم مي آيند و سومين همانندي فرايندي فني است که متن نوشتاري را به مقوله اي ديداري و شنيداري براي تماشاگران تبديل مي نمايد.
مهمترين نقطه تماس يا گذرگاه براي دسترسي مخاطب با متن، بازيگر يا هنر پيشه در صحنه است. اگر چه کارگرداني، ميزانسن، نور پردازي، موسيقي و همچنين در سينما فيلمبرداري و تدوين به انتقال مفاهيم و ارتباط متن با مخاطب کمک مي کند اما بار اصلي همچنان بر دوش بازيگر است.
اگر بازيگري بتواند مفاهيم يا احساسات مورد نظر يک متن خوب را با گفتار، حالات بدن وچهره وهمچنين کنشها و واکنش هاي تاثيرگذاربه مخاطب ارائه نمايد و آن را با انتخاب درست نقش هاي بعدي تکرار کند شخصيتي فراتر از فيلم به عنوان يک بازيگر توانا براي خويش فراهم مي کند که مي توان آن را ستاره ناميد و گاه مخاطب با آگاهي از حضور وي در فيلم يا نمايشي، مجذوب سالنهاي سينما يا تئاتر مي شود اما مرحله اي فراتر از ستاره شدن نيز وجود دارد که براي هر فردي در هر صنف و موقعيتي قابل دستيابي است و آن مردمي شدن است. کاستن از دردها، مصيبت ها، تاباندن نور اميد به زندگي محرومان و تلاش براي اعتلاي دانش و فرهنگ چيزي نيست که از ديد مردم مخفي بماند. اين همان موضوعي است که اغلب ستارگان بين المللي در دنياي هنر، ورزش و حتي سياست براي به دست آوردن آن تلاش مي کنند.
اکنون مستند "و آسمان آبي" در سانس هاي محدودي در حال اکران است و گوشه هايي از زندگي هنرمندي عزيز و قابل احترام را به تصوير مي کشد. باوجود بي تجربگي عوامل سازنده و ساختار ضعيف اين مستند، بزرگي شخصيت استاد عزت الله انتظامي اين نقايص را مي پوشاند.
هنرمندي که بيش از شش دهه از عمر خود را صرف پيشرفت سينما وتئاتر کرده است و در زندگي شخصي خود نيز جانب مردم را داشته است. در اينجا روي سخنم با مستند سازان گرامي است; آنها که تلاش فراواني دارند اما کمتر ديده مي شوند. آثار ارزشمند شما قطعا در آينده پايه هاي فرهنگي اين سرزمين را مستحکم تر مي کند. نگارنده موضوعي ارزشمندتر از فرهيختگان اين سرزمين را براي مستند سازي نمي شناسد. پرداختن به اين عزيزان که چشمه هايي از تاريخ، معرفت و ارزش هاي اين خاک هستند از سويي پاسداشت و اداي ديني نسبت به تلاش آنها است و از سويي ديگر رهيافتي است براي بازيابي هويت آيندگان.


نسخه چاپي ارسال به دوستان