نسخه شماره 4163 - 1395/08/01 -

 جاي‌خالي آيت‌الله «ميانجي‌گر» در روزهاي اختلاف اصولگرايانه  
نويسنده : مصطفي صادقي

اگر سياست را از وجه درست و اخلاقي آن دنبال کنيم و آنگاه در ميان سياست‌ورزان معاصر دنبال افرادي باشيم که سياست از نگاه آنان از همين رهگذر معنا مي‌يابد حتما بايد فردي مانند آيت‌الله مهدوي کني را در صدر چنين فهرستي قرار داد.يک انقلابي که اخلاق را فداي سياست نکرد.

او سياستمدار الگوي زمانه ما بود. سوال اين است؛ چرا آيت‌الله مهدوي کني از يگانه‌هاي عصر ما شده است؟ چرا چنين شده که محبوبيت او تنها در يک جناح و يک طيف خلاصه نشده و هنوز که هنوز است وقتي مي‌خواهند از چگونه بودن در دنياي سياست مثال بزنند يک سو را که جانب اخلاقگرايان و فضيلت‌پيشگان است به او نسبت مي‌دهند و آن سمت ديگرش را به اهل نقص و خسران ؟

پس در مقام سخن و تحليل آنجا که بحث بر سر چگونگي زيست سياسي و چرايي برتري اين آيت‌الله اخلاقگراست بايد به برجستگي‌هاي هويت سياسي او اشاره کرد و البته به اين پرداخت که اکنون اصولگرايان چگونه مي‌توانند از ميراث آيت‌الله براي سياست‌ورزي خود بهره برند .

آيت‌الله از حوزه تا کارگزاري نظام

«کلاس اول که رفتم معلمم آذربايجاني و ترک زبان بود، روز اول گفت بچه‌ها من مي‌خواهم نماز شما را درست کنم. معلم‌هاي آن زمان اکثرا آدمهاي متديني بودند. او به بچه‌ها گفت حمد و سوره را بخوانيد. من چون در خانواده ياد گرفته بودم بهتر از بقيه خواندم حتي قرائتم هم تا حدودي خوب بود. وقتي همه بچه‌ها خواندند به من گفت تو ملا مي‌شوي.

گذشت تا روزي که من شايد 18 سال سن داشتم. اولين شبي که در کن در حسينيه محله خودمان( محله بزرگ کن- محله سرآسيا) منبر رفتم، يک روحاني بود که از اصفهان مي‌آمد و منبر مي‌رفت. آن شب به من گفت منبر برو، گفتم من بلد نيستم و تا حالا منبر نرفتم گفت حالا برو و يک چيزي بگو. الان بروي ياد مي‌گيري و اگر خراب هم بکني همه مي‌دانند تازه‌کاري، خودت هم ناراحت نمي‌شوي. اما اگر درس خواندي و ملا شدي و بعد منبر رفتي و خراب کردي ديگر تا آخر نمي‌تواني منبر بروي و آن موقع توقع مردم هم از تو بيشتر است. من منبر رفتم، يک منبر 8 دقيقه‌اي و يک مسئله شرعي گفتم و قسمتي از يک خطبه اميرالمومنين را خواندم و يک روضه هم خواندم و پايين آمدم. ديدم يک پيرمردي با فاصله زياد به من مي‌گويد: فلاني مرا مي‌شناسي؟ گفتم نه يادم نيست.گفت من معلم کلاس اولت هستم، بهت گفتم ملا مي‌شي.» اين روايتي است به زبان آيت‌الله مهدوي کني از زندگي خودش . روحاني با تقوا و اخلاق‌مداري که حالا دو سال از رحلتش مي‌گذرد اما همچنان فضيلت‌هايش نقل محافل است.

محمدرضا مهدوي کني در سال 1310 در قريه کن (حومه تهران) به دنيا آمد و پس از گذراندن تحصيلات ابتدايي در کن و تهران و 3 سال دروس حوزوي در مدرسه علميه مرحوم برهان، عازم قم شد. روحاني جوان تا سال 1340 در محضر استادان مبرز آن زمان همچون حضرات آيات: حاج شيخ عبدالجواد سده‌اي (جبل عاملي)، شهيد صدوقي، سلطاني، مجاهدي، رفيعي قزويني، شعراني، علامه طباطبايي، آيت‌الله العظمي‌بروجردي، امام خميني (ره)، آيه‌الله العظمي‌گلپايگاني تلمذ کرد.

با درگذشت آيت‌الله بروجردي، به تهران بازگشت و در ادامه مبارزات خود عليه طاغوت که از 18 سالگي و در زمان آيت‌الله بروجردي شروع کرده بود، در نهضت اسلامي‌به رهبري حضرت امام خميني(ره) شرکتي فعال و موثر داشت.آيت‌الله مهدوي کني پيش از پيروزي انقلاب از سوي حضرت امام‌(ره) به عضويت شوراي انقلاب درآمد و پس از پيروزي نيز عهده‌دار مسووليت‌‌هاي حساس و گوناگوني نظير سرپرست کميته انقلاب اسلامي، عضو شوراي نگهبان، وزارت کشور در زمان نخست وزيري شهيد رجايي و شهيد باهنر، نخست‌وزيري پس از شهادت رجايي و باهنر، عضويت در شوراي‌عالي انقلاب فرهنگي، مسئول ستاد رسيدگي به مناطق جنگ‌زده، عضويت در شوراي بازنگري قانون اساسي، عضويت در مجمع تشخيص مصلحت نظام، رياست مرکز رسيدگي به امور مساجد شد.

آيت‌الله در ادوار مختلف مورد اعتماد بود . همه او را قبول داشتند . هر جا که بايد فرد امين و البته کاردان را بر مي‌گزيدند او گزينه اول بود. همه مي‌دانيم که امام راحل رحمت‌الله عليه در مورد افراد، بسيار با احتياط نظر مي‌دادند و کسي را مطلقاً تاييد نمي‌کردند تا بعدها مورد سوءاستفاده قرار نگيرد، اما در سال 1359 که آيت‌الله مهدوي کني در کابينه شهيد رجايي به وزارت کشور برگزيده شد، در مورد آيت‌الله مهدوي کني جمله اي فرمودند که اين کلام فقط به او منحصر بود و هرگز در مورد کسي ديگر تکرار نشد. حضرت امام در سخنان خود فرمودند: «وزارت کشور از وزارتخانه‏‌هاى بسيار وسيع است و بحمد اللَّه در رأسش هم آقاى مهدوى واقع شدند که خوب ما از سابق ايشان را ارادت داشتيم و حالا هم ارادت داريم و بعدها هم ارادت خواهيم داشت به ايشان». آيت‌الله مهدوي کني دبيري جامعه روحانيت مبارز تهران،رئيس دانشگاه امام صادق (ع)،عضويت و رياست مجلس خبرگان رهبري،توليت مدرسه علميه مروي تهران؛ از سوي حضرت امام خميني(ره) را نيز بر عهده داشت .

چرا آيت‌الله، ماندگار شد؟

حالابايد به اين پرداخت که آيت‌الله مهدوي کني چگونه حتي بعد از رحلت همچنان به عنوان يک الگو براي اهل سياست مطرح است و بايد به دنبال پاسخي براي اين سوال بود که آيت‌الله چه ميراثي براي سپهر سياست ايران به ارث گذاشته است. بايد دوران سياست ورزي او را مرور کرد و به اين نتيجه رسيد که آيت‌الله در شرايط مختلف چه روشي برگزيده است.

يکي از نکات جالب زندگي سياسي آيت‌الله مهدوي کني نوع مواجهه او با رقيب است.

در فصل پنجم کتاب خاطرات آيت‌الله مهدوي کني، موضع او پس از شکست اصولگرايان در انتخابات سال 76 چنين بيان شده‌: «من و جمعي از دوستان جامعه روحانيت بعد از انتخابات رياست‌جمهوري هفتم و انتخاب رئيس جمهور، خدمت آقا رفتيم و صحبت کرديم. من خدمت آقا عرض کردم ما وظيفه‌اي داشتيم، کارمان را انجام داديم. اينک که انتخابات برگزار شد و نامزد ما راي نياورد ما در اينجا مي‌توانيم يکي از اين سه گزينه را انتخاب کنيم:يکي اينکه بايستيم، بگوييم ما اين انتخاب را قبول نداريم، زيرا انتخابات مردود است و ما آن را قبول نداريم، راي مردم را هم قبول نداريم، به نظر مي‌آيد که اين گزينه عقلايي نمي‌باشد بالاخره مردم راي داده‌اند، پس ما نمي‌توانيم بگوييم قبول نداريم.دوم اينکه ما بگوييم که مردم راي داده‌اند و رئيس جمهور منتخب هم راي آورده، راي مردم را هم قبول داريم و با ايشان همکاري مي‌کنيم و از نظرمان هم برگشتيم. اين هم يک نظر يعني در واقع اعتراف به اشتباه کنيم و از گناه و خطاي خودمان توبه نماييم.

ما چنين کاري را هم نمي‌کنيم، ما ايشان را گزينه‌اي برتر نمي‌دانستيم.گزينه سوم، آنکه طبق قانون به آراي مردم احترام مي‌گذاريم تا حدي که لازم باشد براي احترام به آراي مردم و حفظ نظام، همکاري مي‌کنيم ولي درعين حال از نظام اسلامي‌پاسداري مي‌کنيم و در سنگرهاي خود با ديده‌باني دقيق، مراقب اوضاع هستيم و هرگاه براي انقلاب احساس خطر کنيم، شليک خواهيم کرد». آيت‌الله مهدوي کني صادق بود هم با خود هم با رقيب و هم با مردم. اين مهمترين برداشتي است که مي‌توان از رفتار سياسي او در نيمه دهه هفتاد داشت آن هم درست در شرايطي که برخلاف پيش‌بيني‌ها‌، راستگرايان قدرت را در يک قدمي‌رسيدن به آن از دست داده بودند .

وحدت؛ کليد واژه مهم آيت‌الله

اگر بنا باشد به درستي و از سر صداقت به آسيب شناسي علت افول قدرت اصولگرايان در چند سال اخير بپردازيم ، يعني دقيقا آنچه که باعث شد اصولگرايان در پارلمان و دولت با وضعيت فعلي مواجه باشند حتما بايد به زمينه‌هاي ايجاد چند نظري بپردازيم و اينکه چه کساني و چکونه بر طبل اختلاف کوبيدند. بايد به دوران مجلس نهم بازگرديم؛ زماني که دامنه اختلاف ميان اصولگرايان افزايش يافت. درست در همين شرايط بود که آيت‌الله مهدوي کني هشدار جدي به جبهه پايداري داد و در تبيين وحدت اصولگرايان در آن مقطع زماني گفت: «مراد بنده آن است که همه بايد با هم باشند و از تفرقه بپرهيزند، لذا توصيه مي‌کنم همه در مسير وحدت قرار گيرند، هرچند تأکيد مي‌کنم که معناي وحدت، يکي شدن نظرات و سليقه‌ها نيست».

اما پايداري آنان بر ليست مجزا باعث شد که اصولگرايان به دو گروه جبهه متحد اصولگرايان و جبهه پايداري انقلاب اسلامي‌تقسيم شوند و آيت‌الله مهدوي کني در مرثيه اختلاف ميان اصولگرايان اظهار داشت «ما ورود پيدا کرديم تا در راستاي اتحاد برادران اصولگرا، جبهه متحدي تشکيل شود؛ لکن عده‌اي اجازه ندادند اين اتفاق مبارک به‌درستي صورت پذيرد و اين يک جبهه تبديل شد به 13 جبهه».

اصولگرايان اگر چه در آن انتخابات اکثريت پارلمان را به دست آوردند اما ساز جدايي پايداري‌ها و عدم توجه آن‌ها به هشدارهاي آيت‌الله مهدوي کني موجب شد تا زمينه‌هاي شکاف ميان اصولگرايان فراهم شود . شکافي که تعميقش توسط پايداري‌ها موجب شد اصولگرايان هم انتخابات سال 92 را واگذار کنند و هم در انتخابات مجلس دهم در تهران با نتيجه غير قابل تصور روبرو شوند.

حالا اينجا در آستانه انتخاباتي ديگر جاي خالي آيت‌الله به عيان حس مي‌شود. اصولگرايان اکنون مواجه‌اند با محصول بذر اختلافاتي که نوپديدهايي مانند پايداري کاشتند و هرگز هم حاضر نشدند خود را با الگوي روحاني اخلاق گرا و سياستمداري همچون آيت‌الله مهدوي کني وفق دهند‌. هر چه هست اکنون اصولگرايان بايد به روش‌هاي آيت‌الله بازگردند‌. صداهاي عجيبي شنيده مي‌شود‌. گويي نوپديدهاي اصولگرا باز نسخه واگرايي پيچيده‌اند و براي رفتن به راه ديگر بهانه‌هاي تازه تئوريزه مي‌کنند . تا سخن از وحدت به ميان مي‌آيد از کثرت مي‌گويند و برهان ناچسب جور مي‌کنند . اکنون حتما نوبت خردگرايان است‌. رسم سياست ورزي آيت‌الله بايد زنده شود . بايد به دوران آيت‌الله مهدوي کني بازگرديم. زنده باد اخلاق!

منبع‌: خبرآنلاين

در صفحه 9


نسخه چاپي ارسال به دوستان