نسخه شماره 4097 - 1395/05/10 -

 چهره‌ها 

10 مرداد‌؛ به ياد محمود دولت‌آبادي

خالق کليدر

محمود دولت‌آبادي نويسنده معروف ايران در 10 مرداد سال 1319 در دولت آباد سبزوار متولد شد و در خانواده‌اي روستايي که از راه کار بر زمين سخت کوير‌؛ روزگار مي‌گذراندند بزرگ شد.

کودکي‌اش در روستا سپري شد و تاثير اين سالها باعث شد تا «رمان روستايي» به دست او به اوج شکوفايي برسد. در جواني به تهران مهاجرت کرد .در همين دوران دهه 1340 بود که دولت‌آبادي به صورت جدي با تئاتر آشنا شد و 6 ماه نظري و 6 ماه هم عملي درس تئاترخواند.

در اين دوره شاگرد اول شد و پس از آن «شبهاي سفيد داستايوسکي» را بازي کرد و بعد «قرعه براي مرگ» اثر «واهه کاچا»؛ بازي در نمايش«اينس مندو»، «تانياً» نگاهي از پل اثر آرتور ميلر و بعد از آن کار در اداره برنامه‌هاي تئاتر را دنبال کرد . سپس به گروه هنر ملي پيوست که دوره پرباري براي او به شمار مي‌آمد.

در سال 1353، از او دعوت شد تا در نمايشنامه «در اعماق» اثر ماکيسم گورکي ايفاي نقش کند. از سال 1340 تا 1353 تئاتر و داستان‌نويسي، دوشادوش هم، ذهن دولت‌آبادي را تسخير کرده بود.

او در همين سال تئاتر را براي هميشه کنار گذاشت، اگر انتشار نمايشنامه ققنوس و يا فعاليت دولت آبادي را براي تشکيل سنديکاي تئاتر در يکي دو سال بعد از انقلاب مستثني بدانيم، دولت‌آبادي، کار منظم داستان نويسي را با انتشار «ته شب» در سال 1341 آغاز مي‌کند که در آثار او از همان نخستين اثر تا آخرين آنها سلوک خطوط تفکري کلي نگر و نشانه‌هايي مشخص وجود دارد، همچنين تسلط‌هاي رشک آميز او در فضاسازي و ديالوگ نويسي از همان آغاز کار پيداست.

ذوق او به نوشتن باعث شد تا نويسندگي را قبل از مهاجرت به تهران تجربه کند اما نخستين داستانش به نام «ته شب » در سال 1341 در مجله‌اي در تهران چاپ شد. از آن پس؛ کار نوشتن را به صورت جدي و با پشتکار فراوان ادامه داد و داستان هايش در نشريات ادبي و به صورت کتاب به چاپ رسيد و براي وي شهرت زيادي را به بار آورد .

اما مهمترين کتاب دولت‌آبادي رمان بلند ده جلدي «کليدر» است .کليدر، آينه‌اي است که حقيقت زندگي روستانشينان خراسان را نشان مي‌دهد. رماني در ستايش کار و زندگي و طبيعت، که خود دولت‌آبادي بارها گفته‌است «ديگر گمان نکنم که نيرو و قدرت و دل و دماغم اجازه بدهد که کاري کاملتر از کليدر بکنم. کليدر از جهت کمي‌ و کيفي، کاملترين کاري است که من تصور مي‌کرده‌ام که بتوانم و شايد بشود، گفت در برخي جهات از تصور خودم هم زيادتر است.»

کليدر، يک رمان عظيم روستايي است در 10 جلد و بالغ بر سه هزار صفحه که او بيش از 15 سال عمرش را صرف نگارش آن کرده‌است و حجيم‌ترين رمان فارسي به شمار مي‌رود‌؛ البته گمان نمي‌رود که دوباره چنين حادثه اي تکرار شود، با زباني فخيم و حماسي و بيش از شصت شخصيت که جملگي تمام و کمال پرداخته شده‌اند.

گفتني است اکثر داستان‌هاي کوتاه، بلند و رمان‌هاي دولت‌آبادي توسط مترجم‌هاي ايراني و غيرايراني به زبان‌هاي ديگر برگردانده شده‌اند.


نسخه چاپي ارسال به دوستان