نسخه شماره 4097 - 1395/05/10 -

 مصدق به روايت روزنامه‌ها در تالار وحدت 

گروه فرهنگي- باقر فدايي: «من که فرزند اين سرزمينم ، در پي توشه‌اي، خوشه چينم» اين بيت ترانه معروف خوشه چين، مطلع آغاز نمايش «راپورت‌هاي شبانه دکتر مصدق» است که اين روزها در تالار وحدت به روي صحنه است. نمايشي که در قالب ضرباهنگ اتفاقات، فرازهايي از زندگي قهرمان ملي شدن صنعت نفت ايران را عکس گونه و تيتروار روايت مي‌کند؛ بازي در خور توجه فرهاد آييش در نقش مصدق و نيز حضور ايرج راد، رضا بهبودي، خسرو احمدي، نرگس محمدي ... قدرت حضور 63 بازيگر روي صحنه، بازخواني برخي ترانه‌هاي فولکور دهه سي و صد البته فراز و نشيب‌هاي دراماتيک روزگار کودتاي 28 مرداد از جمله جذابيت‌هاي اين تئاتر است.

بديهي ست که نمايش بر بستري از سياست پيش رود، اما گاه دست مخاطب را مي‌گيرد و او را به صحنه‌هايي از اندروني نخست وزير کودتا زده مي‌برد و صحنه‌هايي کمتر ديده شده همنشيني مصدق و دخترش خديجه و علاقه دختر به تار و نواهاي ايراني را احيا مي‌کند؛ از اين روست که نمايشي با خلق و خوي سياسي با ترانه اي ملي ميهني آغاز مي‌شود؛ اثر نوستالژيک «خوشه چين»، اثري جاودانه که متن آن با تلاش‌هاي ميهن پرستانه مصدق همساز است؛ خوشه چين با صداي محمد رضا منصوري در تاريکي تالار وحدت مي‌پيچد تا پرده نمايش بالا رود، و مصدق با آن باراني بلندش از راه رسد، منصوري در سال 1393 همين ترانه را در کنسرتش در همين تالار وحدت اجرا کرده بود و اين بار خوانشي نوين دارد؛ اين آوازخوان جوان مي‌گويد: «رصد تاريخ ترانه در ايران ثابت مي‌کند هنرمندان فرهيخته موسيقي ما دل گفته‌هاي مردم را بازتاب داده‌اند و طنين فرياد ملت خود بوده‌اند؛ از اين رو ارائه ترانه خوشه چين در وروديه نمايشي با موضوع جناب دکتر مصدق، نوعي مهياسازي ذهن مخاطب است.»

اين نمايش با اجراي زنده دو بيت از ترانه حماسي «اي ايران سراي اميد» بر پيکر بي‌جان مصدق به پايان مي‌رسد، محمد رضا منصوري مي‌گويد «تماشاگر اين نمايش بر داستان آن واقف است اما ظلمي که بر دکتر مصدق مي‌رود، و تراژدي مرگ او اندوهي سنگين بر سالن نمايش مستولي مي‌کند و اجراي اين ترانه نوعي گرامي داشت راهي ست که ايشان جان به آن هديه داد.هر دو ترانه اين نمايش را من انتخاب و به کارگردان محترم پيشنهاد دادم، آقاي مهرداد نوبخت پور آنها را مجددا تنظيم کرد و با ارکستر بزرگ زهي آنها را در استوديو اجرا کردم،البته با توجه به نمايشنامه، دو بيت آغازين «اي ايران سراي اميد» را بر پيکر جناب مصدق هر شب، زنده اجرا کرده‌ام.»

منصوري که سال 1391 با آلبوم موسيقي سنتي متفاوت «ترانه شو فرياد مرا» خود را به جامعه هنري معرفي کرده مي‌گويد: «مدتهاست در سينما، آهنگسازي براي فيلم به يک باور بدل شده است اما اين نياز در تئاتر کشورمان جدي گرفته نشده، اکثريت تئاترها با موسيقي انتخابي پيش مي‌روند که جاي افسوس دارد و اميدوارم اين نقص به زودي برطرف شود.» درخشش فرهاد آييش در نقش مصدق نقطه عطف اين نمايش است، آييش که به جهت قد بلند، لاغري و صورت کشيده شباهت‌هاي ظاهري جالب توجهي با دکتر مصدق دارد، به لطف بازي در خور توجه، صداسازي و نيز بهره‌مندي از وسايل شخصي مانند عصا، باراني بلند و عينک خود را به عنوان مصدق به مخاطب مي‌باوراند.

آئيش با تاکيد بر حساسيت‌هاي بسيار اين نقش گفت: «پيداست ايفاي نقش مصدق باتوجه به خصوصيات بارزش دشوار است و وقتي اين کار دشوارتر مي‌شود که بدانيد سالمنداني هستند که او را از نزديک ديده‌اند؛ مادر من هم که البته مدت کوتاهي است در قيد حيات نيست در دادگاه مصدق حضور داشته و خاطراتي را از آن نقل مي‌کرد، اين به معناي شناخت از يک شخصيت معاصر تاريخي است که چالش بازي کردن به جاي او را زياد مي‌کند و باعث مي‌شود من هم ترس داشته باشم و هم انگيزه.»

او افزود: «مطالعاتي در رابطه با اين شخصيت داشته‌ام و سعي کرده ام او را درون خودم ببينم و بعدش آن را بر صحنه نشان دهم.»

ايرج راد در اين نمايش ايفاگر نقش «روزولت» است. او گفت: زماني که متن را خواندم اول از همه به دنبال آن بودم که ببينم اتفاقات آن نزديک به واقعيت است. اينکه اين رويدادها در آن تاريخ بوده يا نه؟ شايد افرادي که سن‌شان حدود 80 سال است آن زمان و وقايعي که رخ داده را به خاطر بياورند. من نمايشنامه را متني ديدم که به دور از مسائل سياسي و بيشتر اجتماعي است. هيچ نگاه تاييدکننده‌اي به سويي نداشته و از شکلي واقع‌گرايانه و تحليلي برخوردار است. اين مسئله از نظر من مهم بود.»

اصغر خليلي، نويسنده و کارگردان نمايش «راپورت‌هاي شبانه دکتر مصدق» با بيان اين نکته که از منظر رسانه و روزنامه‌ها اين واقعه تاريخي را روايت مي‌کند گفت: «براي من آزادي بيان در آن دوره جذاب بود. آن دوره روزنامه و مجلات متعددي وجود داشت؛ در واقع شبه آزادي بياني اتفاق مي‌افتد. در بررسي‌هايي که داشتم شرايط رسانه بر مديريت افکار جامعه خيلي تعيين تکليف مي‌کرد. وقوع کودتاي 25 و 28 مرداد تحت تاثير افکار عمومي است به خصوص 28 مرداد. به شخصه فکر مي‌کنم رسانه در اين کودتا خيلي تاثيرگذار بوده است؛ به همين دليل از اين زاويه ديد نمايش را ارائه دادم.»

تا امروز چهره‌هاي متعددي از اين نمايش ديدن کردند از جمله سيد هادي خامنه‌اي، دکتر محمدرضا عارف، عباس آخوندي وزير مسکن ، اکبر ترکان مشاور ارشد رئيس‌جمهور، مصطفي تاج‌زاده، لوريس چکناواريان، مصطفي زماني، همايون ارشادي، شبنم قلي‌خاني، فرمان فتحعليان، مائده طهماسبي، امير دژاکام، اصغر همت....

نمايش «راپورت‌هاي شبانه دکتر مصدق» تا بيستم مرداد ساعت 18 در تالار وحدت به روي صحنه خواهد بود؛ نمايشي که همزمان با بازسازي صحنه‌هايي از زندگي قهرمان ملي صنعت نفت، خاطراتي از تهران از پيچ شميران تا سي تير و... را تصويرسازي مي‌کند که به سهم خود خاطره انگيز است.


نسخه چاپي ارسال به دوستان