نسخه شماره 4083 - 1395/04/23 -

 دادگاه لاهه حاکميت پکن را در درياي چين‌جنوبي رد کرد
 التهاب سرد در خاور دور 

گروه بين‌الملل‌، علي ودايع: اوضاع امنيتي خاور دور در روزهايي که همه نگاه‌ها به تقابل روسيه با ناتو و آمريکا دوخته شده به شدت بحراني است. روز گذشته (سه‌شنبه) دادگاه کيفري بين‌المللي لاهه در حکمي‌ادعاهاي چين مبني بر داشتن حقوق انحصاري و اقتصادي بر بخش‌ وسيعي از درياي چين جنوبي را رد کردند.

درياي جنوبي چين، دريايي حاشيه اي است که بخشي از اقيانوس آرام به شمار مي‌آيد و ناحيه اي در حدود 3.5 ميليون کيلومتر مربع از سنگاپور تا تنگه تايوان را در بر مي‌گيرد. اين دريا پس از پنج اقيانوس جهان، بزرگترين ناحيه دريايي جهان محسوب مي‌شود. کشورهاي چين، ژاپن، فيليپين، مالزي، ويتنام، تايوان و برونئي بر سر مالکيت يا بهره‌برداري از منابع اين منطقه دريايي اختلاف نظر دارند . براساس اطلاعات منتشر شده، در درياي جنوبي چين حدود 250 جزيره کوچک قرار دارد که مساحت آن‌ها به 15 کيلومتر مربع مي‌رسد و چين براي توسعه اين جزاير اقدام به ساخت جزاير مصنوعي و نصف فانوس دريايي کرده که مورد اعتراض کشورهاي منطقه و آمريکا قرار گرفته است.

واکنش تند پکن به راي لاهه

راي دادگاه لاهه امروز( سه شنبه) بر اساس شکايت سال 2013 دولت وقت فيليپين صادر شده است که ضمانت اجرايي ندارد و تنها پيروزي سياسي محسوب مي‌شود. دادگاه داوري لاهه با دادن راي به نفع فيليپين در مقابل چين ، ضمن استناد به خط فاصل رسم شده در نقشه 1947 درياي چين جنوبي اعلام کرده است که هيچ دليل قانوني براي چين وجود ندارد که در مورد منابع موجود در مناطق آبي داخل اين خط فاصل ادعاي حق و حقوقي تاريخي کند.

قضات در اين حکم 497 صفحه‌اي همچنين مي‌گويند که گشت‌زني‌هاي نيروهاي مجري قانون چين خطر برخورد با کشتي‌هاي ماهيگيري فيليپين در بخش‌هايي از اين دريا را به همراه دارد و پکن با ساخت و سازهايش باعث صدمه جبران ناپذير به صخره‌هاي مرجاني مي‌شود.

فيليپين از موضع لاهه به شدت استقبال کرده است. «فوميو کيشيدا» وزير خارجه ژاپن نيز اظهار کرد: طرف‌هاي درگير بايد با پيگيري راي دادگاه، نسبت به حل اختلافات اقدام کنند. گفتني است که پکن و توکيو در پرونده جداگانه اي بر سر مالکيت بر جزايري در درياي شرقي که چيني‌ها آن را «ديائويو» و ژاپني‌ها آن را «سنکاکو» مي‌نامند، اختلاف دارند.

درهمين حال تايوان که خود با پکن تنش‌هايي دارد اعلام کرد که آنرا نمي‌پذيرد زيرا تصميم اين دادگاه درباره منطقه «ايتو آبا»، تنها منطقه تايوان در جزاير مورد مناقشه «اسپراتلي» موجب شده که «آسيب جدي» به حقوق ارضي تايوان وارد شود. اين در حالي است که ويتنام از اين حکم استقبال کرده و گفت، ضمن آن که حمايت قاطعانه از حل‌وفصل صلح آميز مناقشات مي‌کند بر ادعاهاي حاکميتي خود نيز تاکيد مي‌کند.

چين که شکايت تنظيم شده از سوي فيليپين را محکوم کرده، گفت، هيچ حکمي‌نمي‌تواند اين کشور، فعاليت‌ها و حقوقش را محدود کند. پکن با لحني خشمگينانه اعلام کرده است که «چين حکم لاهه را به رسميت مي‌شناسد و نه آن را مي‌پذيرد.» از سوي ديگر چين اقدام به انتشار بيانيه اي موسوم به بيانيه دولت جمهوري خلق چين در خصوص حق حاکميت و منافع دريايي و منافع اين کشور در درياي جنوبي کرده است.در اين بيانيه جداگانه آمده است که چين از لحاظ تاريخي بر اين دريا مالکيت دارد و حقوق آن نيز بر اساس منافع تاريخي به رسميت شناخته شده است.

برخورد اقتصادي و ديپلماتيک

چين گفته است که روابط اقتصادي خود را با فيليپين به شدت کاهش خواهد داد. ارزش تبادلات تجاري چين و فيليپين در سال 2014 ميلادي به مرز 45 ميليارد دلار رسيد و در سال 2015 ميلادي نزديک به 16.5 درصد رشد کرد.آمارها نشان مي‌دهد که پس از تشديد منازعات ميان دو طرف از سال 2013 ميلادي که فيليپين به دادگاه لاهه عليه چين شکايت کرد، روابط اقتصادي ضرباتي را متحمل شده است.

در همين حال براساس برخي شواهد پکن خروج از کنوانسيون حقوق درياهاي سازمان ملل را به طور جدي در دستور کار قرار خواهد داد. خروج چين از اين معاهده مي‌تواند به اين معنا باشد که اين کشور با تمام توان و حتي با استفاده از قواي نظامي‌در صورت لازم از حق حاکميتش در درياي جنوبي حراست خواهد کرد. روزنامه «چاينا ديلي» امروز شنبه در گزارشي نوشت: به اعتقاد بسياري از کارشناسان، توافقنامه حقوق درياهاي سازمان ملل موسوم به «يو ان کلوس» در واقع به معاهده اي در انحصار برخي کشورها تبديل شده است.اين نشريه مي‌نويسد که برخي از کشورها اين معاهده را به ابزاري براي ضربه زدن به تماميت ارضي و حق حاکميت چين تبديل کرده اند و پکن چاره اي جز ايستادگي در برابر آنان ندارد. اين معاهده سال 1982 ميلادي امضا شد و سال 1994 ميلادي اجرايي گشت و از آن زمان 167 کشور و همچنين کشورهاي اتحاديه اروپا به آن ملحق شده اند اما آمريکا آن را تصويب نکرده است.

همزمان شبکه خبري «فونيکس» هنگ کنگ نيز نظرسنجي انجام داده است که نشان مي‌دهد از ميان 19 هزار نفر مورد نظرسنجي بيش از 92 درصد از خروج چين از اين پيمان حمايت کرده‌اند.

چين آماده جنگ سخت

روزنامه «ارتش چين» گزارش کرده، همزمان با اعلام راي دادگاه لاهه ضمن انجام يک رزمايش دريايي همراه با سلاح‌هاي جنگي توان نظامي‌خود را به نمايش گذاشته است. اين رزمايش جنگي با استفاده از تجهيزات سنگين نظامي‌دقيقا در محلي بين جزاير «پاراسل» و استان «هاي نن» در جنوبي ترين نقطه چين آغاز شد، جايي که اين کشور با فيليپين و برخي از کشورهاي همسايه در خصوص جزاير موجود در اين دريا دچار منازعه است.

مساله اساسي و حساسيت برانگيز اينجاست که درياي چين جنوبي اصلي ترين آبراه ترانزيت کالاست که رقمي‌در حدود پنج هزارميليارددلار کالا منتقل مي‌شود که در بسياري از موارد توسط ناوگان نظامي ‌آمريکا يا ديگر کشورها اسکورت مي‌شوند.روز سه‌شنبه، روزنامه دولتي گلوبال تايمز چاپ پکن در سرمقاله‌اي نوشت که واکنش چين به رأي ديوان داوري لاهه به محتواي رأي بستگي دارد. اين روزنامه افزود که هيچيک از طرف‌هاي اختلاف خواستار درگيري نظامي‌نيستند، با اين همه همگي به آمادگي نظامي‌خود مشغولند.

منابع آمريکايي گفته بودند که واکنش چين نسبت به اين رأي تعيين کننده واکنش فيليپين، ويتنام و ساير کشورهاي منطقه جنوب شرق آسيا و همچنين ايالات متحده خواهد بود. به گفته آنان، اگر چين در صدد افزايش حضور نظامي‌خود در منطقه برآيد، بايد انتظار داشت که ساير کشورها نيز برآمادگي نظامي‌خود بيفزايند و اين احتمال مي‌رود که ايالات متحده خواستار تشکيل يک ائتلاف بين‌المللي به منظور مراقبت و حفاظت از امنيت کشتيراني در اين منطقه شود.

وضعيت امروز در چين يادآور سال‌هاي 1999 است زماني که سفارت چين در بلگراد از سوي جنگنده‌هاي آمريکا هدف سه موشک قرار گرفت و چند چيني جانشان را از دست دادند و نهايتا با پرداخت 28 ميليون دلار غرامت و عذرخواهي رسمي‌آمريکا غائله خاتمه يافت.
چين و آمريکا يک بار ديگر در سال 2001 ميلادي زماني که يک جنگنده چيني با يک هواپيماي شناسايي آمريکا برخورد کرد و پس از سقوط جنگنده خلبان آن کشته شد و جنگنده در استان «هاي نن» در جنوب چين مجبور به فرود شد با يکديگر بشدت درگير شدند تا جايي که ارتباطات نظامي‌آنها براي مدت طولاني قطع شد.
به نظر مي‌رسد اما درگيري درياي جنوبي به مراتب شديدتر از موارد مذکور باشد و هر نوع مناقشه نظامي‌ممکن است آتش جنگ را به کشورهاي ديگر نيز بکشاند.

ناوهاي جنگي و جنگنده‌هاي چين از هم اکنون در درياي جنوبي آرايش داده شده اند و در حال برگزاري رزمايش‌هايي هستند. پيشتر نيز سامانه‌هاي دفاعي اين کشور در منطقه مستقر شده و در آن سوي دريا؛ ناوها، جنگنده‌ها و بمب‌افکن‌هاي آمريکا ديده مي‌شوند و اوضاع به هيچ وجه خوشايند نيست.
درياي جنوبي اکنون به مهمترين کانون منازعه و تيرگي روابط چين و غرب و از جمله پکن و واشنگتن تبديل شده است و به نظر مي‌رسد هيچيک از اين دو طرف قصد ندارند از مواضع خود عدول کنند و همين مسئله به باور کارشناسان، خطر بروز درگيري را بيشتر افزايش مي‌دهد.


نسخه چاپي ارسال به دوستان