نسخه شماره 4063 - 1395/03/27 -

 تلاش سعودي براي تطميع واشنگتن 

نظرات مختلفي درباره سفر محمد بن سلمان، وزير دفاع و رئيس شوراي‌عالي اقتصاد عربستان به آمريکا وجود دارد؛ برخي معتقدند اين سفر در زمان مناسبي براي ترميم روابط پرتنش ميان دو کشور صورت گرفته است اما برخي برعکس معتقدند که اين سفر با تأخير و در زماني صورت گرفته که موج انتقادات عليه عربستان شدت يافته است.

به نوشته رأي اليوم، برخي که معتقدند سفر محمد بن سلمان به آمريکا با تأخير صورت گرفته اين سفر را به «تروريسم افراطي» ربط مي‌دهند که به عمق آمريکا رسيده است. مصداق اين مساله حمله اخير به شهر اورلاندوي آمريکاست که در واقع تکميل‌کننده يا حلقه ديگري از حملات 11 سپتامبر است.

روز سه‌شنبه هيلاري کلينتون، نامزد حزب دموکرات در انتخابات رياست‌جمهوري آمريکا خواهان محاصره نظام‌ کشورهاي عربي و در رأس آن عربستان، قطر و کويت شد. کلينتون اين کشورها را به حمايت از تندروي در جهان و پيامدهايي که تروريسم به جا مي‌گذارد، متهم کرد. پيش از او نيز رقيبش دونالد ترامپ، نامزد حزب جمهوري‌خواه همين اتهامات را گفته و حتي از عربستان خواسته بود بهاي حمايتي را که از سوي آمريکا دريافت کرده، بپردازد. او خواهان ممانعت از ورود مسلمانان به آمريکا و توقف صدور ويزا براي شهروندان کشورهايي شده بود که تروريست‌ها را اعزام مي‌کنند. اظهارات وي اشاره کاملا واضحي به عربستان بود. محمد بن سلمان پيام واضحي را براي اين ميزبانان آمريکايي خود دارد. اين پيام اين گونه است: “شايد ديگر به نفت ما احتياج پيدا نکنيد اما ما مي‌توانيم هم‌پيمان اقتصادي استراتژيکي باشيم و فرصت سرمايه‌گذاري کلاني را به شرکت‌ها و سرمايه‌گذارانتان از طريق خصوصي سازي شرکت‌هايمان از جمله شرکت بزرگ آرامکو بدهيم».

مساله جالب توجه اين است که ديدار با سرمايه‌گذاران ارشد در بازار بورس آمريکا (وال استريت) در راس دستور کار سفر محمد بن سلمان قرار دارد. اين علاوه بر ديدارهاي سياسي وي است و با هدف ترويج طرح تحول ملي (چشم‌انداز عربستان در سال 2030) صورت مي‌گيرد؛ طرحي که محمد بن سلمان شخصا ناظر آن بوده و محور آن توزيع منابع درآمدي، کاهش تکيه بر درآمدهاي حاصل از نفت و باز کردن بازارهاي عربستان به روي سرمايه‌گذاران خارجي است.

در وهله نخست لحن محمد بن سلمان در قبال آمريکا «آشتي جويانه» به نظر مي‌رسد و او از لحن تهديدآميز خود که کشورش در سال گذشته از اين لحن استفاده کرده بود، فاصله گرفته است. لحن تهديدآميز عربستان در اظهارات عادل الجبير، وزير خارجه اين کشور خود را نشان داد. او به خارج کردن 750 ميليارد دلار از سرمايه‌هاي عربستان در آمريکا در واکنش به قانون کنگره درباره خانواده‌هاي قربانيان 11 سپتامبر اشاره کرده بود.

شايد اتهاماتي که بان کي‌ مون، دبيرکل سازمان ملل درباره کشتن کودکان يمني به عربستان وارد کرده و گفته تحت فشار شديد رياض مجبور شده نام عربستان را از ليست سياه ناقضان حقوق کودکان حذف کند پشت اين لحن آشتي‌جويانه باشد. اين اتهامات چند روز قبل از سفر محمد بن سلمان به آمريکا صورت گرفت. شايد اينجا بي‌فايده نباشد که به اين مساله اشاره کنيم که عربستان چهار شرکت روابط عمومي فرانسه را براي اصلاح چهره مخدوش خود در فرانسه به خدمت گرفته است. عربستان همين کار را در آمريکا نيز کرده است. سؤال اينجاست که آيا نهاد حاکم آمريکا کالايي را که محمد بن سلمان در سفر خود عرضه کرده، مي‌خرد يا نه؟ و آيا خواسته‌هاي ديگري را که در مقابل تقاضا خواهد کرد، برآورده مي‌کند؟

پاسخ دادن به اين سؤال دشوار است چراکه نتايج اين سفر مثل سفرهاي ديگر مسئولان فورا آشکار نمي‌شود و نياز به زمان دارد. اما ما مي‌توانيم از طريق شناخت روند کار نهادهاي حاکم غربي اين پيشگويي را داشته باشيم که نهاد آمريکايي از پيشنهادات مالي عربستان و فرصت‌هاي اقتصادي مهمان عربستاني خود استقبال مي‌کند. البته اين احتمالا به معناي تغيير سياست و مواضعش نباشد؛ مواضعي که از برجسته‌ترين آن‌ها تکيه بر ايران به عنوان هم‌پيمان استراتژيک در خاورميانه و دست برداشتن تدريجي از ائتلاف با عربستان است؛ ائتلافي که بيش‌از 70 سال ادامه داشته است. براي همين معامله‌اي که اين شاهزاده جوان با ميزبانان آمريکايي خود با طرح‌هاي اقتصادي وسوسه برانگيز مقابل دست کشيدن از ائتلاف در حال رشد با ايران مي‌کند شايد آنطور که اين شاهزاده دنبال آن است، هرگز مورد قبول واقع نشود اما تلاش کردن هيچ ايرادي ندارد. اينکه اين شاهزاده بر در کاخ سفيد دنبال يک پاسخگو باشد مشکلي ندارد شايد خدا خواست و خواسته‌اش برآورده شد. آمريکايي‌ها در فريب و نيرنگ استاد هستند. آنها منافع عالي خود را بر هر چيز ديگري ترجيح مي‌دهند. زماني که به عربستان سلاح‌هايي به ارزش 110 ميليارد دلار به بهانه آمادگي براي جنگ با ايران مي‌فروختند در نهان نيز با تهران براي تبديلش از دشمن به يک هم‌پيمان و بازگرداندن عقربه‌هاي ساعت به عقب محرمانه مذاکره مي‌کردند.

يکي از مسئولان شبکه بي بي سي در واشنگتن در مقاله‌اي نوشت: تنها چيزي که جمهوري‌خواهان و دموکرات‌ها را به رغم اختلافشان متحد مي‌کند انتقاد از عربستان و سياست‌هايش است. حتي در خود کاخ سفيد هم مسئولان آمريکايي سعي مي‌کنند براي کساني که با آن‌ها ديدار مي‌کنند اين را يادآور شوند که تعداد زيادي از مهاجمان برج تجارت جهاني در نيويورک عربستاني بودند.

محمد بن سلمان مأموريت دشوار و پيچيده‌اي در آمريکا دارد چرا که آمريکا اولويت‌هاي استراتژيک خود را تغيير داده و عربستان ديگر در رأس اين اولويت‌ها نيست يا اينکه در جايگاه پايين‌تري قرار گرفته است. شايد باراک اوباما، رئيس‌جمهور آمريکا اين واقعيت را در مصاحبه خود با مجله آتلانتيک در چند کلمه خلاصه کرده باشد: «برخي هم‌پيمانان ما دنبال مفت‌خوري هستند» اما اين دوران ديگر سرآمده است.


نسخه چاپي ارسال به دوستان