نسخه شماره 3866 - 1394/07/08 -

 همايون‌ هاشمي ‌در دوره رياست خود چه کرد؟
 جامعه هدف هنوز با تامين نيازهاي خود فاصله‌ دارد 

گروه اجتماعي- رقيه بابائي‌: پس از گذشت3 سال و 8 ماه، در ارديبهشت‌ماه سال جاري شاهد تغيير در رياست سازمان بهزيستي کشور بوديم. «دکتر همايون‌هاشمي»، رئيس سازمان بهزيستي کشور با تمام نکات مثبت و منفي که در کارنامه چند ساله خود به‌جا گذاشت، در دو ماه گذشته، دوره خدمت‌رساني خود را در اين سازمان به پايان رساند و ميز رياست اين سازمان را به «دکتر محسني بندپي» واگذار کرد.

وي که به اعتقاد بسياري از افراد داراي معلوليت در دوره رياستش، تنها به رصد کردن مسائل معلولان پرداخت و انجام کارهاي عميق از او کمتر ديده شد حالا از جايگاه رياست سازمان کناره گرفته و امروز شايد روزي است که بتوان فعاليت‌هاي چند ساله وي را مورد ارزيابي قرار داد. «طرح آفتاب »يکي از طرح‌هايي بود که دکتر‌هاشمي‌در مدت فعاليت خود اهتمام ويژه‌اي به اجراي آن داشت و طي آن همراه برخي از مديران سازمان به شهرهاي مختلف سفر کرده و با گردآوردن افراد داراي معلوليت در پارک‌ها به برگزاري مسابقات طناب‌کشي، شطرنج و... بين معلولان مي‌پرداخت و البته ناگفته نماند که در اين بين برخي هم موفق مي‌شدند خود را به رياست سازمان نزديک کرده و مشکلات و درخواست‌هاي خود را با وي در ميان بگذارند.

شايد امروز وقت آن رسيده که بپرسيم آيا اين‌گونه رفتارها در شان و منزلت افراد داراي معلوليت بود يا نه و چگونه مدير ارشد تنها سازمان حامي‌و متولي افراد داراي معلوليت در کشور به اجراي طرح‌هاي سطحي اين چنيني و به جاي جلب نگرش احترام‌برانگيز جامعه نسبت به معلولان؛ 25 ميليارد ريال اعتبار را صرف ترويج نگاه‌هاي ترحم‌برانگيز به معلولان مي‌کرد. وقتي‌که افراد داراي معلوليت در تامين هزينه‌هاي دارو و درمان خود مانده‌اند و هنگامي‌که خود سازمان بهزيستي در پرداخت مستمري‌هاي ناچيز معلولان با کمبود اعتبار مواجه است و سازمان بهزيستي براي تنها 10 هزار تومان افزايش با چالش‌‌ جدي روبه‌رو مي‌شود و هنوز نتوانسته رافع مشکلات افراد داراي معلوليت‌هاي شديد و يا خانواده‌هاي داراي چندعضو معلول شود قطعا تخصيص هزينه‌هاي ميلياردي براي اجراي طرح آفتاب حتي اگر بهانه‌اش‌ تقويت روحيه و توانبخشي نيز باشد، تصميم نادرستي است. هر چند که تا مشکلات زيربنايي چون مسائل درماني، معيشتي، بيکاري و... حل نشوند؛ توانبخشي صحيح حتي با صرف ميلياردها اعتبار نيز جاري نخواهد شد.

اتفاق مهم و قابل تامل ديگري که در دوره رياست دکتر‌هاشمي‌رخ داد، خروج چند هزار مددجو از زير چتر حمايتي سازمان بهزيستي بود. هزاران فرد داراي معلوليت در شهرهاي مختلف به بهانه سنجش افزايش يا کاهش درصد معلوليت به کميسيون‌ پزشکي بهزيستي فراخوانده شدند و به تشخيص اين کميسيون‌ها با کاهش ميزان معلوليت و به‌عبارتي نزديک شدن به تندرستي! مواجه شده و از چرخه حمايت خارج شدند و پرداخت همان مستمري ماهانه چهل‌وچند هزار توماني‌شان نيز قطع شد و جالب آنکه سازمان، هزينه کميسيون را نيز از خود اين افراد دريافت کرد.

همچنين در پيگيري قانون جامع حمايت از معلولان که طي7 ماه، مورد بازنگري قرار گرفته بود، کمتر شاهد پيگيري‌هاي مدون و برنامه ريزي شده مدير ارشد سازمان براي تصويب اين اصلاحيه بود.

«دکتر علي صابري»، عضو شوراي شهر تهران با بيان اينکه شعار زدگي و انجام امور موردي از نقاط ضعف بارز در عملکرد دکتر‌هاشمي‌است گفت: البته در برخي موارد چاره‌اي هم نيست و جامعه هدف با مراجعه پي‌درپي موجب مي‌شوند سازمان از پرداختن به امور اساسي باز بماند و نتواند برنامه‌ريزي و آينده‌نگري کند و بنابراين نتيجه عالي هم ديده نمي‌شود.

اين وکيل پرونده خون‌هاي آلوده مصاحبه‌هاي بيش‌از حد مديران دوره قبلي سازمان بهزيستي را از ديگر اشکالات وارد به عملکرد آنها دانست و تصريح کرد: متاسفانه مديران قبلي اين سازمان به جاي اينکه روي کارهاي اصلي و اساسي وقت بگذارند به دادن مصاحبه‌هاي بي‌شمار مي‌پرداختند و بديهي است اين امر فرصتي براي انجام کارهاي پايه‌اي نمي‌گذارد. صابري همچنين گفت: نتيجه مصاحبه‌هاي زياد و پي‌درپي به جا ماندن صحبت‌هاي ضد و نقيض است و بطور مثال من به عنوان يک فرد داراي معلوليت و نماينده مردم تهران در شوراي شهر از صحبت‌هاي مديران قبلي بالاخره متوجه نشدم بودجه توانبخشي سازمان بهزيستي براي امسال چقدر تعيين شده است. وي افزود: مسائلي که در بالا ذکر شد جلوه مثبتي از عملکرد اين سازمان نمايش نمي‌دهد و از آنجا که ما با فرد خاصي مشکل نداريم پس اگر اين اشکالات رفع نشوند، هر کس ديگري هم که براي مديريت اين سازمان انتخاب شود با کمي‌نوسان، همين روند را ادامه خواهد داد. عضو شوراي شهر تهران انتخاب مديران خارج از بدنه سازمان را از ديگر اشکالات وارد به عملکرد دکتر‌هاشمي‌دانست و گفت: «طرح آفتاب» در دوره رياست دکتر ‌هاشمي ‌به زندگي روزمره افراد پول تزريق مي‌کرد و به حل مشکلات موردي آنها مي‌پرداخت و اگرچه برخي افراد به اين پول نياز داشتند ولي اين روش، راهکار خوبي نبود. صابري طرح آفتاب را مصداق بارز شعارزدگي در دوره رياست دکتر هاشمي‌دانست و تصريح کرد: اين طرح به ارائه آمارهاي پراکنده دامن مي‌زد و روي عدد و رقم‌هاي ناصحيح تمرکز داشت در حالي‌که اگر اعتبار اين طرح در حوزه توانبخشي وارد مي‌شد مي‌توانست بسيار موثرتر باشد.

«دکتر محمد کمالي» در ارزيابي عملکرد رئيس سابق سازمان بهزيستي کشور به پيک‌توانا گفت: دکترهاشمي‌در اندازه‌اي که مي‌توانست زحمت کشيد اما در بررسي عملکرد ايشان قاعدتاً نياز به يک بررسي جامع است و بايد وي ببينيم که چه امکاناتي در اختيار داشته و با آن امکانات چه کارهايي را انجام داده است.

کمالي که دو دوره معاون توانبخشي بهزيستي بوده ادامه داد: در گزارش‌هايي موجود از عملکرد دکتر‌هاشمي‌مي‌توان به عملکردهاي پرحجمي‌از خدمات در زمينه مسکن، اجتماعي، توانبخشي و پيشگيري اشاره کرد اما انتقاداتي هم وجود دارد که به برنامه‌هاي استراتژيکي که بايد در برنامه‌ها جاي مي‌گرفت برمي‌گردد.

کمالي تصريح کرد: من از اينکه چه امکاناتي در اختيار کادر قبلي سازمان بهزيستي قرار داشته اطلاع دقيقي ندارم اما طبق اطلاعاتي که دورادور از جامعه هدف دارم مي‌توانم بگويم متاسفانه جامعه هدف چه در حوزه توانبخشي و چه در حوزه اجتماعي با تامين نيازهاي خود هنوز فاصله زيادي دارد. وي با بيان اينکه سيستم‌هاي نظام اطلاعات آمار سازمان بهزيستي در حوزه جمعيت هدف هنوز روشن نيستند و هنوز فهم گروه‌هاي هدف از اعتبارات سازمان آنگونه که بايد تبيين نشده افزود: اگرچه موضوع بيمه‌ها، توزيع لوازم کمک توانبخشي، سپردن کودکان بي‌سرپرست به خانواده‌ها و استفاده از مشارکت جامعه در دوره رياست دکتر‌هاشمي‌پيشرفت‌هايي کرد اما به نظر مي‌رسد که همه اين موارد مي‌توانستند بهتر از اين اتفاق بيافتند.

کمالي با اشاره به اينکه طرح آفتاب در سازمان بهزيستي طرح جديدي بود اما سابقه آن در دولت دهم و يازدهم وجود داشت گفت: اعتقاد من اين است که وقتي يک مسئول رده بالا شخصاً بيايد و شروع به پرونده ديدن کند اين بدان معني است که من اعتمادي به زيرمجموعه‌ام ندارم و خودم بايد جاي آنها عمل کنم.

وي با تاکيد بر اينکه من از ابتدا با اجراي طرح آفتاب مخالف بودم گفت: ما در استان‌ها و شهرستان‌ها مجموعه‌هايي را داريم که بر اساس پروتکل‌هاي مشخصي نسبت به تامين هزينه جامعه هدف اقدام مي‌کنند؛ بنابراين اگر شخصي بدون بررسي کامل و خارج از آيين‌نامه و شيوه‌نامه‌ها شروع به تامين هزينه‌هاي موردي کند علاوه بر بي‌اعتنايي به مجموعه‌هاي استاني، موجب مي‌شود تا جامعه هدف به‌جاي آنکه دنبال حل مشکلاتشان در استان خود باشند پشت درهاي بهزيستي کشور صف بکشند و در نتيجه ما شاهد بروز برخي تخلفات از جمله فروش وقت ملاقات با مديران رده بالاي سازمان به قيمت‌هاي کلان باشيم. کمالي خاطرنشان کرد: ما زماني مي‌توانيم به شکل صحيح به جامعه هدف رسيدگي کنيم که همه موارد در سيستم و سطح‌بندي ارائه خدماتمان تعريف شده باشد و همچنين ما نيازمند اين نيستيم که مجموعه‌هايي بيايند و دست به کارهاي خارق‌العاده و خاص بزنند چرا که اين کارهاي خارق‌العاده به عدالت نزديک نيستند و از آن فاصله دارند. اين کارشناس حوزه معلولان ادامه داد: ما بايد آنچه مي‌توانيم براي جامعه هدف انجام دهيم را در يک پروسه و فرآيند مشخص و به‌صورت سطح‌بندي شده در سيستم‌ اعمال کنيم و به اين ترتيب مثلا اگر بخواهيم به يک فرد روستايي داراي معلوليت خدمتي ارائه دهيم بايد در محل زندگي او اين خدمت را بدهيم نه اينکه او به زحمت افتاده و نزد ما بيايد و البته اين روند بايد سيستمي‌داشته باشد که در خدمات بيمه‌اي، توانبخشي و تمام برنامه‌ها شفاف شود و اينگونه نباشد که فردي بخواهد براي ما نامه‌اي بنويسد يا از جاي دوري به ديدن ما بيايد و ما بخواهيم از سر لطف به او کمکي بکنيم. دکتر کمالي با بيان اين مطلب که من تصور نمي‌کنم مديريت دکتر‌هاشمي‌به سمت منفي بودن بوده باشد تصريح کرد: در دوره رياست دکتر‌هاشمي‌انتظار مي‌رفت که پيشرفت بيشتري ببينيم و در اجراي برنامه‌هاي کلان براي جامعه هدف وضعيت بهتري را شاهد باشيم چرا که از توان موجود مي‌شد بهره بهتري گرفت.

«سهيل معيني» مديرعامل انجمن باور، به با پيک توانا گفت: سازمان بهزيستي بيشتر از يک سازمان توانبخشي است و يک سازمان اجتماعي حمايتي است و نبايد تابع نوسانات باشد و از سياست‌هاي دولت تاثير بگيرد درحاليکه تاثير مي‌گيرد و وقتي اين سازمان تحت تاثير سياست‌هاي کلي دولت باشد پس در ارائه خدمات نيز دچار نوسان خواهد شد. وي در تبيين عملکرد دکتر‌هاشمي‌ادامه داد: اين سازمان در دوره رياست دکتر‌هاشمي‌صرفنظر از مشکلاتي که در مديريت درون سازماني، ساختار، نيروها و‌... داشت به شدت از دولت‌هاي نهم و دهم تبعيت مي‌کرد يا آن سياست‌ها را پيش مي‌برد و در مسائل اجتماعي از توانمندسازي گرفته تا خروج گروه هدف از چرخه حمايت، بسيار سطحي و بدون ريشه عمل مي‌کرد و طرح‌هايي مانند طرح آفتاب در سطح بسيار پايين به توزيع پول مي‌پرداختند.

رئيس هيات مديره انجمن باور رويکرد تبليغاتي را از ديگر اشکالات وارد به عملکرد سازمان بهزيستي در سال‌هاي گذشته دانست و اضافه کرد: يکي از اقدامات آزار دهنده اين دوره آرام کردن مطبوعات با دادن آمارهاي غير واقعي بود و مديران قبلي سازمان در مصاحبه کردن گوي سبقت را ربوده بودند و در آن دوره سازمان کمتر به انجام کارهاي تخصصي پرداخت. اين فعال اجتماعي عدم تدوين سياست‌هاي درازمدت، ريشه اي و ساختاري در بحث گروه هدف را از ديگر نقاط ضعف بهزيستي در دوره قبل اعلام کرد و تصريح کرد: متاسفانه اين سياست‌ها تدوين نمي‌شدند در حاليکه از تدوين آنها صحبت مي‌شد و ريشه واقعي نداشتند. سهيل معيني طرح تبديل توانبخشي مبتني بر جامعه به توانبخشي مبتني بر خانواده را غيرعلمي‌و غيرقابل دفاع دانست و افزود: در دوره رياست دکتر همايون‌هاشمي‌اين شعار داده شد در حالي که چنين چيزي در دنيا وجود خارجي ندارد.معيني با بيان اينکه سازمان‌هايي مانند بهزيستي هر چه بيشتر در حيطه حمايتي فرو بروند کمتر به کار توانمندسازي مي‌رسند و بيشتر سياسي مي‌شوند گفت: اگر سياست‌هاي ريشه‌اي اين سازمان به سامان نرسند اين سازمان همچنان در معرض خطر خواهد بود.


نسخه چاپي ارسال به دوستان