نسخه شماره 3414 - 1392/11/29 -

 نگاهي به نمايش«کمدي استشمامات»
 کمدي موقعيت و کلام در اشتباهات به وقوع پيوست 
نويسنده : محمد حميدي

 بدون شک اجراي نمايش کمدي يکي از ضروريات جامعه و تئاتر يک کشور است زيرا کمدي با زبان نافذ خود به نقد نواقص و اصلاح جامعه مي‌پردازد. نمايش«کمدي استشمامات» پنجمين کار از گروه نمايش «اشتباهات» است که پس از گذراندن وقفه‌اي دو ساله نهايتا در سالن گوشه فرهنگسراي نياوران اين روزها اجراي خود را آغاز کرده و با استقبال خوبي از جانب مخاطبان روبرو شده است.

يکي از نقاط مثبت و عطف اين اثر نمايشي بازي‌هاي يکدست و درست بازيگران اين نمايش است که همانند بند بازان بر لبه طنز و جدي در حال حرکت هستند و با بداهه‌پردازي‌ها صحيح و درست تعادل را رعايت مي‌کنند. استفاده صحيح از صداها بدون شک ناشي از سابقه فعاليت ميثم عبدي و بازيگران اين نمايش در راديو است که باعث شده شاهد استفاده صحيح و درستي از صدا در اين اثر باشيم.

گروه نمايش «اشتباهات» در طول اين سال‌ها با فعاليت متمرکز بر روي کمدي و با وجود نويسنده ثابت اميد طاهري در اين گروه نمايشي کار خود را با کمدي «افتضاحات» براساس نمايشنامه «اشتباهات» شکسپير آغاز کرد و در ادامه با اجراي نمايش «ارتباطات» براساس اختراع تلفن، «اکتشافات» براساس کشف قاره آمريکا و کريستف کلمب، «ارتفاعات» براساس اختراع هواپيما و در آخر «استشمامات» براساس داستان «دماغ» نوشته نيکلاي گوگول نويسنده روس در قرن نوزدهم جاپاي خود را در زمينه ساخت آثار کمدي محکم کرده است.

سبک اجراي نمايش «کمدي استشمامات» براساس کمدي دلارته است و طنز موجود در آن حرفي براي گفتن دارد و به خنداندن صرف تماشاگر بسنده نمي‌کند. اما در حالت کلي تمايل اين اثر به سمت گروتسک است که اين ويژگي باعث تفاوت اين اثر از چهار نمايش گذشته اين گروه شده است. نمايش هر چه پيش مي‌رود سعي دارد تا يک فضاي وحشت و ترس را براي تماشاگر ايجاد کند و اين ترس باعث مي‌شود او از لايه سطحي طنز به تفکر و تعمل در مورد شخصيت‌ها برسد و با جايگزيني آنها در زندگي واقعي و روزمره به نواقص شخصيت‌هاي فرهيخته جامعه خود پي ببرد. اين نمايش با وجود نگاهي که به داستان «دماغ» دارد اما شخصيت‌ها، مکان و رخدادهاي موجود در آن کاملا متفاوت از اين داستان هستند و اين ويژگي «کمدي استشمامات» را تبديل به يک کمدي خاص کرده که کمتر تاکنون شاهد آن بوده‌ايم.

اما يکي از نقاط عطف نمايش «کمدي استشمامات» استفاده صحيح نويسنده از هجو و کمدي موقعيت و کلام است. نويسنده با رعايت موازين کلي اثر از هيچ طنزي براي خنداندن تماشاگر کم نمي‌گذارد، اما با رعايت دقيق خط قرمزها سعي مي‌کند که بر لبه تيغ طوري حرکت کند که تماشاگر متوجه موضوع اصلي داستان شود، اما در نهايت از خطي هم عبور نکند.

بدون شک اين ويژگي بدون حضور بازيگران حرفه اي تئاتر که بازي‌هايي يکدست و قابل توجه اي از خود بروز دهند امکانپذير نبود.

در اين نمايش تمامي‌ بازيگران کاملا به صورت هدايت شده حتي به بداهه پردازي در اثر مي‌پردازند و دايره بازي‌ها و بداهه‌پردازي‌هاي آنها به هيچ وجه از چارچوب‌هاي کلي اثر بيرون نمي‌زند. بازي‌هاي يکدست و حساب شده بازيگران کاملا در خدمت فرماليست نمايش است و بازي هيچ بازيگري، بازي ديگري را تحت شعاع خود قرار نمي‌دهد گويي همه بازيگران به فکر و هدف مشترکي در اجراي يک کار گروهي رسيده‌اند که اين موضوع نيز از نقاط مثبت و مهم نمايش «کمدي استشمامات» است.

بازي‌هاي يکدست و به دور از شلختگي بازيگران در يک فضاي مينماليستي و با بهره‌گيري از کمترين اشياء و بسنده کردن به 12 چهار پايه چوبي و بيشترين استفاده از همين اشياء توسط بازيگران فضاي کلي اثر را براي تماشار ملموس تر کرده است و در عين حال نيز براي تماشاگر روشن کرده که استفاده از ابزارهاي کم در صحنه براي ايجاد يک فضاي مينماليستي است و اين موضوع ارتباطي به کوچک بودن سن سالن و تعداد زياد بازيگران ندارد.

تماشاگر پس از تماشاي اين اثر در هفتاد دقيقه و خنديدن با تعمل و فکر به شخصيت‌هاي اين اثر سالن را ترک مي‌کند.


نسخه چاپي ارسال به دوستان