نسخه شماره 3580 - 1393/07/02 -

 آيا تابوي ديدار و گفت‌و‌گو شکسته مي‌شود؟
 احتمال ديدار روحاني و اوباما در کريدور سازمان ملل 

سران 190 کشور دنيا، زير سقف سازمان ملل متحد و در هواي نيمه‌تابستاني- نيمه‌پاييزي «نيويورک» بزرگترين المپيک سياسي دنيا را برپا خواهند کرد، نشستي که گويي قرار است باز هم حواشي‌اي پررنگ‌تر از متن را به خود ببيند. حاشيه‌هايي از جنس هسته‌اي يا داعش يا تابوشکني در مراودات سياسي يا ...

طياره شيخ حسن روحاني در حالي ديروز در ينگه دنيا بر زمين نشست که تا همين روزهاي اخير سخن از نرفتن رييس دولت به اجلاس مجمع عمومي سازمان ملل بود، روحاني اما در دومين سال حضورش در ساختمان سفيد پاستور بالاخره تن به اين سفر داد تا فارغ از سخنراني در مقر سازمان ملل، خود ناظر حاضر و بيناي مذاکرات هسته‌اي مردان هسته‌اي دولتش در نيويورک باشد. مذاکراتي که چشم‌هاي کنجکاو دنيا را به خود معطوف کرده است تا شايد بعد از سال‌ها قفل پرونده هسته‌اي ايران باز شود.

سنگ‌تمام بان کي‌مون براي روحاني!

کارت دعوت‌هاي ديدار با روحاني اما هنوز پاي روحاني به نيويورک نرسيده بود پيشاپيش فرستاده شده بود و بان کي‌مون دبيرکل سازمان ملل متحد رسما اعلام کرد منتظر ديدار با روحاني و ظريف در محل اقامت‌شان در نيويورک است. او که در سخنان خود دست همکاري اين سازمان را به سوي ايران براي برقراري امنيت در منطقه خاورميانه دراز کرده بود، اظهار داشت«همان‌طوري كه در گذشته نيز بارها گفته‌ام وقتي كه موضوع به صلح و امنيت و هماهنگي در منطقه مربوط باشد، ايران بازيگر و كشور مهمي در منطقه است. » اين سخنان بان کي مون رونمايي از يکي از مهمترين کارويژه‌هاي روحاني در سفر خود به نيويورک بود. کار ويژه‌اي گره خورده با نام داعش.

موضع بان کي‌مون در مورد نقش ايران در حل بحران داعشي منطقه خاورميانه در حالي مطرح شد که اين روزها دنيا درگير ائتلاف‌هاي رنگارنگ مبارزه با تروريست‌هاي داعش است. يک روز جده ميزبان آمريکا و کشورهاي عربي منطقه و اروپاييان براي مبارزه با داعش مي‌شود و روزي ديگر پاريس مرکز ثقل اخبار مبارزه با ترورييسم است. در اين ميان آمريکايي‌ها که در ابتدا دست کمک به سوي ايران دراز کرده بودند بعد از آنکه با مخالفت صريح ايراني‌ها روبرو شدند موضع خود را تغيير دادند و از در مخالفت با اين امر درآمدند و حتي جلوي دعوت ايران براي حضور در اجلاس پاريس را هم گرفتند.

حضور روحاني در قلب آمريکا اما گويي اميد را بين مقامات اين کشور بازگردانده است تا شايد از فرصت حضور روحاني در نيويورک براي طرح دوباره پيشنهاد خود براي همکاري دو کشور در مبارزه با داعش استفاده کند. آنگونه که سامنا پاور نماينده آمريکا در سازمان ملل در آستانه سفر روحاني به آمريکا، خواستار استفاده از نفوذ ايران براي حل ريشه‌اي بحران داعش شد. وي گفت: تمام عمليات ما حول محور هدف نابودي داعش مي‌چرخد؛ ما منتظريم تا بشنويم آيا ايران نيز در اين خصوص نقش سازنده‌اي دارد يا نه.

جان کري وزير امور خارجه آمريکا هم هفته گذشته گفته بود تمام کشورها از جمله ايران نقش خاص خود در مبارزه عليه داعش را دارند.

داعش حتي بازار گمانه‌زني‌هاي رسانه‌اي را هم داغ کرده است، آنگونه که رويترز در گزارشي مدعي شد ايران به آمريکا پيشنهاد داده است در قبال انعطاف 1+5 در موضوع پرونده هسته‌اي ايران حاضر به همکاري عليه داعش خواهد بود. همين اظهارنظرهاست که حضور روحاني در ينگه دنيا را حساس و مهم ساخته است، آمريکا و همراهان اروپايي‌اش در کنار بان کي مون دبيرکل سازمان ملل در تلاشند با رايزني‌هاي پشت پرده با رييس‌جمهوري کشورمان، از قدرت ايران در منطقه به نفع مبارزه با داعش بهره‌گيري کنند.

در همين راستاست که گويي قرار است بان کي مون حتي پا را فراتر از رفتن به محل اقامت حسن روحاني و ديدار با وي بگذارد.چنانچه برخي شنيده‌ها حکايت از آن دارد که دبيرکل سازمان ملل تمهيداتي انديشيده است تا حسن روحاني و همراهانش حتما در ضيافت او که رسمي ‌هرساله براي سران کشورهاي عضو سازمان ملل است، حضور داشته باشند. ضيافتي که حسن روحاني سال گذشته به دليل سرو مشروب از حضور در آن خودداري کرده بود ولي گويا امسال قرار است در ضيافت بان کي مون قسمتي مجزا بدون سرو مشروب و مطابق با خواست مقامات ايراني و برخي ديگر از کشورهاي اسلامي تدارک ديده شود.

نه داعش و نه اجلاس مجمع عمومي سازمان ملل، بدون شک هيچکدام براي حسن روحاني آنقدر حائز اهميت نيستند که پرونده هسته‌اي و مذاکرات ايران و 1+5. مذاکراتي که اين روزها در حاشيه اجلاس سازمان ملل در حال برگزاري است و گرچه طرفين مذاکره‌کننده هنوز موضع گيري رسمي و خاصي در خصوص دستاورد اين چند روز مذاکره نداشته‌اند اما خبرهاي منتشر شده حکايت از ارائه طرح‌هايي جديد از سوي آمريکا به ايران است.

حضور هسته‌اي روحاني در نيويورک از آن روي حائز اهميت است که ايران برخلاف 1+5 تمايلي به ادامه يافتن مذاکرات بعد از پايان مهلت تمديد 4 ماهه توافقنامه ژنو و 3 آذر ندارد و تمام تلاش خود را براي به سرانجام رساندن اين دور از مذاکرات به کار بسته است. در همين راستاست که برخي احتمالات از ارتقاي مذاکرات به سطح سران کشورها هم خبر مي‌دهند تا برمبناي آن حسن روحاني خود علنا دور ميز مذاکره‌اي بنشيند که باراک اوباما رييس‌جمهور آمريکا و ديگر اعضاي 1+5 هم نشسته‌اند.

اما فارغ از اين دو بحث استراتژيک، بي شک حضور روحاني در نيويورک با نام باراک اوباما هم پيوند خورده است. پيوندي که سال گذشته به مدت 15 دقيقه برقرار شد و تابوي مذاکره مستقيم سران ارشد دو کشور بعد از بيش از 30 سال شکسته شد. مذاکرات هسته‌اي بهانه برقراري اين تماس بود و در خلال آن اوباما از روحاني به خاطر ترافيک وحشتناک نيويورک عذرخواهي کرد و روحاني هم براي اوباما روز خوشي را آرزو کرد! و در نهايت «خداحافظ» فارسي که باراک اوباما بر زبان راند.

شکسته شدن همان تابو بود که امسال چشم‌ها را خيره به کريدور سازمان ملل کرده است تا روساي جمهوري دو کشور اينبار نه غيرمستقيم و تلفني، که شايد در عبوري اتفاقي و يا حتي برنامه‌ريزي شده ولو براي چند دقيقه رودررو گفت‌وگو کنند.

گرچه سخنگوي دولت ايران و سخنگوي وزارت خارجه آمريکا از عدم برنامه ريزي براي اين ديدار سخن گفته‌اند اما برگزاري مذاکرات هسته‌اي در حاشيه اجلاس سازمان ملل اين ديدار دور از ذهن نمي‌نمايد. ضيافت شام بان کي‌مون هم مي‌تواند محفلي ديگر براي رويارويي روساي جمهور دو کشور باشد. همچنان‌که خود روحاني نيز در مصاحبه‌اي با شبکه تلويزيوني ان‌بي‌سي آمريکا در پاسخ به سوالي درباره ملاقات با اوباما درصورت سفر به نيويورک گفت: فعلا در برنامه من چيزي به‌عنوان ملاقات با رئيس‌جمهور اوباما وجود ندارد اما در دنياي سياست همه چيز امکان‌پذير است.

از سويي ديگر همه منتظرند ببينند در روز بعد از سخنراني اوباما، يعني همان روزي که حسن روحاني سخنران مجمع عمومي سازمان ملل است چه اتفاقاتي رخ خواهد داد. چه آنکه به نظر مي‌رسد اوباما اگر نتواند ديداري را با روحاني رقم بزند اين احتمال وجود دارد که پاي سخنراني او در سازمان ملل بنشيند. اقدامي که به اندازه همان تماس تلفني مي‌تواند دنيا را تکان دهد.

اين احتمال در حالي مطرح مي‌شود که برخي رسانه‌هاي آمريکايي چون آسوشيتدپرس حتي انتظار دست دادن اين دو رييس‌جمهور با يکديگر را هم بعيد مي‌دانند. امري که بايد ريشه آن را در موانعي که آمريکايي‌ها در مذاکرات هسته‌اي ايجاد کرده اند ديد که بر دورنماي ديدار اين دو رييس‌جمهور سايه انداخته است. رابين رايت عضو انستيتو ويلسون و انستيتو صلح در واشنگتن در همين رابطه مي‌گويد:«وضعيت روابط ايران و آمريکا اکنون آنقدر شکننده است که نمي‌تواند شوک يک ديدار رو در رو را تحمل کند.» با اين وجود مقامات دولت اوباما مي‌گويند که نتيجه مذاکرات مشخص مي‌سازد که ديدار احتمالي اوباما و روحاني چه دستاوردي خواهد داشت.

بايد ديد سه دهه بعد از آنکه مهدي بازرگان نخست وزير دولت موقت ايران به همراه مصطفي چمران و ابراهيم يزدي در الجزيره رو درروي زبيگنيو برژينسکي مشاور امنيت ملي جيمي کارتر نشستند تا درباره آينده روابط تهران-واشنگتن پس از پيروزي انقلاب ايران مذاکره‌کنند تاريخ ورق خورد و باراک اوباما رئيس‌جمهوري ايالات متحده آمريکا که مسبب تماس تلفني و تابوشکني رابطه دو کشور بعد از 30 سال شده بود، در دومين حضور روحاني در نيويورک خود را در مسير رويارويي با او هم قرار خواهد داد و شيخ ايراني تن به دست دادن و گفت‌وگو با وي مي‌دهد يا ...

منبع‌: نامه نيوز


نسخه چاپي ارسال به دوستان