نسخه شماره 3347 - 1392/09/04 -

 توافقي ارزشمند 
نويسنده : حسن بهشتي‌پور*

 تفاهم صورت گرفته هسته‌اي گامي اساسي در راستاي بهبود رابطه ايران و 1+5 به شمار مي‌رود، به طوري که بايد گفت تاثيرات قابل توجهي در سه سطح داخلي، منطقه و بين‌الملل به همراه خواهد داشت. تحت هيچ شرايطي نمي‌توان از کنار اين مساله به سادگي گذشت که دنيا براي اولين بار حق غني‌سازي جمهوري اسلامي را به رسميت شناخته است، هدفي که در اين چند سال دنبال تحقق آن بوديم، اما در ‌‌‌‌نهايت نمي‌توانستيم طرفين مذاکره را به اين نتيجه برسانيم که حق مسلم ما را در فعاليت‌هاي هسته‌اي بپذيرند که خوشبختانه با درايت و منطق‌مداري تيم جديد، اين مهم بالاخره عملي شد تا بتوانيم از اين پس شاهد شرايط مطلوب‌تري باشيم، اين مساله به قدري ارزشمند است که حتي مي‌توان گفت که اين اتفاق‌، دست آوردي در تراز ملي شدن صنعت نفت است.

نکته دوم اين است که از اين پس ايالات متحده ديگر نمي‌تواند به مانند گذشته، ايران و ديگر کشورهاي منطقه را تهديد کند و به طور دائم از «گزينه‌هاي روي ميز» صحبت به ميان آورد.

حالا خاورميانه بيش از پيش مي‌تواند به استقلال خود تکيه کند و در نتيجه امنيت و آسايش را به معناي واقعي کلمه تجربه کند و تا کشورهاي منطقه با تکيه بر ثبات لازم، بتوانند همکاري‌هاي بهتر و بيشتري با هم داشته باشند.

در سطح بين‌الملل هم بايد گفت که توافق به دست آمده اگر به رويه بين‌المللي تبديل شود، به همه کشورهاي عضو آژانس بين‌المللي اين فرصت را خواهد داد که در چارچوب بايد‌ها و نبايدهاي تعيين شده، تحرکات هسته‌اي داشته باشند و پيشرفت‌هاي مورد نظر خود را هدفي در دسترس ببينند و بتوانند به طور کامل از حقوق قانوني خود بهره‌مند باشند.

توافق صورت گرفته در شرايطي بود که در سال‌هاي گذشته طرفين مذاکره در حال تجربه دور باطل بودند، اما از روزي که انتخابات رياست جمهوري به نفع حسن روحاني به پايان رسيد، اذهان عمومي اين طور نتيجه‌گيري کردند که «امکان توافق» بيش از پيش است. در واقع بايد گفت شيوه اتخاذي تيم جديد مذاکره‌کننده ايراني و همچنين مشي و نگاه جريان اعتدال موجب شد تا گره کور هسته‌اي از راه ديپلماتيک حل و فصل شود. پيشنهادي که تيم آقاي ظريف به 1+5 ارايه کرد، به قدري خردمندانه و بر اساس واقع‌بيني بود که اجازه هر گونه بهانه جويي را از غرب سلب کرد و دقيقا به همين دليل آن‌ها چاره‌اي جز پذيرش حق هسته‌اي جمهوري اسلامي نداشتند. در حالي که پيش از اين ايران متهم به درست کردن بمب هسته‌اي بود و تيم‌هاي پيشين نمي‌دانستند که بايد چطور و از چه راهي کشور را از اين اتهام بزرگ تبرئه کنند.

مساله ديگري که بر اساس توافق صورت گرفته مشاهده مي‌شود، اين است که آحاد مختلف حتما در انتظارند که با حل و فصل پرونده هسته‌اي، مشکلات موجود و محدوديت‌هاي مالي روز به روز کاهش بيشتري را به خود ببيند. اين ذهنيت در حالي است که صرفا با برداشته شدن تحريم‌ها يا بازگشت مبلغي به ايران، نمي‌توانيم انتظار داشته باشيم که همه مشکلات برطرف شوند. در واقع بايد گفت «اختلاف ايران با نظام بين‌الملل» فقط يک دليل از دلايلي است که ما را با بحران‌هاي متعددي مواجه کرده است. اگر نتوانيم سوءمديريت را برطرف کنيم، اگر نتوانيم نظام مصرفي و توليدي را به حالت ايده‌آل خود برسانيم و... با وجود حذف احتمالي همه تحريم‌ها و بالا رفتن صادرات نفت همچنان دچار مشکلات ريز و درشتي خواهيم بود. در واقع بايد گفت که تحريم‌ها موجب تشديد مشکلات بود و اگر از اين پس رفتاري اصولي داشته باشيم، مي‌توانيم با استفاده از فضاي مثبت به وجود آمده جامعه را با شرايطي مواجه کنيم که آرامش را تجربه کند.

*استاد دانشگاه و تحليلگر مسايل بين‌الملل


نسخه چاپي ارسال به دوستان