نسخه شماره 3339 - 1392/08/25 -

 رمان دولت آبادي همچنان درايران منتظر مجوز نشر است
 سوييس بزرگترين جايزه ادبي خود را به «کلنل» اهدا کرد 

 گروه فرهنگي: «محمود دولت‌آبادي» برگزيده سال 2013 جايزه‌ ادبي «يان ميخالسکي» سوييس شد. داور جايزه ادبي سوييس گفت: دولت‌آبادي بزرگ‌ترين نويسنده معاصر ايران است. رمان کلنل اثر محمود دولت‌آبادي نويسنده سرشناس ايراني که با رمان کليدرنام و جايگاه خود را در تاريخ ادبيات ايران تثبيت کرده و نامزد دريافت جايزه بهترين کتاب داستاني ترجمه شده در آمريکا شده است‌، پنجشنبه شب گذشته 23 آبان، برگزيده سال 2013 جايزه‌ ادبي «يان ميخالسکي» سوييس شد. اين کتاب که هنوز در ايران اجازه انتشار نيافته است، مردادماه گذشته يکي از پنج نامزد نهايي جايزه‌ «ميخالسکي» 2013 معرفي شده بود. «کلنل» قرار بود با تغيير بخش‌هايي و تغيير ناشر تعليقي، در دولت قبل اجازه انتشار يابد که با تغيير معاونت فرهنگي وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي، بلاتکليف ماند. دولت‌آبادي پيشتر نيز با ترجمه اين رمان نامزد جايزه ادبي آمريکا براي بهترين کتاب ترجمه به زبان انگليسي بود و نامش در فهرست نامزدهاي اوليه جايزه بوکر آسيا نيز قرار گرفت. برگزارکنندگان جايزه ادبي «يان ميخالسکي» در سوييس روزپنجشنبه 23 آبان ماه ، ترجمه‌ رمان «کلنل» محمود دولت‌آبادي را به‌عنوان برگزيده‌ نهايي سال 2013 اين جايزه اعلام کردند. جايزه بين‌المللي «ميخالسکي» با 50 هزار فرانک جايزه نقدي همراه است که سالانه به برترين اثر ادبي يک نويسنده تعلق مي‌گيرد. علاوه بر اين، از پنج نويسنده برگزيده براي يک اقامت سه ماهه در کوه‌هاي آلپ دعوت مي‌شود. اين جايزه آثار ادبيات داستاني و غيرداستاني از نويسندگان سراسر جهان را شامل مي‌شود و زبان اصلي اثر مهم نيست. بنابراين گزارش، بنياد «يان ميخالسکي» در سوييس درحالي رمان «کلنل» محمود دولت‌آبادي را به‌عنوان برنده جايزه سال 2013 خود معرفي کرد که «ليجا تروجانو»، عضو هيأت داوران اين جايزه، در بيانيه‌اي، به تمجيد از اين نويسنده ايراني پرداخت. عضو هيأت داوران جايزه ادبي «يان ميخالسکي» سوييس، محمود دولت‌آبادي را که برنده اين جايزه شده، بزرگ‌ترين نويسنده معاصر ايران توصيف کرد. در بخشي از اين بيانيه آمده است: «محمود دولت‌آبادي را مي‌توان بزرگ‌ترين نويسنده معاصر ايران دانست. رمان‌هاي متعددي از اين نويسنده طي سال‌هاي اخير به آلماني ترجمه شده‌اند و روايت‌هاي حماسي، زمينه موضوعي داستان‌ها و عمق تفکر دولت‌آبادي، من را شيفته خود کرده است. او پس از اين‌که در سال 1974 توسط سرويس امنيتي رژيم شاه (ساواک) بازداشت شد، پرسيده بود، چه جنايتي مرتکب شده است؟ که آن‌ها در پاسخ گفته بودند: «هيچ اتهامي، اما هرکسي را که دستگير کرده‌ايم، نسخه‌هايي از رمان‌هاي شما را دارد». رقيبان دولت‌آبادي براي کسب اين جايزه‌ عبارت بودند از: «سرجي گروژينسکي» (عقاب و اژدها)، «استيو سم سندربرگ» (امپراتور دروغ‌ها)، «رابرت مک‌فارلين» (راه‌هاي قديمي) و «اوداي پراکاش» (ديوارهاي دهلي). داستان رمان «کلنل» در دهه 1980 روي مي‌دهد و گرچه تنها ماجراهاي يک روز را روايت مي‌کند، اما ناآرامي‌هاي سياسي ايران در تمامي صفحات آن بازتاب دارد .

محمود دولت‌آبادي، رمان «زوال کلنل» را حدود 25 سال پيش نوشت، اما به دلايل سياسي، اين رمان را که روايتي متفاوت از انقلاب سال 1357 به دست مي‌دهد، به دست چاپ نسپرد.تا زمان گذشت و حدود 20 سال پس از نوشته شدن اين رمان، او با اين گمان که تب و تاب‌هاي اوليه سال‌هاي نخست انقلاب تا حدودي فروکش کرده و امکان انتشار «زوال کلنل» فراهم شده، رمانش را از کشوي ميز بيرون کشيد و آن را به ناشر داد تا متن فارسي، همزمان با ترجمه آلماني آن منتشر شود. اما بهمن دري، معاون وقت فرهنگي وزارت ارشاد، گفت با اينکه رمان «زوال کلنل» کتاب خوبي است که «نويسنده‌اش با چيره دستي نوشته ولي روايت تازه‌اي را از اتفاقات قبل و بعد از انقلاب اسلامي ارائه داده که ممکن است تاثيرگذاري آن نامطلوب باشد و نکاتي را به همراه دارد که بايد بر سر آن‌ها مذاکراتي صورت گيرد.» محمود دولت‌آبادي، که مي‌خواست اين رمان سرانجام پس از يک ربع قرن به دست خوانندگانش برسد، در واکنش به اين اظهارات گفت: «اين کتاب اثر نامطلوب بر جامعه ايران نخواهد گذاشت، چون جامعه ما جامعه زنده‌اي است و اين يک نگاه متفاوت نويسنده است به اتفاقات قبل و بعد از انقلاب اسلامي ايران که يک نويسنده ايراني به طور منصفانه آن را بيان کرده است.» با اين همه او تاکيد کرد که آماده است در مورد «زوال کلنل» با وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي مذاکره کند؛ با اين حال چنين اتفاقي رخ نداد و در حالي که کتاب همچنان منتظر مجوز انتشار بود، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي پروانه انتشار نشر چشمه، ناشر اصلي آثار محمود دولت‌آبادي را به حالت تعليق درآورد تا نه تنها رمان «زوال کلنل»، بلکه ديگر آثار او نيز امکان انتشار نيابند و به اين ترتيب ماجرا آن گونه که محمود دولت‌آبادي تصور کرده بود پيش نرفت و در نتيجه، ترجمه آلماني رمان، به اسم «کلنل» پيش از آنکه متن اصلي به زبان مادري نويسنده در کشور خودش منتشر شود، توسط بهمن نيرومند، نويسنده ايراني مقيم برلين به آلماني ترجمه و توسط ناشري سوئيسي و به زبان آلماني منتشر شد. شهرت اين رمان که پيش‌از اين نويسنده‌اش با رمان مشهوري مانند کليدر، آوازه‌اش از مرزهاي ايران بسيار فراتر رفته بود با انتشارش براي نخستين بار به زبان آلماني، جهاني شد زيراپس از آن‌، اين رمان توسط تام پاترديل از زبان فارسي به انگليسي ترجمه شد و توسط انتشارات مارول در بازار نشر آمريکا روانه بازار شد. ترجمه اين رمان به زبان‌هاي ديگر از جمله فرانسوي، ايتاليايي، انگليسي و عبري منتشر شد تا بدين‌ترتيب نخستين اثر محمود دولت‌آبادي باشد که پيش از نشر فارسي توسط خوانندگان غيرفارسي زبان خوانده شد . ترجمه رمان کلنل به زبان انگليسي موجب شد که اين کتاب در فهرست نامزدهاي جايزه ادبي آسيايي «من» بريتانيا قرار بگيرد تا درصورت برنده شدن‌، ازسوي برگزارکنندگان جايزه بهترين کتاب داستاني ترجمه با همکاري سايت آمازون مبلغ 5000 دلار به کتاب برتر (نويسنده و مترجم) وي اهدا شود. تمامي اين اتفاقات در حالي رخ داد که همچنان رمان «کلنل» در راهروهاي وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي منتظر مجوز بود و مجوزي براي انتشاربه آن داده نمي‌شد. رمان زوال کلنل سرگذشت افسري از ارتش ايران پيش از انقلاب اسلامي است ودر اين رمان زندگي او و خانواده‌اش در مقطع انقلاب اسلامي سال 1357 مرور مي‌شود. محمود دولت‌آبادي از نامزدهاي دريافت اين جايزه، رمان مورد نظر را در سال‌هاي 1362 تا 1364 به نگارش در آورده و سپس در سال‌هاي بعد بارها در آن بازنگري کرده است. محمود دولت‌آبادي خالق آثاري چون کليدر، جاي خالي سلوچ و روزگارسپري شده مردم سالخورده است. انتظار مي‌رود که با روي کار آمدن دولت يازدهم با شعار تدبير و اميد‌، اميد به انتشار اين اثر جهاني نويسنده‌اي ايراني در خود کشورش و براي هموطنانش بالا رود زيرا علي جنتي وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي‌و حسن روحاني رئيس‌جمهور کشورمان از ابتدا قول داده بودند که مميزي‌هاي سليقه‌اي را برچيده و بار ديگر از هنرمندان و نويسندگان کشور دلجويي شود . اکنون با دريافت جايزه مهم ادبي «يان ميخالسکي» سوييس و مطرح شدن نام اين کتاب و نويسنده اش به عنوان برترين اثر ادبي جهان، اين سوال پيش مي‌آيد که آيا دولت تدبير و اميد، قفل رمان کلنل را هم مي‌گشايد و همانند بازگشايي خانه سينما‌، اين بار در کتابفروشي‌ها را به روي اين کتاب باز مي‌کند؟


نسخه چاپي ارسال به دوستان