نسخه شماره 3293 - 1392/06/26 -

 يک تغيير دهنده نظم جهان 
نويسنده : احمد وخشيته- عارفه حاجي ئي*

 چگونگي تکامل ايالات متحده در 15 تا 20 سال آينده يکي از مهمترين متغيرها در شکل گيري نظم بين المللي آينده خواهد بود. نزول اقتصادي نسبي ايالات متحده در مقابل کشورهاي در حال ترقي اجتناب ناپذير و در حال وقوع است؛ ولي ارزيابي نقش آتي آن در سيستم بين المللي به مراتب دشوارتر مي‌باشد. گستره قدرت ايالات متحده در کوتاه مدت به علت نياز به تامين امنيت ويژه، و در بلندمدت و تا سال 2030 به علت مسائل مرتبط با تغييرات سريع ژئوپلتيک بسيار مهم است.

اگر امريکا خود را از نظر اقتصادي بازيابي نمايد مي‌تواند يک نقطه مثبت بين المللي براي مواجهه با چالش‌هاي عمده جهاني در طول اين دوره باشد. با اين حال، يک آمريکاي قوي به خودي خود قادر به رويارويي با چالش‌هاي رو به رشد جهاني نخواهد بود. به ويژه در اين دنيا که ريزش سريع قدرت هر لحظه در حال وقوع است. از سوي ديگر، يک آمريکاي ضعيف و تدافعي مي‌تواند دست و پنجه نرم کردن با چالش‌هاي عمده جهاني را براي سيستم بين المللي به مراتب دشوارتر کند. ايالات متحده کنوني با چالش‌هاي اقتصادي شديدي (که قبل از بحران مالي سال 2008 به صراحت پيش بيني نشده بودند) مواجه است. اين کشور اگر مي‌خواهد از يک نزول سريع در موقعيت اقتصادي اش جلوگيري کند نيازمند اصلاحات ساختاري وسيعي مي‌باشد. رکود اقتصادي موجب شده است که در ارائه سرويس‌هايي نظير خدمات درماني وقفه به وجود آيد. سرانه مخارج سلامت در اين کشور بسيار بالا است و با مسن تر شدن جمعيت، انتظار مي‌رود که اين هزينه‌ها به سرعت افزايش يابند. توانائي آمريکا براي حفظ مخارج کنوني در سطح فعلي با پرسش‌هاي بسيار مواجه است.

اين کشور به علت وجود کسري بودجه به کاهش برخي از مخارج خود پرداخته است. براي مثال، روند مخارج دفاعي ملي به عنوان سهمي از اقتصاد آمريکا طي چند دهه گذشته سير نزولي داشته است. آمريکا در دوران جنگ سرد به طور متوسط 7 درصد از سهم توليد ناخالص داخلي را به دفاع ملي اختصاص داده بود، که در طي دهه بعد از آن، با وجود هزينه‌هاي جنگ در عراق و افغانستان، به زير 5 درصد کاهش يافت.

با اين شرايط تحت هر سناريويي، آمريکا ناچار به رضايت دادن به پخش فزاينده قدرت خواهد بود. بسياري از کارشناسان شوراي اطلاعات ملي بر نياز به توسعه يک اجماع سياسي قوي به عنوان شرط کليدي براي رقابت پذيري اقتصادي آمريکا تاکيد کرده اند. چرا که آمريکاي تقسيم شده دوره دشوارتري را براي شکل دادن به نظم جهاني جديد ايجاد خواهد کرد. گذار از وضعيت تک قطبي به سمت رهبري جهاني جديد يک فرايند چندوجهي و چندلايه خواهد بود، که به ناچار در سطوح مختلفي اجرا مي‌شود و ناشي از ارتباط رخدادها، هم از جهت داخلي و هم به شکلي وسيعتر در بقيه نقاط جهان است. در اين ميان عدم اجماع سياسي ميان کشورهاي جهان موجب ضعف قدرت روز افزون و در نتيجه پخش قدرت آمريکا مي‌شود.

*برگرفته از کتاب 2030 در نگاه شوراي اطلاعات ملي امريکا


نسخه چاپي ارسال به دوستان