نسخه شماره 2925 - 1391/03/07 -

 حوادث کار براي کارگران و سکوت سوال برانگيز مسوولان
 کارگراني که سلامتي خود را فدا مي‌کنند 
نويسنده : کورش شرفشاهي

 چند کارگر هنگام گود برداري غير اصولي بر اثر ريزش آوار جان باختند. دست کارگري هنگام کار با دستگاه پرس قطع شد. چندين کارگر بر اثر انفجار معدن جان خود را از دست دادند. کارگري بر اثر سقوط از بلندي جان باخت. کارگري در مواد مذاب سقوط کرد و زنده زنده سوخت. کارگري هنگام حفر چاه، بر اثر ريزش ديواره چاه مدفون شد. اينها و بسياري موارد ديگر
از جمله اخباري است که همه روزه در اخبار رسانه‌ها منتشر مي‌شود اما سوال اينجاست که مقصر کيست؟ آيا مقصر کارگري است که به خاطر نداري مجبور شده به هر کاري تن بدهد؟ آيا مقصر کارگري است که بدون استفاده از تجهيزات ايمني کار مي‌کند؟ آيا مقصر کارفرمايي است که براي سود جويي بيشتر از هر اهرمي استفاده مي‌کند؟ آيا مقصر در ضعف نظارت مسوولان به ويژه بازرسان اداره کار و سازمان تامين اجتماعي است يا مقصر فرد يا افراد ديگري هستند که براي ما شناخته شده نيست؟

احمد طهماسبي کارگر بخش پرسکاري يک کارخانه با سابقه توليدکننده لوازم خانگي است که اکنون کمرش را در بيمارستان سيدالشهدا عمل کرده است. وي با تاکيد بر اينکه در نتيجه جابه جايي اجسام سنگين با اهرم کمرش با مشکل رو به رو شده است مي‌گويد: هنگام کار يک باره کمرم گرفت و روي زمين افتادم که برابر نظريه دکتر، بايد کمرم را عمل مي‌کردم. اما پس از چند روز استراحت در خانه و مصرف دارو، دوباره به کارخانه بازگشتم و پشت پرس نشستم. تا اينکه يک روز که پشت پرس کار مي‌کردم يک دستگاه ليفتراک با شدت به کمرم کوبيد و روي زمين افتادم. به دليل شدت جراحات به بيمارستان منتقل شدم و از همان روز کمرم معيوب شد. بازرس وزارت کار و سازمان تامين اجتماعي به کارخانه آمدند و ليفتراک مقصر شناخته شد زيرا راننده گواهينامه نداشت. من هم به بيمارستان رفتم و کمرم را عمل کردند.

وي با اعلام اينکه مديريت به دليل استفاده از کارگر غيرمتخصص مقصر شناخته شده بود مي‌گويد: مديريت چند نفر را مامور کرد تا رضايت من را بگيرند و به من قول دادند که هر نوع همکاري را خواهند کرد و من هم رضايت دادم که امروز به شدت پشيمان هستم.

اين کارگر کارخانه... با اشاره به اينکه پس از پايان دوره استراحت، حکم 27 درصد از کارافتادگي را به او داده‌اند مي‌گويد: به دليل از کار افتادگي، از بخش فني به بخش اداري منتقل شدم و راننده آمبولانس شدم اما يک روز هنگام سوخت‌گيري در پمپ بنزين داخل کارخانه، يک دستگاه خاور متعلق به کارخانه که ترمز نداشت، به آمبولانس برخورد کرد و مرا لاي در ماشين قرار داد که بازهم کمرم آسيب جدي ديد.طهماسبي با اعلام اينکه باز هم کارخانه مرا به کار فراخواند مي‌گويد: در اثر فشار ناشي از کار، دوباره کمرم با مشکل رو به رو شد و کمرم را عمل کردم اما اين بار ديسک مصنوعي گذاشتند که بابت عمل آن، بيش از 8 ميليون تومان خرج کردم.

وي با اعلام اينکه بار آخر نيز در کارخانه روي زمين افتاده است مي‌گويد: مرا به بيمارستان منتقل کردند و چون از بيمارستان اعزام شده‌ام بايد هزينه‌هاي درماني‌ام را کارخانه بپردازد اما متاسفانه اين را قبول نمي‌کند.

اين کارگر بخش پرسکاري کارخانه... مي‌گويد: قرار بود در بيمارستان مهر عمل شوم اما چون هزينه عمل در آن بيمارستان 14 ميليون تومان بود به بيمارستان سيدالشهدا آمدم و قرار شد با يک سوم اين مبلغ عمل شوم .وي با اعلام اينکه قيمت ديسک مصنوعي را 2 ميليون تومان تعيين کرده بودند گفت: از آنجا که پول نداشتم با کارخانه تماس گرفتم تا هزينه آنرا بر اساس قانون بپردازند اما هيچ کس قبول نکرد تا آنکه قيمت دلار 2 هزار تومان شد و مجبور شدم بابت همين ديسک
5 ميليون تومان بپردازم.طهماسبي با ابراز تاسف از عملکرد نماينده کارگران و بخش مددکاري کارخانه مي‌گويد: بخش مددکاري کارخانه به سراغم آمد و اعلام کرد که بخش از سنوات شغلي ام را بابت هزينه درمان پرداخت کرده اند در حالي که در کارخانه مصدوم شده بودم و بايد هزينه آنرا کارخانه تقبل مي‌کرد.وي که 20 سال سابقه کار در اين کارخانه باسابقه را دارد مي‌گويد: در چند روز گذشته 2 بار کمرم را عمل کرده اند که بار اول کمرم قفل کرده بود و پزشکان ناچار شدند بار دوم کمرم را عمل کنند که در مجموع 8 ميليون تومان هزينه درمانم شده است.

طهماسبي ميزان حقوق دريافتي اش را ماهيانه 500 هزار تومان اعلام کرده و مي‌گويد: من کارگر از کجا بياورم که هزينه درمان 8 ميليون توماني کمرم را پرداخت کنم؟ از سوي ديگر از کجا بياورم که هزينه زن و بچه‌هايم را تامين کنم؟

علي پيرنيا يکي ديگر از کارگران کارخانه است که در فروردين ماه سال 1390 دست راستش زير پرس رفته و 5 انگشت دستش قطع شده است. او در رابطه با مشکلات کاري اش مي‌گويد: تنها چيزي که مي‌توانم در مورد حادثه کار بگويم اين است که فشار بالاي کار و رعايت نشدن ايمني در کارگاه باعث حادثه براي من شد.وي در تشريح روند حادثه کار مي‌گويد: بيشتر از يک ساعت کار نکرده بودم که دستگاه پرس اتوماتيک شد و انگشتان دستم زير پرس له شد.اين کارگر پرسکار با اعلام اينکه با انگشتان قطع شده تا محل درمانگاه کارخانه که بيش از 300 متر تا کارگاه فاصله دارد پياده رفته است مي‌گويد: جلوي درمانگاه که رسيدم بيهوش شدم و چشمانم را در بيمارستان بازکردم.

وي با اعلام اينکه انگشتان دستش زير دستگاه پرس کاملا قطع شده بود و امکان پيوند وجود نداشت مي‌گويد: پس از يک ماه که در خانه استراحت مي‌کردم از سوي کارخانه به کار فراخوانده شدم اما هيچ امتيازي به من ندادند و فقط کار من قدري سبک‌تر شده است.

پيرنيا با اعلام اينکه مامور مددکاري کارخانه از من خواست تا به اسناد پزشکي بروم مي‌گويد: چکي در وجه من صادر شده بود که از من خواستند چک را بگيرم و به کارخانه بدهم اما از اين کار خودداري کردم و هنوز هم چک مانده است.وي با تاکيد بر اينکه اگر کارفرما مقصر است بايد تاوان نقص عضو مرا پرداخت کنند مي‌گويد: متاسفانه هيچ مبلغي بابت نقص عضو من پرداخت نشده است تنها اتفاقي که افتاده سازمان تامين اجتماعي 37 درصد از کارافتادگي براي من در نظر گرفته است.اين کارگر پرسکار با تاکيد بر اينکه دست راستش از کار افتاده است مي‌گويد: بيمه تکميلي دارم و اگر کارخانه مساعدت کند بايد مبلغي را از بيمه تکميلي دريافت کنم اما مديريت اين مورد را نيز به امروز و فردا مي اندازد.وي با اعلام اينکه براي شکايت از کارفرما به کلانتري مراجعه کرده است مي‌گويد: کلانتري گزارش بازرسي را مي‌خواهد تا شکايت را به جريان بيندازد اما مسوولان کارخانه حاضر نيستند اين گزارش را در اختيار من قرار دهند و در عمل نمي‌توانم حقوق قانوني‌ام را استيفا کنم.پيرنيا در پاسخ به اينکه گمان نمي کنيد مقصر حادثه کار، سهل انگاري خودتان بوده است مي‌گويد: هنگامي که من با دستگاه پرس کار مي‌کردم سرعت دستگاه به اندازه اي بود که بايد در هر ساعت 1800 قطعه را تحويل مي‌داديم اما پس از حادثه کار، سرعت دستگاه را به 1200 قطعه کاهش دادند و اين نشان مي‌دهد که سرعت دستگاه بالا بوده است. از سوي ديگر دستگاه به نوعي است که دو شاسي دارد و تا زماني که هر دو دست کارگر بر روي شاسي‌ها قرار نگيرد نبايد دستگاه کار کند اما دستگاه خراب بود و اتومات کرد در نتيجه دستم روي قطعه بود که دستگاه کار کرد و انگشتانم له شدند.ابوالفضل کشاورزي يکي ديگر از کارگران کارخانه است که در ارديبهشت سال 1390 دستش زير پرس رفته و انگشتانش له شده است. وي با تاکيد بر اينکه در شرکتي کار مي‌کنيم که در بند رفاه کارگر نيست مي‌گويد: فرياد مي‌زنيم پرس خراب است اما اصرار دارند که بايد کار کنيم.

وي با اعلام اينکه بارها گزارش کرده که دستگاه خراب است اما توجهي نشده است مي‌گويد: کارخانه يک مسوول ايمني دارد که بايد در کارگاه بچرخد و نواقص را برطرف کند يا دستگاهي که اشکال دارد مانع کار آن بشود اما مسوول فني ما يک خانم است که هرگز وارد بخشها نمي‌شود بلکه در دفترش مي نشيند و کارگران بايد خدمت خانم بروند و البته نتيجه اي هم ندارد.

کشاورزي با اعلام اينکه به محض بروز سانحه بايد دستگاه متوقف شود و کارشناس آنرا بررسي کند مي‌گويد: هنوز به بيمارستان نرسيده بودم که همان دستگاه پرسي که اتومات کرده و دست مرا قطع کرده بود، شستند و کارگر ديگري پشت آن نشست و شروع به کار کرد.اين کارگر پرسکار که 20 سال سابقه کار دارد مي‌گويد: چند ماه بعد همين پرس دوباره اتومات کرد و اين بار قالب را ترکاند، اما اين بار جان آدم نبود که از کنارش به سادگي بگذرند و چون قالب ترکيده بود پرس را 4 ماه خواباندند تا مورد بررسي قرار گيرد.

وي با اعلام اينکه بارها به مدير منابع انساني کارخانه مراجعه و اعلام کرده‌اند که برخي از دستگاه‌ها از جمله دستگاه پرسي که باعث حادثه شده، خراب است مي‌گويد: متاسفانه هيچ اقدامي در اين مورد به عمل نيامد تا آنکه شاهد سانحه بوديم.

اين کارگر پرسکار با تاکيد بر اينکه گزارش‌ها حکايت از اين دارد که اشکال از دستگاه است مي‌گويد: بازرس کار و تامين اجتماعي از پرس و شرايط کارگاه بازديد کرده و تشخيص داده که کارگر در اين حادثه تقصيري نداشته و 100 درصد دستگاه پرس خراب بوده است.کشاورزي با اعلام اينکه وضعيت کارخانه مشخص نيست مي‌گويد: گاهي مي‌گويند کارخانه را به قزوين منتقل مي‌کنيم و گاهي نيز زمزمه تعطيل کردن آنرا سر مي‌دهند و همين رفتارها باعث دلسردي کارگران شده است.

حوادث ناشي از كار چيست؟

البته لازم است ابتدا بدانيم حادثه کار به چه چيزي گفته مي‌شود. بر اساس اعلام سازمان تامين اجتماعي، حوادث ناشي از کار به حوادثي گفته مي‌شود که در حين انجام وظيفه و به سبب آن براي بيمه شده اتفاق مي افتد. براساس اين تعريف حوادثي كه به يكي از صورتها يا علل زير رخ دهد، ناشي از كار محسوب مي شود:

1 - در اوقاتي كه بيمه شده در كارگاه يا مؤسسات وابسته يا ساختمانها و محوطه آن مشغول به كار باشد

2 - در اوقاتي كه به صورت مأمور در خ از كارگاه انجام وظيفه مي كند.

3 - در اوقات عادي رفت و برگشت بيمه شده بين منزل و كارگاه.

4 - در اوقات مراجعه به درمانگاه يا بيمارستان بابت معالجات درماني و توانبخشي

5 - در حين اقدام براي نجات ساير بيمه شدگان و مساعدت به آنان

وظيفه كارفرمايان در زمان وقوع حوادث
ناشي از كار

از آنجا که حاکم مطلق در کارگاههاي کشور، کافرماست، قانون براي کارفرما نيز وظايفي تعيين کرده که بايد به آن توجه شود. اين وظايف عبارت است از:

1 - اقدامات اوليه را براي جلوگيري از تشديد عوارض حادثه انجام دهند (هزينه احتمالي اين اقدامات را سازمان تأمين اجتماعي مي پردازد).

2 - گزارش حادثه را حداكثر ظرف سه روز اداري به اطلاع شعبه تأمين اجتماعي برسانند.

اگر كارفرما مقصر باشد، چه مي‌شود؟

روال معمول بر اين است که در هر حادثه اي يک مقصر يا متخلف وجود دارد که بايد آنرا شناسايي کرد. از آنجا که در اکثر کارگاهها با کمبود تجيهزات و تمهيدات ايمني رو به رو هستيم و اين کمبود در اثر کوتاهي کارفرماست بايد به اين سوال پاسخ داده شود که اگر ثابت شود حادثه کار به دليل عدم رعايت مقررات حفاظت فني و يا عدم رعايت احتياط از طرف كارفرما (يا نمايندگان كارفرما) بوده، سازمان تأمين اجتماعي تعهدات خود را در قبال بيمه شده انجام مي دهد، اما هزينه‌هاي مربوط را از كارفرما مطالبه خواهد كرد.

تعهدات سازمان تامين اجتماعي در حوادث کار

از آنجا که حادثه ديده کارگر است و توان خود را از دست مي‌دهد لازم است اين زيان به نوعي جبران شود. بنا بر اين در حوادث ناشي از كار، تعهدات سازمان تأمين اجتماعي (مانند برقراري مستمري از كارافتادگي كلي و جزئي، غرامت مقطوع نقص عضو و غرامت مقطوع فوت)، مشروط به داشتن سابقه حق بيمه نيست و بدون توجه به سوابق بيمه اي بيمه شده، مزاياي قانوني ارايه مي شود.

آمارها چه مي‌گويند؟

اگر بخواهيم بدانيم چه اتفاقي در حوادث کار رخ مي‌دهد بايد آمارها را بررسي کنيم. در اين رابطه معاون پزشكي و آزمايشگاهي سازمان پزشكي قانوني كشور اعلام كرده بود که سقوط از بلندي3/36 درصد از حوادث ناشي از كار سال 88 را در برمي‌گيرد و اين عامل بيش از ساير موارد موجب مرگ افراد در حين كار شده است.

عبدالرزاق برزگر با اعلام اينکه در سال 88 يك هزار و 224 نفر بر اثر حوادث ناشي از كار جان خود را از دست دادند افزود: از اين تعداد 444 نفر بر اثر سقوط از بلندي، 332 نفر (1/27 درصد) بر اثر برخورد جسم سخت، 143 نفر (11.7درصد) بر اثر برق‌گرفتگي،4.6 درصد بر اثر سوختگي و 20.3 درصد نيز به دليل ساير علل جان خود را از دست دادند.معاون پزشكي و آزمايشگاهي سازمان پزشكي قانوني كشور با اشاره به سير صعودي مرگ و مير حوادث ناشي از كار در سال‌هاي 1381 تا 1387 خاطر نشان كرد: در طول اين مدت، هر سال مرگ و مير حوادث ناشي از كار در مقايسه با سال قبل از آن با افزايش قابل توجهي مواجه بود به نحوي كه مرگ ناشي از حوادث كار در سال 87 در مقايسه با سال قبل از آن 64.4 درصد افزايش يافت.وي با تاکيد بر اينکه بر خلاف سال‌هاي 81 تا 87 مرگ و مير حوادث ناشي از كار در سال 88 نسبت به سال قبل از آن 17.4 درصد كاهش يافت گفت: اين آمار از عدد هزار و 481 نفر به هزار و 224 نفر رسيد.وي با اشاره به آمار مرگ حوادث ناشي از كار در سال 89 گفت: در نه ماهه اين سال 993 نفر بر اثر حوادث ناشي از كار جان خود را از دست دادند كه در زما ن مشابه سال گذشته 951 نفر در اين حوادث كشته شده اند.از سوي ديگر اداره كل روابط عمومي و امور بين‌الملل سازمان پزشكي قانوني كشور اعلام مي‌کند که 778 نفر در شش ماهه نخست سال 1390 در حوادث كار جان خود را از دست دادند که اين آمار در مقايسه با 655 نفري كه طي مدت مشابه سال قبل بر اثر همين حوادث جان باختند، 8/18 درصد بيشتر شده است. از كل افراد فوت‌شده در حوادث كار نيمه اول سال گذشته 770 نفر مرد و بقيه زن هستند.

البته استان‌ تهران با 107 و استان اصفهان با101 فوتي، در رتبه‌هاي اول و دوم مرگ‌هاي ناشي از حوادث كار قرار مي‌گيرند.در اين ميان دبير اجرايي خانه کارگر خوزستان نظارت و بازرسي را ضعيف ارزيابي مي‌کند و مي‌گويد: نظارت مورد نظر قانون گذار اکنون بسيار کم رنگ است.آقايار حسيني با تاکيد بر اينکه بازرسي‌هاي اثر بخش و پيش گيرنده وجود ندارد مي‌گويد: امروزه شاهد اثرات و عوارض خطرناک شغلي بر روح و جسم کارگران هستيم.وي با اشاره به بيماري‌ها و عوارض ناشي از کار کارگران مي‌گويد: متاسفانه هيچکس پاسخگوي اين عوارض و بيماريهاي شغلي نيست.

دبير اجرايي خانه کارگر خوزستان احتمال مي‌دهد در بعضي از شرکت‌ها و کارگاه‌ها ايمني و بهداشت کار رعايت شود و مي‌گويد: درصد کمي از کارگاه‌ها ايمني و بهداشت کار را رعايت مي‌کنند.وي با تاکيد بر اينکه اگر بازرسي‌ها به صورت دقيق و مستمر انجام شود، حوادث کار و بيماريهاي شغلي کاهش خواهد يافت مي‌گويد: وزارت کار بايد در ايجاد واحدهاي ايمني و بهداشت کار کارگاه‌ها نظارت لازم و کافي داشته باشد.حسيني با طرح اين پرسش که امروزه کارفرمايان چقدر به بهداشت و ايمني محيط کار اهميت مي‌‌دهند؟ مي‌ افزايد: آيا تاکنون گزارش و آمار دقيقي از اثرات شغلي و روحي محيط کار تهيه شده است و آيا ارزيابي اين گزارشات به بهبود وضعيت ايمني و بهداشت کار کمک کرده است؟


نسخه چاپي ارسال به دوستان