نسخه شماره 2925 - 1391/03/07 -

 مديرکل فرهنگي و پيشگيري ستاد مبارزه با مواد مخدر در گفت‌وگو با «مردم‌سالاري»:
 55 درصد والدين پس از 5 سال از اعتياد فرزند خود مطلع مي‌شوند 
نويسنده : فاطمه نوروند

 بسياري از صاحبنظران معتقدند، لازم است خانواده‌ها آموزش‌هاي لازم را براي پيشگيري از اعتياد نوجوانان دريافت کنند، زيرا بسياري از افرادي که معتاد شده اند، در خانواده‌هايي رشد يافته اند که از پيامدهاي اعتياد – به ويژه مواد اعتيادآور جديد- اطلاعي نداشتند. بنابراين عدم آگاهي والدين از ويژگي‌هاي اعتياد و پيامدهاي آن يکي از دلايل اعتياد است. بدون نظارت و انضباط درست، هيچ خانواده‌اي نه تنها نمي‌تواند فرزند خوب و موفقي تربيت کند بلکه ممکن است وي را در معرض خطر اعتياد هم قرار دهد.امروزه ما شاهد اين هستيم که اعتياد در سنين بسيار پايين 9 تا 12 سال ديده مي‌شود. اعتياد تا مرزبچه‌هاي 12 ساله هم پيش رفته است و نمي‌توان از کنار اين مسائل به سادگي عبور کرد. حميد صرامي، مديرکل فرهنگي و پيشگيري ستاد مبارزه با مواد مخدر رياست جمهوري سيستم اعتياد را به مثابه يك سالن با ورودي‌هاي متعدد تشبيه مي‌کند كه نسبت به جذب مشتري در كليه رده‌هاي سني – شغلي- تحصيلات – تاهل و تجرد- جنسيت- شهري و روستايي با دلايل متفاوت مبادرت مي‌ورزد. وي در ادامه درباره کاهش سن اعتياد به 12 سال در ايران گفت: در دهه اخير يعني از سال 2001 تا 2011 راهبرد سيستم هوشمند موادمخدر و روان‌گردان‌ها به جاي پيرگزيني به سمت نوجوان و جوان‌گزيني تغيير يافته، به گونه‌اي كه قبل از اين دهه با پديده سوء مصرف در سنين بالاي 60 سال مواجه بوده‌ايم ليكن در دهه اخير شرايط تغيير كرده است. براساس اعلام دفتر مقابله با مواد و جرم سازمان ملل متحد ميانگين سني اولين مصرف‌كنندگان مواد در سال 2001 در جهان معادل 7/22 سال و در سال 2011 به 5/18 سال كاهش يافته است. به عبارتي طي 10 ساله اخير سن شروع مصرف در جامعه جهاني 4 سال كاهش يافته است.وي با اشاره به اينکه در عصر جهاني شدن نيز كشور ما از اين موضوع مستثني نبوده، اظهار داشت: براساس نتايج تحقيق ارزيابي سريع سوء مصرف در كشور در سال 1383 ميانگين سن شروع مصرف 23 سال و در سال 1386 به حدود 22 سال تنزل يافته ضمن آنكه 2/3 درصد جمعيت معتادين كشور به افراد زير 20 سال اختصاص يافته است. البته براساس نتايج همين تحقيق، آغاز سن شروع مصرف سيگار به عنوان اولين ماده دروازه‌اي نيز بيانگر اين موضوع است كه ميانگين سن شروع سوءمصرف مواد 15 سالگي شده است. البته موضوع كاهش سن اعتياد در كشور آن هم به صورت اغراق‌آميز مورد تاييد كارشناسان نبوده و نيازمند شيوع‌شناسي و رصد مستمر است.

صرامي با اشاره به اينکه فرضيه‌هاي مختلفي در خصوص علت كاهش سن مصرف مطرح شده که اصولا هيچ يك به تنهايي نبايد به‌عنوان دليل سوء‌مصرف مواد شناخته شود، گفت: از دلايل سوءمصرف مواد مي‌توان به آشنايي نوجوانان و جوانان با انواع موادمخدر – محرك و توهم‌زاها در عصر فن‌آوري اطلاعات از طريق سايت‌هاي متفاوت و كانال‌هاي ماهواره‌اي با القاب جذاب و فريبنده در عصر فريب فرهنگي به گونه‌اي كه سبب ارتقاي نگرش مثبت يا خنثي در نوجوانان شده و آنان با باورهاي غلط نسبت به مصرف مواد براي كسب بزرگي، تشخص، نوعي نماد تفاخر، كسب آرامش رواني، خلاقيت، تمركز، شادابي، شب‌بيداري و لاغري مبادرت مي‌ورزند، اشاره کرد.

وي ادامه داد: دسترسي راحت، فراوان، ارزان و مصرف آسان مواد بالاخص آمفتامين‌ها و متامفتامين‌ها، فشار دوستان و گروه همسالان و عدم مهارت و جرات‌ورزي از ديگر دلايل سوء مصرف مواد مخدر در ميان نوجوانان و جوانان است. از طرفي مقاومت نوجوانان به نحوي كه براي فرار از احساسات ناخوشايند در دوره هويت‌يابي به سوء مصرف مواد پناه مي‌برند.

مديرکل فرهنگي و پيشگيري ستاد مواد مخدر رياست جمهوري تصريح کرد: براساس نتايج تحقيقات حدود 50‌درصد نخستين مصرف به پيشنهاد دوستان و 33 درصد نخستين مكان مصرف را در منزل دوستان اعلام كرد‌ه‌اند. داشتن والدين و بستگان معتاد، اختلافات خانوادگي و محيط پرتنش و تضاد در منزل، فقدان محبت، عدم حمايت و نيز كمبود نظارت و كنترل و غفلت از سوي والدين ناشي از افت كاركرد خانواده به جهت درگير بودن با مسائل اقتصادي به گوانه‌اي كه بعضا والدين در طول روز نمي‌دانند فرزندشان كجاست؟ چه كار مي‌كند؟ با چه كسي است؟ اين روند سبب شده 55 درصد والدين پس از 5 سال از اعتياد فرزند خود مطلع مي‌شوند!

وي خاطر نشان کرد: كمبود امكانات براي گذراندن اوقات فراغت سالم به طوري كه سوءمصرف مواد به‌عنوان تفريح اينگونه نوجوانان مطرح مي‌شود. همچنين عدم آگاهي نوجوانان از پيامدها و عوارض سوءمصرف مواد و در نتيجه فرصت‌طلبي سوداگران مواد به‌گونه‌اي كه آنها را جذب اين پديده مي‌ کند.

صرامي در ادامه درباره ديگر علل سوء مصرف مواد در ميان نوجوانان اظهار داشت: كنجكاوي هدايت نشده، هيجان‌خواهي، كمبود مهارت خويشتنداري،‌ خودكنترلي و در نتيجه بروز رفتارهاي تكانشي، رهايي از مشكلات روحي، استرس، اضطراب، افسردگي و كمبود اعتماد به نفس، ضعف اعتقادات مذهبي، بيماري‌هاي جسمي، ذلت‌طلبي افراطي، انگيزه پايين و شكست تحصيلي در افرادسوءمصرف‌كننده مواد، ارتباط موثر كاهش سن اعتياد با توسعه‌يافتگي و بروز عصر مدرنيته و هجوم شوك‌ها و تهديدات اجتماعي و عدم آمادگي جامعه براي ورود به عصر جديد آن هم با تحولات و سرعت تغييرات شتابان و در نتيجه سردرگمي والدين و فرزندان درخصوص سبك و مدل زندگي سالم و نداشتن مهارت زيستن – چگونه زيستن و با هم زيستن، تاب‌آوري پايين و ناتواني در تحمل مشكلات همگي از عوامل مهم در سوء مصرف مواد در نوجوانان به شمار مي‌آيد.

وي درباره روش‌هاي پيشگيري براي جلوگيري از كاهش سن اعتياد در ميان نوجوانان گفت: در راستاي سياست‌هاي كلي ابلاغي از سوي مقام معظم رهبري، مهمترين مولفه پيشگيري وضعي است به‌گونه‌اي كه دستگاه‌هاي انتظامي و قضايي بايد با مبارزه جدي و بي‌امان با قاچاقچيان موادمخدر و روان‌گردان‌ها و نيز تهيه و توزيع‌كنندگان كلان و خرد ميزان دسترسي به انواع مواد را در سطح جامعه كاهش دهند. نتايج تحقيقات متعدد بيانگر اين واقعيت است كه بازار مواد و سهل‌الوصول بودن دسترسي و كاهش قيمت آن، به‌عنوان يكي از عوامل مخاطره‌آميز اجتماعي، سبب افزايش افراد مصرف‌كننده مواد مي‌شود.

همزمان با راهبرد پيشگيري وضعي، بايد به رويكرد پيشگيري فرهنگي و اجتماعي از سوي دستگاه‌هاي فرهنگي و نهادهاي آموزشي توجه جدي شود تا شاهد ايجاد سپر دفاعي در برابر تجربه يا سوءمصرف مواد از سوي نوجوانان باشيم، به طوري كه شاهد تحقق برنامه‌هاي پيشگيرانه باشيم.

صرامي درباره ايمن سازي نوجوانان در برابر تهديدات نرم چون مواد مخدر و روان گردان‌ها يادآور شد: برنامه‌هاي پيشگيري از اعتياد را مي‌توان به اطلاع‌رساني و آموزش درخصوص خطرات و پيامدهاي سوءمصرف مواد براي نوجوانان و جوانان به صورت مستمر، آرام و به دور از هرگونه اغراق‌گويي با انجام كارزار رسانه‌اي از طريق صداوسيما – مدارس – دانشگاه‌ها و محله‌ها به صورت جدي‌تر، تقويت اعتقادات مذهبي و احساس تعهد به وظيفه دين‌داري و فرايض ديني به علت قدرت معنوي و اجتماعي مذهب در افزايش سلامت جامعه و كاهش آسيب‌هاي اجتماعي با مداخله مستمر حوزه‌هاي علميه و مساجد از دوران كودكي و نوجواني، تقويت برنامه‌هاي جايگزين و توجه به نشاط اجتماعي،‌ آموزش مهارت‌هاي زندگي بالاخص مهارت‌هاي فردي و اجتماعي، جرات‌ورزي، كنترل استرس و خشم،‌ ارايه خدمات حمايتي و مشاوره‌اي ارزان و در دسترس به خانواده‌ها و نوجوانان در معرض آسيب، توانمندسازي والدين به منظور تقويت كاركرد خانواده و ارضاي نيازهاي عاطفي، حمايتي و احساس تعلق در فرزندان و نيز اعمال نظارت و كنترل غيرمستقيم – آموزش سبك‌هاي فرزند‌پروري – جلوگيري از سرخوردگي و پاسخگويي صحيح و به موقع به نيازهاي رواني و شخصيتي نوجوانان و تقويت اعتماد به نفس در آنان، از جمله موضوعات مهم در عرصه ايمن‌سازي نوجوانان در قبال ابزار تهديد نرم يعني موادمخدر و روان‌گردان‌ها به شمار مي‌آيد.وي تصريح کرد: وجود تعداد افراد آسيب‌پذير در هر جامعه امري طبيعي است اما زماني كه 92درصد مردم كشورمان پديده اعتياد را نگران‌كننده توصيف مي‌‌کنند، بايد تمامي دستگاه‌ها براساس فرمان رهبر معظم انقلاب با سرعت و قاطعيت و بدون فوت وقت نسبت به مهار و كنترل اين تهديد اجتماعي مبادرت ورزيده تا شاهد اهتمام اجتماعي و شكل‌گيري نهضت پيشگيري اوليه از اعتياد براي مصون‌سازي تمامي اقشار جامعه بالاخص نوجوانان و جوانان در مقابل اين پديده شوم باشيم.صرامي در پايان ضمن تاکيد بر اين نکته که موادمخدر و روان‌گردان‌ها مانع بزرگ در راه توسعه فرهنگي، اجتماعي و اقتصادي جوامع بوده، اظهار داشت: نوجوانان و جوانان اصلي‌ترين قربانيان اين پديده در عصر هزاره سوم خواهند بود، لذا هرگونه برداشت و فهم ساده‌انديشانه و غيرعلمي از راه‌هاي حل مسئله اعتياد، سبب ساده‌انگاري موضوع شده و اين امر مي‌تواند موجبات بروز خسارت‌هاي جدي را در امر مبارزه فراهم سازد. بر اين اساس انتظار مي‌رود ضمن پرهيز از هرگونه برخورد احساسي و انكار موضوع، با فهم مشترك،‌ علم سازمان‌يافته مبتني بر شواهد، نگاه واقع‌بينانه و تعديل رويكرد آرمان‌گرايانه، با عقلانيت مديريت اجتماعي و سياست‌گذاري مدبرانه و بهره‌گيري از تمامي ظرفيت‌ها و روش‌هاي مدرن و با سرمايه‌گذاري در عرصه مبارزه با موادمخدر بالاخص عرصه پيشگيري اوليه از اعتياد،‌ نسبت به تحقق مفاد سند جامع پيشگيري اوليه از اعتياد گام‌هاي جدي‌تر در اين جهاد مقدس در سطوح ملي و استان‌ها برداشته شود.


نسخه چاپي ارسال به دوستان