نسخه شماره 2924 - 1391/03/06 -

 کاظم راست گفتار در گفت‌وگو با «مردم سالاري»:
 فيلم«چک» به يک جامعه ايده آل مي‌انديشد 
نويسنده : مهديس مستعد

 فيلم چک در نوعي از سينماي قصه‌گو قرار مي گيرد که اگر چه قابليت‌هاي موثر براي قرار گرفتن در دام سطحي‌نگري‌هاي مرسوم در اين دست آثار را دارد اما تلاشي موثر را در شکل دهي به نگاهي انتقادي نسبت به تغييرات فرهنگي اجتماعي جامعه ايران داشته و از طريق دستمايه قرار دادن مفاهيمي کليدي همچون به جمع رسيدن و اتحاد توانسته تا پيام خود براي حرکت به سمت ايجاد يک جامعه ايده‌آل را به مخاطب منتقل کند؛ به همين سبب در گفت‌وگو با کارگردان فيلم تلاش شده تا به درونمايه‌هاي اصلي اثر اشاره شود؛

چي شد که تصميم گرفتيد فيلم سينمايي چک را بسازيد و ايده اوليه آن از کجا شکل گرفت؟

ايده”چک” از رنجي که مي بردم اومد. يعني ساليان سال من دراين مملکت زندگي مي کنم وعاشقانه اين سرزمين و مردم را دوست دارم ونابساماني‌ها را که درجامعه مي‌بينم مرا مقداري بيشتر ازحد متعارف اذيت مي کند و به همين سبب دنبال يک راهکار مي گردم که چه طور مي‌توانم نقاط ضعف مطرح در جامعه را کشف وبراي آنها راه حل ارائه کنم، بلکه بتوانم تا جايي که مي‌توانم مملکت را به سامان برسانم تا جامعه براي زندگي فرزندانمان و همچنين نسل آينده شرايط بهتري داشته باشد.

چگونه به چنين برداشتي نسبت به جامعه ايراني رسيديد؟

يکي ازمعضلاتي که من واقعا اذيت مي شدم اين بود که چه طورمملکتي که عين يک خانه يک ميليون وششصد هزار کيلومترمربعي است که به لحاظ موقعيت جغرافيايي، تاريخي و اقتصادي يکي ازمرغوبترين قسمتهاي کره زمين است براي من ايراني غير قابل تحمل شده و نمي‌توانم درآن بعضي ازمردم را تحمل کنم؛ اين تحمل نکردن براي من تا آنجا ادامه پيدا کرد که با توجه به اتفاقاتي که براي فيلم نقاب براي من پيش آمد ايران را ترک کردم و به همراه خانواده به مالزي رفتم و در آنجا در روز جمعه اي درماه مبارک رمضان جشن پنجاهمين سالگرد استقلال کشورمالزي بود و با خود مي‌گفتم خدايا يک کشور به اين کوچکي مثل آمريکا مي ماند. مقررات، روابط زندگي و اقتصاد خوب ويژگي اش است و نکته جالب اينکه کشوري اسلامي است.

کدام ويژگي جامعه مالزي براي شما جذاب و قابل‌تامل بود؟

يک روزجمعه من کنار مسجد جامع مالزي ايستاده بودم وديدم که بي اغراق به اندازه جماعتي که مي‌روند استاديوم و فوتبال را تماشا مي کنند با شنيدن صداي اذان به سمت مسجد براي نمازخواندن مي روند و بدون استثنا شاد بودند و تمامي خانم‌ها لباس‌هاي رنگي برتن داشتند و تمامي جماعتي که به سمت مسجد براي نماز مي رفتند ازمسيري بايد عبورمي کردندکه دوطرف خيابان رستوران مسيحي‌ها و بودايي‌ها بازبود ومردمي از قشرهاي مختلف به مناسبات همسو با اعتقادات دين خود مشغول بودند و اين دو قشرخيلي خوب ومصالحت آميز درکنارهم قرارگرفته بودند و خيلي براي خودشان عادي بود و مسايل ديني برايشان کاملا شخصي است. خوب وقتي رمز موفقيت يک کشور را در دموکراسي به معناي آزاد انديشيدن مي‌بينيم و اينکه اجازه دهيم طرف مقابلمان نيز آزاد بينديشد و آزاد فکرکند به اين نتيجه رسيدم که بايد فيلمي بسازم تا اين موضوع را به مردم يادآوري کند. چون روزجمعه بود و من به فريدون گله خيلي علاقه دارم و فيلم جمعه او نيز اين پتانسيل را داشت که مفاهيم ارزشي بسياري را بيان مي کند تلاش کردم تا اداي ديني به او کنم و اين عادت بازسازي کردن آثار خوب ايراني از ياد رفته را درجامعه جاي بيندازيم و ياد بدهيم بازسازي کردن نه به معناي کپي کردن بلکه به معناي به روزکردن يک سوژه مي باشد و درنهايت انگيزه‌هاي مختلف درکنارهم قرار گرفت و باعث شد تا من چک را هم کارگرداني کنم و هم تهيه کنندگي آن را به عهده بگيرم چون کمتر تهيه کننده اي حاضر مي شد بروي آن سرمايه گذاري کند.

نگران نيستيد که با توجه به اتفاقاتي که براي برخي فيلم‌ها در اکران نوروزي پيش آمد براي فيلم شما هم مشکلي پيش بيايد؟

من معتقدم دردنيا يا بايد انسان با ترس زندگي بکند يا آن طرف ترس قراربگيرد و اگراز ترس کاري را انجام ندهي به جايي نخواهي رسيد.

چقدرتمامي المان‌هايي را که بيان کرديد دراين فيلم نقش بست و آيا چک خواسته شما را برآورده کرده است؟

صد درصد خير يعني اصلا امکانپذيرنيست تمامي آنچه من مي خواستم بشود و دلايل متعددي هم دارم؛ اول اينکه تهيه کننده،کارگردان،فيلمنامه نويس،مجري طرح ومديرتوليد اين پروژه خودم بودم و اينها باعث شد يک مقدار در کيفيت کار تاثير بگذارد اما با تمامي اين توضيحات راضي هستم تا اينکه سرمايه گذار بهتري روي آن سرمايه گذاري مي کرد چون شرايط تهيه کنندگي در کشورما نظام مند نيست و تهيه کنندگان وظيفه خودشان را نمي دانند و مي خواهند کارگردان را استخدام کنند تا خواسته‌هاي آنها را برآورده کنند به همين خاطردراين راستا تحميل بازيگر را داريم، تحميل قصه و عوض کردن مونتاژ و کلي مشکلات ديگر داريم، فکر مي‌کنم علي رغم تمامي نقص‌هايي که در اين فيلم وجود دارد اينکه خودم تهيه کننده اين پروژه هستم خيلي بهتراز اين است که سرمايه گذار ديگري را جذب مي کردم.

در يک سکانسي از فيلم که کودکي دراستخرآب مي‌افتد وغرق مي شود تشابهاتي با فيلم سينمايي درباره الي دارد، اين تشابه تصادفي است يا خواست خود شما بود؟

اين تشابه که وجود دارد قصه ما ايجاب مي کرد که حادثه اي صورت گيرد و اين صحنه بوجود آيد و درست است اين گفته و شيطنت خود من نيز در اين قسمت دخيل بود اما به اين معنا نبود که بخواهم از قسمت‌هاي درباره الي کپي کنم و فکر مي کنم اين فيلم دقيقا نقطه مقابل درباره الي است . فيلم من درستايش دموکراسي ساخته شده و مي خواستم با ساخت چک بگويم مي شود درکشوربا دموکراسي زندگي کرد.دموکراسي بالاترين دست آورد بشر است و با تمامي گرفتاري‌هايي که مي تواند براي مردم داشته باشد بازهم بهتر از ديکتاتوري است.

چرا از سوپراستار دراين فيلم استفاده نکرديد؟

ببينيد من زماني که فيلم مي سازم رصد مي‌کنم اوضاع چند سال بعد سينما را، آن زمان من به درستي تشخيص داده بودم که حضور سوپراستار دراين فيلم امتيازمثبتي درسال 91 برايش محسوب نخواهد شد و مي‌دانستم که سال 91 ديگر سوپراستارهاي فيلم‌هايمان تضمين کننده فيلم‌هايمان نخواهند بود . امروزه چندعامل درموفقيت يک فيلم دخيل هستند؛ يکي فيلمنامه خوب و ديگري کارگرداني درست و مسلط است. خوب من حساب کردم ديدم سوپراستاردراين فيلم براي من حائزاهميت نيست وچند مشکل برايم پيش مي آيد.يکي متقبل شدن هزينه دستمزد بسيار وديگري حفظ نکردن ديالوگ و دوست نداشتن برخي حرکات در اين فيلم.

آيا دوست داريد ژانرهاي مختلف سينما را تجربه کنيد يا اگر فيلم طنز شما مورد استقبال قرار گرفت هميشه طنز مي سازيد؟

من زياد عشق معروفيت و شهرت ندارم که بگويم سه گانه فيلم‌هايم را بسازم و معروف شوم بيشتر دردهايي را که حس مي کنم سعي مي کنم به آنها روکش طنز بدهم و تلخي‌ها را با روکش کمدي قدري قابل تحمل بکنم.

از عروس خوش قدم گرفته تا چک هميشه نگاهم نگاه طنز آميز بوده و مسائل شخصي خودم نبوده اما حس مي کردم مسائل مهمي درجامعه هستند که بايد به زبان طنزبيان شود بسياري ازجوانانمان امروز دوست دارند يک شبه ثروتمند شوند وهيچگاه به فکرمسيردرست نيستند؛ من سعي کردم سوژه را به نوعي بيان کنم که براي مخاطب جذابيت داشته باشد سينما محل ارضاي غرايز شخصي فيلمساز نيست سينما يک رسانه به شدت اجتماعي است . اميدوارم شرايط جامعه به گونه اي شود که فيلم‌هاي دلي خودم را بسازم.


نسخه چاپي ارسال به دوستان