نسخه شماره 3949 - 1394/10/22 -

«مردم‌سالاري» بررسي مي‌کند
خدمات متقابل آي تي و کسب و کار


موج تغييرات ما را خواهد برد


کار معنا و راه مجازي يافته است


 «مردم‌سالاري» بررسي مي‌کند
 خدمات متقابل آي تي و کسب و کار 
نويسنده : داريوش گرگوند*

فناوري اطلاعات از جمله صنايع مهم است که روند تغييرات کسب و کار در دنيا را متحول کرده است. شدت و ضعف تاثيرات وابسته به اين صنعت در نقاط مختلف از هم متغير بوده است. لذا با توجه به موقعيت فعلي اين حوزه از صنعت کشور بررسي حال و آينده فناوري اطلاعات و تعامل آن با حوزه کسب و کار الزامي‌است.

در ابتدا براي بررسي روند تغييرات و تحولات فناوري ارتباطات و اطلاعات در ايران بايد نگاهي به گذشته داشت. نگاهي به گزارش ملي جمهوري اسلامي‌ايران در زمينه اطلاعات، فناوري ارتباطات و مديريت دانش در ايران در دوازدهمين اجلاس استينفو(مغولستان، 28 شهريور تا 1 مهر 1379) مي‌تواند مفيد باشد. در اين گزارش آمار و ارقام مربوط به تکنولوژي رايج آن زمان ارائه شده است. اعداد و ارقامي‌در محدوده تلفن ثابت، پوشش شبکه همراه محدود، اينترنت با سرعت 56 کيلوبايت در ثانيه و ... . در قسمتي از اين گزارش آمده است:

[صنايع کامپيوتر ايران بر پايه‌اي بسيار متناقض استوار گرديده است . به غير از برخي محصولات معروف جهاني از جمله Compaq Sun و مکينتاش، اغلب کامپيوترهاي ايران مونتاژ مي‌شوند . علاوه بر فروشگاه‌هاي فراوان قطعات کامپيوتري، شرکتهاي زيادي نيز وجود دارند که برحسب نياز مشتري کامپيوتر مونتاژ مي‌نمايند. در مورد تجهيزات فرعي کامپيوتري از قبيل اسکنر، پرينتر و مانيتور توانايي توليدي قابل توجهي وجود دارد. شرکت ماشينهاي اداري ايران تحت ليسانس تعدادي‌ شرکت کره‌اي و ژاپني به توليد پرينتر و اسکنر پرداخته است. هنوز زمان زيادي است تا سرويسهاي اينترنت در ايران به حد مطلوب برسند. اگرچه «حد مطلوب» نسبي است امّا به گفته متخصصان حد مطلوب سرويس اينترنت زماني است که درازاي 10 دلار امکان دسترسي 150 ساعت اينترنت با سرعت 56 کيلوبايت در ثانيه وجود داشته باشد. در سال 1997 در ايران و در شهر تهران تنها يک کافه اينترنت وجود داشت امّا امروزه تنها با مراجعه به صفحه نيازمندي‌هاي يک روزنامه مي‌توان بيش از 200 کافه اينترنت پيدا کرد. اينترنت به ابزاري جهت برابر نمودن امکانات در راه آزادي بيان و همچنين تجارت بدل شده است. با اين حال به دليل نظام بانکي و اعتباري قديمي‌و همچنين قوانين نظارت بر ارز تجارت الکترونيک هنوز متصور نشده است. دوره‌هاي آموزشي کامپيوتر و اينترنت در بخش خصوصي ترويج يافته است. دوره‌هاي آموزشي با ارائه گواهينامه‌هاي معتبر بازاري داغ گرفته است. امّا با وجود اينکه علم کامپيوتر در ايران در مرحله شکل گيري است. فرار مغزها در اين رشته بسيار مشهود است و مسئله‌اي است که بايد راه حلي براي آن يافت شود].

مطالعه اين گزارش به خوبي نشان مي‌دهد که در سال 2000 ميلادي فناوري ارتباطات و اطلاعات ايران در چه وضعيتي بوده است. در ادامه، اين گزارش مواردي را به عنوان ماموريت فناورانه ايران براي تحقق بين سال‌هاي 2001 تا 2008 ميلادي عنوان کرده است.

1- [توسعه منابع انساني الف ) تکيه بر منابع انساني موجود ب )تأمين نيروي انساني جديد متناسب با نيازهاي استراتژيک ج ) انعقاد قرارداد با مشاوران خارج از مجموعه 2- منابع مالي الف ) بهره‌گيري از افزايش بودجه تخصيص يافته ب ) در‌آمدزدايي ج ) استفاده بهينه از منابع‌ و کارآمد‌سازي آنها‌ 3- بهينه‌سازي امور اداري الف) ايجاد بهره‌وري امور اداري و پشتيباني مديريت 4- پژوهش اطلاع‌رساني الف ) کاهش عوامل بازدارنده پژوهش ب ) تقويت عوامل پيشبرنده پژوهش ج ) تعيين جهت يا جهات فعاليتهاي پژوهشي 5-تهيه و حفاظت اطلاعات الف) يکسان سازي فناوري اطلاع‌رساني در جمع‌آوري، تهيه، ذخيره و‌ حفاظت داده‌ها ب ) رقومي‌سازي مطالب موجود غير ماشيني ج ) ايجاد چند مخزن اسناد ملّي که هر کدام در حوزه تخصصي خاص به جمع‌آوري نگهداري و حفاظت اسناد بپردازد. 6- نمايه‌سازي اطلاعات الف ) کاربرد فناوري اطلاعات‌ در نمايه سازي ‌ ب ) نمايه سازي براساس تحليل اطلاعات 7- اشاعه و تحليل اطلاعات الف ) کاربرد فناوري اطلاعات در اشاعه اطلاعات ب ) ايجاد مراکز تحليل و اشاعه اطلاعات 8- توسعه فناوري اطلاعات الف ) منسجم سازي فناوري اطلاعات در کتابخانه‌ها و مراکز اطلاع‌رساني ب ) پژوهش‌‌ در زمنيه فناوري اطلاعات 9- ترويج دستاوردهاي علمي‌ايران و ايرانيان الف ) ارائه چهره علمي ‌محققان و متخصصان ايراني ب ) اشاعه چند زبانه اطلاعات ج ) نمايه سازي چند زبانه اطلاعات 10- توسعه اشتراک منابع الف ) هماهنگ‌سازي اقدامات اشتراک منابع در کتابخانه‌هاي دانشگاهي و مراکز اطلاع‌رساني ب ) تقويت عوامل پيشبرنده اشتراک منابع 11- ارزيابي نياز اطلاعات الف ) تحليل و ارزيابي نيازهاي اطلاعاتي با توجه به بخشهاي تحقيقاتي، دانشگاهي و تجاري ب ) ترويج و يکسان‌سازي روندهاي معمول نيازسنجي اطلاعاتي در سازمانهاي علمي‌و دانشگاهي ج ) اعلام روندهاي معمول نياز‌سنجي اطلاعاتي در بخش تجاري 12- آموزش الف ) ايجاد و توسعه دوره‌هاي تخصصي علوم اطلاع‌رساني در موسسات آموزش عالي ب ) ارايه آموزش‌هاي مستمر به مديران کتابخانه‌ها و مراکز اطلاع‌رساني ج ) تهيه برنامه آموزشي اطلاع‌رساني بطور خاص براي دانشجويان و محققان 13- تبادل اطلاعات علمي‌ به صورت‌‌ چند سطحي الف ) تبادل اطلاعات علمي‌بطور مستقيم ب ) تبادل اطلاعات علمي‌ بطور غير‌مستقيم 14- نظام‌هاي اطلاع‌رساني علمي‌ و فني ملي الف ) تعريف و اجراي معماري اطلاعات‌ ‌در درون وزارت علوم تحقيقات و فناوري 15- استاندارد نمودن اطلاعات الف) تعيين استانداردهاي اطلاعاتي ملّي ب ) پشتيباني از ابتکارات استاندارد‌سازي و ايجاد چار‌چوب 16- حذف دوباره کاري فعاليت‌هاي اطلاع‌رساني الف ) جلوگيري از اقدامات زايد و موازي ب ) همکاريهاي درون و برون سازماني ج ) حذف دوباره کاري‌ها از طريق تدوين وظايف مراکز مختلف اطلاع‌رساني]

تعيين اين اهداف در حالي صورت گرفته است که در همان برهه فعاليت‌هاي بزرگي در حوزه فناوري اطلاعات در دنيا صورت گرفته است. در اين دوره اپل «آيپد» را معرفي مي‌کند و فيس‌بوک نيز در همين دوره راه اندازي مي‌شود. همانطور که در ابتداي اين گزارش يادآوري شده است، تکنولوژي و فناوري اطلاعات بر‌اساس دو گزينه پيشرفت مي‌کند که اولي سرمايه‌گذاري دولتي و دومي ‌پتانسيل‌هاي اجتماعي براي ميل به پيشرفت است. سابقه عملکرد دولت و بخش خصوصي در ايران بيان مي‌کند که به دليل هزينه‌هاي بالا در توسعه‌هاي زيرساختي اين بخش تنها به وسيله دولت پيشرفت چشمگيري داشته است و توان بخش خصوصي در طول دوره فناوري اطلاعات ايران پايين بوده است. در بخش تکنولوژي و استفاده از امکانات و زيرساخت‌ها به جهت افزايش شاخص‌هاي جهاني بخض خصوصي فعال تر بوده است.

رويکرد گسترده طبقه متوسط ايراني به استفاده از تلفن همراه و تکنولوژي‌هاي همراه آن توجه ويژه بخش‌هاي متفاوت را به خود معطوف کرده است. فارغ از آن گروه‌هاي متفاوت با پيش‌بيني نيازهاي اجتماعي يا ايجاد يک نياز اجتماعي از طريق موبايل و نرم‌افزارهاي مرتبط با آن اقدام به درآمد زايي مي‌کنند. لذا براي ورود به حوزه راهکارهاي همراه يا فناوري اطلاعات بايد 1- نيازهاي جاري 2- پتانسيل‌هاي موجود و نهفته 3- نيازهاي آينده و 4- روند تغييرات تمام اين شاخص‌ها را شناخت.

در حال حاضر به نظر مي‌رسد نگاه همگان به تکنولوژي به عنوان برطرف کننده مشکلات هميشگي ايران است، مشکلاتي که ريشه در گذشته دارند و پيچيدگي‌ها و کمبودها مانع از برطرف شدن آنها بوده و هست. مشکلات ترافيکي، فرهنگي، زيست محيطي، جامعه، خانواده، شهري، سبک زندگي، بيکاري، آموزش، اقتصاد، تجارت، ارتباطات، سلامت، بروکراسي اداري و ... از اين دسته معضلات هستند که حجم بالاي آنها زندگي تمام مردم ايران را به مخاطره انداخته است. تا جايي که هر شهروند در طول زندگي خود در فواصل خاص با يکي از اين معضلات قطعا رو به رو خواهد بود. لذا با توجه به گستردگي جامعه درگير با هر کدام از معضلات جاري جامعه و بررسي فواصل دوره درگيره و تکرار آن مي‌تواند شاخص خوبي براي اولويت بندي باشد. براي مثال در جامعه شهري ترافيک از معضلات اولويت بالا است و همين معضل در جوامع روستايي يا يکي از کشورهاي همسايه ما از اولويت بسيار پاييني برخوردار باشد.

ميل بي اندازه شهروندان به استفاده از تکنولوژي‌هاي روز دنيا و همين طور حجم بالاي معضلاتي که براي رفع آنها نگاه‌ها به تکنولوژي دوخته شده، فضايي را براي داغ شدن بازار کارهاي مبتني بر فناوري ارتباطات و اطلاعات فراهم نموده است. در حال حاضر برنامه‌هايي که در رفع معضلات اجتماعي، اقتصادي، فرهنگي و هنري موثر باشند مورد توجه نهادهاي خصوصي و دولتي هستند. همين طور برنامه‌هاي مذکور مورد توجه عموم مردم مي‌باشنداما برنامه‌هاي مورد اقبال عموم داراي ويژگي‌هاي ديگري هستند. از جمله اين ويژگي‌ها مي‌توان اشاره کرد به : تفريح، ارتباط جمعي، درآمدزايي، گستردگي ديتا قابل انتقال، اشتراک و استفاده، حريم خصوصي و عمومي ‌و ...

از طرف ديگر روند تغييرات در جامعه و ايجاد برهه‌هاي جديد از نظر سليقه و تقاضا فرصت‌هاي تازه‌اي پيش روي توسعه‌دهندگان فناوري قرار مي‌دهد. پيش بيني اين موقعيت‌ها مي‌تواند در موفقيت يک توسعه دهنده عامل بسزايي باشد. با توجه به سير اجتماعي استفاده و ضريب نفوذ تکنولوژي‌هاي روز مي‌توان آينده‌اي نزديک يا دور را براي فعاليت ترسيم نمود. نيازهاي آينده جامعه ايران برآيند نيازهاي آينده بخش‌هاي دولتي و خصوصي در حوزه فرهنگ، اقتصاد، جامعه و هنر و همچنين مخاطبان اين ارگان‌ها بعلاوه نيازهاي عمومي‌و غيرتخصصي در حوزه اجتماعي است. برنامه‌هاي سازمان‌ها معمولا در برنامه‌ها و پروگرام‌هاي آن‌ها اشاره مي‌شود. هر سازمان بسته به زمينه فعاليت خود نيازهاي مرتبط و عام‌المنفعه دارد. همچنين فارغ از آن نيازهاي عمومي‌مبتني بر آنچه در بند قبل آورده شد نيز ( تفريح، ارتباط جمعي، درآمدزايي، گستردگي ديتا قابل انتقال، اشتراک و استفاده، حريم خصوصي و عمومي‌و ... ) موجود است. حال با توجه به آنچه در آينده رخ خواهد داد و ادوات و تجهيزات روز تکنولوژي را دگرگون خواهد ساخت رويکرد ورود به حوزه‌هاي ياد شده متفاوت خواهد بود. در اين ميان آينده کسب و کار به شدت متاثر از حضور طرفين بين‌المللي در اقتصاد کشور خواهد بود.

چه قوانيني براي حضور شرکت‌هاي خارجي داريم؟

براي سرمايه‌گذاران خارجي در هر حوزه‌اي قوانين مشخص و روشني داريم از جمله اينکه اگر يک شرکت خارجي قرار است در ايران تجارتي راه بيندازد بايد 51 درصد از تجارتش را شريک ايراني تشکيل دهد. همچنين براي ورود خروج پول به داخل کشور نيز قانون رسمي‌وجود دارد؛ بنابراين قانون‌هاي لازم براي سرمايه‌گذاري خارجي در کشور وجود دارد اما آنچه مهم است که اين قانون‌ها به درستي به اجرا گذاشته شود.» اين فعال صنعت آي‌تي براين باور است که سرمايه‌گذاري در صنعت آي‌تي ربطي به تحريم و رفع آن‌ ندارد؛ چرا که در هر زماني ممکن است يک شريک خارجي وارد کشور شود. در حال حاضر و بيش از همه آنچه صنعت آي‌تي بعد از انجام توافق نياز دارد ايجاد فضاي تعامل و مذاکره با شرکت‌هاي بين‌المللي فعال در عرصه تکنولوژي است. به گفته وي فضا بايد به شکلي باشد تا صنعتگر داخلي با صنعتگر خارجي فعال در حوزه فاوا در ارتباط و تعامل باشد. سعادت از تلاش سازمان نظام صنفي براي ايجاد اين فضا بين صنعتگران داخلي و خارجي حوزه آي‌تي خبر مي‌دهد و اعلام مي‌کند اگر تحريم‌هاي بين‌المللي برداشته شود و قرار بر تعامل بين خارج و داخل باشد بايد اين تعامل از کانال صنعتگران داخلي حوزه آي‌تي صورت بگيرد.

مسئله اصلي

مطالب عنوان شده تا اينجاي گزارش به درستي نگاهي از ضرورت‌ها و آينده توسعه تکنولوژي ارتباطي در ايران را ارائه مي‌کند. با اين بازار مناسب قطعا نگاه کشورهاي گوناگون به ايران است. اما با وجود تمامي‌قوانين در پاسخ به اين سوال که بالاخره فعالان ايراني يا فعالان خارجي بهترند جواب چيست؟

ما معتقد هستيم که فعالان صنعت آي تي کشور در اولويت هستند و در صورت تقويت آنها است که اگر شرکت‌هاي خارجي نيز به ايران بيايند بازار رقابتي و پويا ايجاد مي‌شود. بدون توجه به فعالان عرصه ارتباطات و فناوري اطلاعات در کشور آينده تکنولوژي ايران به محلي براي جولان و استثمار کشورهاي ديگر تبديل مي‌شود. بر همين اساس و با توجه به ضرورت‌هايي که پيش از اين توسط مسئولان کشور از بالاترين سطح يعني مقام معظم رهبري تا سطوح مختلف احساس و عنوان شده است، طرح ايجاد يک شبکه اجتماعي با محوريت خريد و ايجاد سهولت در اقتصاد بهينه خانواده پيشنهاد مي‌گردد. اين طرح با مطالعه کارشناسان حوزه فناوري اطلاعات و ارتباطات پيرامون نظريات اقتصاد‌سنجي، اقتصاد رفتاري، کالاي عمومي، توليد، انحصار خريد، ساختار بازار، صرفه‌جويي به مقياس، تعادل اقتصادي، رفاه از دست رفته، توزيع، تحليل هزينه فايده، هزينه فرصت، بده بستان، بهينه‌سازي، اقتصاد خانواده و ... نگاشته شده که هر کدام از اين موارد در ادامه اختصارا توضيح داده مي‌شود.


 موج تغييرات ما را خواهد برد 
نويسنده : رضا مافي*

از نظر تاريخي در برهه‌اي از زمان قرار گرفته‌ايم که همه چيز روز به روز در حال تغيير است. اگر اعصار کشاورزي و صنعتي هر کدام صدها سال به طول انجاميد، امروز عصر کامپيوترها نيامده در حال گذار است و هيچ چيز در نقط? امن آسايش قرار نمي‌گيرد. از آيين‌ها و رسوم تا گفتمان ملل، از شيوه‌هاي زندگي تا حتي نمادهاي بصري دستخوش اين تحول زمان? ما شده‌اند و هر روز شاهد اکتشافات و ابداعاتي هستيم که وقتي در ماهيت و تاثير آنها متمرکز شويم، خبر از دگرگوني قوانين و روش‌ها مي‌دهد. مسلماً آينده چيز ديگري است. آينده‌اي که هنوز نيامده اما در عصر کنوني و از اين پس، رايح? آن را هر لحظه مي‌توان احساس کرد. استراتژيست‌ها، آينده‌پژوهان و دانشمندان سعي در تحليل اوضاع دارند و هر روز کتاب‌هاي جديدي در زمين? آينده و آنچه قرار است رخ دهد، منتشر مي‌شود اما با سرعت‌گيري روزافزون علوم و تاثير زنجيروار آن بر تمامي حوزه‌هاي انساني و طبيعي، به نظر مي‌رسد اين پيشگويي شايد تنها براي باز? زماني کوتاهي امکانپذير باشد. هميشه جايي چيزي هست که ما نمي‌توانيم آنرا حدس بزنيم. اتفاقات طبيعي همچون زلزله‌ها و سيل‌ها، اتفاقاتي که بر اثر اشتباهات سهوي انساني روي مي‌دهد (مانند آتش‌سوزي‌ها و ...)، جمعيت بشري و جنگ‌هاي اعتقادي، درگيري‌هاي قدرت‌طلبانه، همه و همه مي‌تواند تاريخ را به گونه‌اي ديگر هدايت نمايد. به نظر مي‌رسد ما اولين نوع بشر از نسلي هستيم که تغييرات سريع را تجربه مي‌کند و بسياري از ما گنگ و مبهوت به اين شکل از تغييرات خيره مانده‌ايم. اين شيوه از زندگي به مرور در نوع بشر تثبيت خواهد شد و نسل‌هاي آيند? ما خود به استقبال تغييرات خواهند رفت. تفاوت نسل ما با گذشتگان اينجاست که با درنظر گرفتن يک ميانگين سني حدود هفتاد سال، احتمالاً شاهد ظهور و افول پديده‌هاي فراواني خواهيم بود که در گذشته براي رصد هريک از آنها بايد چند صدسال عمر مي‌داشتيم. فضاي کسب و کار، بيش از هر حوز? ديگري اين تغييرات را حس کرده يا خواهد کرد. اولين نشانه‌ها در اين زمينه قابل بررسي است و صاحبان مشاغل اولين کساني هستند که امروز بيش از پيش تيغ دودم دگرگوني را کنار مشاغل خود حس مي‌کنند. براي مثال در بخش مالي شرکت‌ها، اگر تا سي سال حرفه‌اي‌ها مجبور بودند کم‌کم کامپيوترها را روشن کنند و سر از دفاتر حجيم حساب و کتاب به مانيتورهاي چهارده اينچ سياه و سفيد بچرخانند، فردا ممکن است همکار يک ربات باشند و يا اساساً عنوان شغلي جديدي را تجربه کنند. کسب و کار فرزند بشرِ هم‌نسل خود است. اين بشر هر قدر پوياتر، فعال‌تر و تغييرپذيرتر باشد، کسب و کار نيز همانگونه خواهد بود. اگر نگاهي به بازار بيندازيم و تنها در دو ده? گذشته آن را کند و کاو کنيم، بيشتر متوجه اتفاقات خواهيم شد. ايران که تا چندسال پيش کشوري فروش‌محور و در اندک مواردي محصول‌محور بوده است امروز مسير بازاريابي را مي‌پيمايد. به مرور بطورکلي فروش و واحد آن به فراموشي سپرده خواهد شد. با افزايش رقبا و فراواني محصولات مشابه، شرکت‌ها ديگر به مشتريان خود محصول را نمي‌فروشند بلکه تجرب? جديد و خدمات متفاوت در اولويت خريداران است. هر شرکتي خدمات بهتري ارائه دهد و استفاده از محصولات آن تجرب? متفاوت و جديدتري را ايجاد کند، بازارهاي هدف را به سمت خود متمايل مي‌سازد. همين امر خود سبب مي‌شود تغييرات اصلي در بدن? کسب و کارها روي دهد. عمر محصولات کوتاه مي‌شود. مدل‌ها، تکنولوژي مورداستفاده، سلايق به سرعت عوض مي‌شوند و به ناچار محصولات و خطوط توليد آنها نيز تغيير مي‌کند. کسب و کارها بايد منسجم‌تر و با برنامه‌ريزي مناسب‌تر گام بردارند و اين نکته باعث مي‌شود طرح‌هاي توجيهي و تجاري دقيق‌تري تدوين گردد و از طرفي تحقيقات بازار فشرده‌تر و با دفعات بيشتر انجام شود. تدوين استراتژي، ويرايش نقش? راه و مراحل تحقيقات بازار از آن دست فعاليت‌هايي است که هرچند عنوان آن سالهاست که وجود دارد ولي امروز توفيق روزافزوني مي‌يابد. پس از آن توليد محصول اتفاق مي‌افتد که تکنولوژي و رشد آن بطور مستقيم مي‌تواند در توليد اثرگذار باشد. فراموش نکنيم که حالا چاپگرهاي سه‌بعدي چه امکانات جديدي را در توليد مهيا نموده و تا چه ميزان توليد را منعطف و ارزان کرده است، دقيقاً به همان ميزان که اينترنت و مشتقات آن انقلابي عظيم را در مشاغل و کسب و کارهاي مختلف بوجود آورد. در امور دفتري روز به روز سخت‌افزارها و کارمندان کمتر مي‌شوند و جاي خود را به امکانات قابل دسترس مجازي مي‌دهند. همانطور که پيش‌تر گفته شد فروش موقعيت خود را به بازاريابي واگذار کرده است. با بيشتر شدن رقبا، حرفه‌اي بودن و کاربلدي تنها شرط لازم و کافي داشتن محصول مناسب براي فتح بازار نيست بلکه خلاقيت نيز عامل مهمي براي رشد محسوب مي‌شود. هر روز نمونه‌هاي بيشتري از افراد در ايران و جهان را مي‌توان نام برد که با سن و تجرب? کم موفق به کارآفريني، ايجاد بازار و کسب منفعت چشمگير شده‌اند و تمام اين موفقيت‌ها را مديون خلاقيت خود هستند. از طرفي اين افراد دريافته‌اند در دور? کنوني نمي‌توان به اين ابداعات و موفقيت‌ها تکيه نمود و هر لحظه در حال بروزرساني تجارت خود هستند. همين چندسال پيش بود که سايت فيس‌بوک غوغايي در دنياي مجازي ايجاد کرد و با خلاقيت صاحبان خود ثروت عظيمي براي آنها به ارمغان آورد اما تنها پس از گذشت مدت کوتاهي صاحبان آن به فکر تغييرات اساسي در روند ارائ? خدمات اين سايت هستند. تبليغات و سياست‌هاي ترويجي نيز غافل از دنياي مکثر خود نبوده‌اند. تبليغات از شکل‌هاي ATL به سمت روش‌هاي BTL گام برمي‌دارد. هرچند شيوه‌هاي قديمي هنوز جايگاه خود را با چنگ و دندان حفظ مي‌کند اما به هرحال چاره‌اي جز تسليم در برابر تغييرات تکنولوژي تبليغات و از آن مهمتر تغيير فرهنگ مخاطبان خود ندارد. به مرور مخاطبان جادوي تبليغات رنگين همه‌گير را کشف مي‌کنند و مبلغان به ناچار روي به تبليغات محتوايي مي‌آورند. تکنولوژي امکاناتي را فراهم آورده است که هر مخاطب بسته به نوع سليقه و ميزان اطلاعات خود با محصولات آشنا مي‌شود و نياز هر يک از مشتريان تک‌تک به آنها گوشزد مي‌شود. در کسب و کارهاي بين شرکتي يا اصطلاحاً B2B نيز وضع به همين منوال است و روش‌هاي نويني براي کسب مشتريان و راضي نگه داشتن آنها ابداع شده است. با اين تفاسير مشاغل نيز تغييرات عمده‌اي خواهد داشت که موج آن مدتي آغاز گشته است. از بيست‌ سال پيش تاکنون کمتر شغلي از بين رفته است. هرچند بسياري از مشاغل در شرف نابودي است اما عموماً شغلي از بين نرفته است بلکه بسياري از مشاغل کم‌رونق شده‌اند و همانند گذشته طراوت و امتيازات کافي را ندارد. در عوض آن، نه تنها مشاغل زيادي متولد شده‌اند بلکه شکوفا نيز گشته‌اند. به تبع آن اقبال بسياري از رشته‌هاي دانشگاهي نيز برگشته است و بسياري ديگر در کانون توجه‌اند. تمامي اين اتفاقات در شرف وقوع است و ما بيشتر از دو مسير مشخص را نمي‌توانيم تصور کنيم. اول اينکه با تغييرات همراه شويم و پا به پاي آنها پيش رويم و ديگر آنکه در برابر موج بزرگي که در حال شکل‌گيري است مقاومت کنيم. مقاومتي که به نظر نمي‌رسد چندان نتيجه‌بخش باشد.

*مشاور توسعه بازار


 کار معنا و راه مجازي يافته است 
نويسنده : آيدين نامدار*

در ساليان نه چندان دور که تبليغات براي مشاغل به تلويزيون، بيلبورد، صفحات روزنامه‌ها و... محدود مي‌شد، به‌دليل سنگيني حجم سرمايه‌گذاري لازم، بسياري از کسب و کارها عطاي تبليغات را به لقايش بخشيده بودند اما امروز فرصتي برابر در نرم‌افزارهاي ارتباط جمعي به ‌وجود آمده.

حالا، اگر شما يك كسب و كار خيلي كوچك را اداره مي‌كنيد، كافي است كمي هوشمندانه به اين موضوع فكر كنيد و ياد بگيريد چگونه با يك عملكرد صحيح، چراغ فرصت‌ها را به نفع خودتان روشن كنيد. هزينه اين نوع تبليغات در قبال نتايجي كه دارد، در حد صفر است. به ويژه اينكه ورود تلفن‌هاي هوشمند، تحولي بزرگ در دنياي وب ايجاد كرده؛ دنيايي كه تا پيش از اين، وب‌سايت‌ها بر آن حكومت مي‌كردند و سپس جايشان را به شبكه‌هاي اجتماعي و حالا اپليكيشن‌ها سپرده‌اند. حالا، دنياي وب عملا به دنيايي واقعي تبديل شده كه مي‌توان بسياري از كارها را در آن كليد زد. مي‌خواهيم در مورد استفاده از قابليت‌هاي اين فضا براي رونق‌دادن به كسب و كار حر ف بزنيم. اجازه بدهيد چند توصيه در اين مورد را با هم مرور كنيم.

1- مخاطبان احتمالي را پيدا كنيد. البته با حفظ حريم خصوصي آنها و بدون اصرار به عضوگيري. كافي است يكي از نرم‌افزارهاي ارتباطي را نصب كنيد تا مشاهده كنيد چند نفر از مشتريان شما از اين نرم‌افزارها استفاده مي‌كنند. بدون شك چندتايي از مشتريان خود را خواهيد يافت. ضمن اينكه با توليد محتواي خوب و كاربردي در فضاي وب، خودبه‌خود اين افراد با شما، تخصص و خدمات‌تان آشنا خواهند شد.

2- كار را شخصي نكنيد، اينجا با صفحه شخصي متفاوت است و مخاطبان به حريم خصوصي‌شان حساس هستند؛ همانطور كه شما نسبت به امنيت خود اهميت مي‌دهيد. پس با نام شخصي اقدام به برقراري ارتباط نكنيد. بهتر آن است كه از طريق نام تجاري و يك حساب كاربري مرتبط به كسب و كار رسمي خود، گام اول را در مسير برقراري ارتباط برداريد.

3- محتواي جذاب توليد كنيد. بسياري اوقات، متن‌ها و خبرهاي تكراري و گاهي نه چندان جذاب در گروه‌هاي مختلف به اشتراك گذاشته مي‌شود كه موجب خسته‌شدن مخاطب مي‌شود. براي گروه خود، محتوايي توليد كنيد كه به حد كافي جذاب و منحصر‌بفرد باشد. مطمئنا شما به واسطه تخصصي كه در موضوع داريد، مي‌توانيد اين كار را به بهترين شيوه انجام بدهيد.

4- عكس‌هاي مناسب از محصولات و خدمات خود تهيه كنيد. جزئيات مرتبط را خلاصه و كامل بنويسيد و هر بار يك شعار هميشگي نيز به‌عنوان امضاي تبليغاتي خود در آخر متن بنويسيد. اين شعار نبايد كليشه‌اي و غيرمرتبط با واقعيت حرفه شما باشد. به ياد داشته باشيد اغلب مخاطبان شبكه‌هاي اجتماعي را جوانان تشكيل مي‌دهند، پس جوان‌پسند باشيد و در عين حال به سلايق بزرگ‌ترها نيز توجه كنيد.

5- روي اعصاب مخاطب نرويد. بهترين زمان براي به اشتراك‌گذاري مطلب را پيدا كنيد. مي‌توانيد قرار‌هاي مشخص تعيين كنيد؛ به‌طور مثال، پاسخگويي آنلاين در ساعت مشخصي و تخفيف در ارائه خدمات در بازه زماني خاص. بيش از 3 بار در روز، محتوا به شبكه اجتماعي نفرستيد، اما تقريبا هميشه در فضاي سايت يا گروه حضور داشته باشيد. شايد مشتري سؤالي پرسيده باشد.

6- فعاليت اعضا و كامنت‌ها را كنترل كنيد. قصدتان از ايجاد گروه، يافتن مشتريان جديد و تحكيم روابط با مشتريان پيشين است، پس، از به بيراهه رفتن فعاليت گروه جلوگيري كنيد. با ادبياتي مودبانه، اهداف و برنامه‌هاي گروه را گوشزد و اعلام كنيد كه تنها مطالب تخصصي در حوزه كسب و كار شما بايد در اين گروه به اشتراك گذاشته سؤال‌هايي در اين زمينه پرسيده شود.

7- همزمان در چند محيط فعال باشيد. در وب‌سايت، شبكه‌هاي اجتماعي و اپليكيشن‌هاي موبايلي؛ هر كدام از آنها فرصت‌ها و مشتري‌هاي خودشان را دارند اما فرهنگ منحصربفرد هر يك از رسانه‌هاي اجتماعي را رعايت كنيد. به جاي منتشر كردن مطالب يكسان در آنها، متناسب با تعريف آنها و سليقه مخاطبانشان محتوا منتشر كنيد.

8- از تبليغات مستقيم دوري كنيد. تبليغات مستقيم معمولا نتيجه مطلوب به همراه نخواهد داشت. تا مي‌توانيد حسي از توانايي ايجاد كنيد. مخاطب بايد قبل از هر چيز از بودن در يك گروه تخصصي احساس رضايت كند و سپس اگر تمايل داشت، از خدماتي هم كه پيشنهاد مي‌شود استفاده كند؛ آن هم به‌واسطه اعتمادي كه ايجاد شده و تخفيف‌هايي كه ارائه شده است؛ در واقع، مشكي باشيد كه ببويد، نه آنكه عطار بگويد!

9- هميشه وقت بگذاريد و فعال باشيد. گروه تا زماني فعال خواهد بود كه شما فعال باشيد. روال بر اين است كه در روزها و هفته‌هاي اول، انگيزه بالاست و گروه فعال. با كنار گذاشتن فعاليت در گروه و از رونق انداختن آن، هر آنچه رشته‌ايد، پنبه خواهد شد. يكي از راه‌هاي تضميني براي رونق دادن به فضايي كه در وب ايجاد كرده‌ايد، غيراز فعال بودن خودتان، درگير‌كردن اعضا در بحث‌ها و به اشتراك‌گذاري مطالب است. اگر سايت داريد امكان آپلود عكس و مطلب را فراهم كنيد، يا از آنها بخواهيد تجربه كاربري‌شان را در مورد محصول يا خدمات شما بنويسند. در گروه‌هاي اپليكيشن‌هاي موبايل اين كار آسان‌تر و خودجوش‌تر است.

در واقع اجازه دهيد اعضايي از گروه مجازي كه پيش‌تر مشتري شما بوده‌اند، نظرشان را در مورد شما، محصول و يا خدمت‌تان بيان كنند. تاب انتقاد داشته باشيد و مسئولانه رفتار كنيد. با اين رفتار، اعتمادسازي خواهيد كرد.

*کارشناس برندينگ