نسخه شماره 3689 - 1393/11/20 -


پاسخگويي به نقد با ابزار نقد


 پاسخگويي به نقد با ابزار نقد 
نويسنده : مهدي مال‌مير

سخنراني ديروز دکتر روحاني رئيس دولت تدبير و اميد که در همايش سي‌وسومين دوره جايزه کتاب سال ايراد شد از يک نظر شايسته دقت بيشتر است و آن اينکه، در لابه‌لاي کلمات رئيس دولت، دل آزردگي از سطح پايين بحث سياسي به روشني پيدا بود. به عبارت ديگر، رئيس دولت تدبير، از نقدهايي که در اين چند ماهه از سوي منتقدين سياست خارجي رگبارگونه به سوي دولت سرازير شده بود، گله‌مند بود. گله‌مندي که در اين يک سال و اندي گاه با ادبياتي پرخاشجويانه و به کار بردن کلمات غير معمول نيز همراه بود. از اين رو، رئيس دولت تدبير و اميد در سخنراني روز گذشته خود، چاره رهايي از نقد بي‌مبنا و آماتوري را در عرصه سياست، فراگيري روش نقد و سازوکار نقادي دانستند و بيان داشتند: «ما بايد نقد را ياد بگيريم نه اين که دو نفر چگونه راه مي‌روند.»

اما اينکه راهکارهاي رسيدن به فضاي نقد عالمانه چيست نکته مهمي بود که در سخنان رئيس دولت پوشيده ماند!

امروزه روز، سازکارهاي نقد و پرورش سياستمداراني که با اصول نقد در فضاي سياست آشنا باشند، به اندازه‌اي روشن است که به راستي بعيد به نظر مي‌رسد سياستمدار روزگار چشيده‌اي مانند دکتر روحاني از آنها بي‌خبر باشند: احزاب، مطبوعات آزاد و فعاليت‌هاي صنفي و سنديکايي، شاهراهايي هستند که سياستمداران را بدل به نقادان حرفه‌اي و خردگرا مي‌سازند و فضاي نقد را از آلايش‌هاي آماتوريسم و احساساتي‌گري و برداشت‌هاي آني پاک مي‌سازند!

با اين همه سوگمندانه بايد اعتراف کرد در نزديک به دو سالي که از عمر دولت مي‌گذرد واکنش دولت به انتقادهاي خام دستانه به جاي نيرومند ساختن نهادهاي سياسي و پشتيباني از احزاب و نهاد سياسي، صرف پاسخگويي با همان سبک و سياق انتقادات خرده‌گيران بوده است که از هر گوشه که به آن بنگريم تنها ديوار بلند بي‌اعتمادي و رويارويي‌ها را بالاتر برده است.

اين که سياست همه عرصه احساس نيست و عقلانيت، اولويت‌بندي و تجزيه و تحليل پديده‌هاي سياسي حرف نخست را در آن مي‌زند، نکته‌ايست که تنها با رونق بخشيدن به بازار احزاب و نهادهاي حرفه‌اي که نقش آموزش سياستمداران را برعهده دارند، ميسر مي‌شود و نيازي به گفتن نيست که سرکوفت به مخالفان و به رخ کشيدن «بي‌سوادي» و خامدستي بهانه‌گيران خود بازگو کننده نگاه غير عميق سياسيون به دنياي سياست است که تنها به سوء تفاهم‌ها و ناسازگاري‌ها در عرصه سياست دامن مي‌زند!