نسخه شماره 3617 - 1393/08/21 -


بازخواني تاريخي


نکته


شعرهاي هشدار


9 توصيه به فشار خوني‌ها


ورزا The Bull


هواپيماها در سال 2050 چه فناوري‌هايي خواهند داشت؟

22 آبان‌؛ درگذشت سعيد نفيسي
اديبي که زندگي‌اش وقف کتاب بود


 بازخواني تاريخي 

1386: سياست خارجي ايران را به تنهايي هدايت مي‌کنم

محموداحمدي‌نژاد 21 آبان 1386 در جمع دانشجويان دانشگاه علم و صنعت اظهار کرد: عده‌اي به من مي‌گويند چرا اين قدر در زمينه پرونده ‌هسته‌اي سخن مي‌گويي، ولي من مي‌گويم اگر ما خداي ناکرده از اين مساله در اين مدت باقي مانده غافل شويم پيروزي عظيم ملت ايران در اين زمينه تبديل به شکست مي‌شود. احمدي‌نژاد در ادامه در پاسخ به پرسش ديگري مبني بر اين که به نظر مي‌رسد رئيس‌جمهور به تنهايي سياست خارجي ايران را هدايت مي‌کند، گفت: اين حرف تقريبا درستي است. يک مقدار اين امر طبيعي است و يک مقدار ديگر آن بايد اصلاح شود. براي اين که يک سازمان را حرکت دهيم خود مسوول بايد جلوتر از آن سازمان حرکت کند. بعدها، زماني که احمدي‌نژاد در نيويورک چند بار بحث مذاکره با آمريکا را مطرح کرد، دوستان و هواداران سابقش به شدت وي را مورد انتقاد قرار دادند و به او تذکر دادند که رهبر انقلاب بايد در اين مورد تصميم بگيرد.

1387: موضع آيت‌الله صافي گلپايگاني

درباره رفتار ضد‌ديني مجموعه مشايي

رفتار ناپسند و غيرديني جريان انحرافي در درون دولت احمدي‌نژاد چيزي نيست که مختص به دو سه سال گذشته باشد بلکه تقريبا از زمان شروع به کار دولت محمود احمدي‌نژاد، هر چند وقت يکبار شاهد رفتاري زننده از اين مجموعه دولتي بوديم. يکي از عجيب‌ترين و اعتراض برانگيز‌ترين اين رفتارها، اهانت به ساحت مقدس قرآن کريم در همايش آبان 1387 سازمان گردشگري و ميراث فرهنگي تحت نظر اسفنديار رحيم مشايي بود . در آن زمان در همايشي که در سالن اجتماعات برج سفيد به ميزباني سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري برگزار شد در حضور اسفنديار رحيم مشايي رئيس وقت سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري و در عين «تعجب» حاضران؛ هنگام شروع مراسم و قبل از تلاوت قرآن، 12 خانم با لباس محلي دف زنان روي سن آمدند و در حالي که قرآن را در سيني گذاشته بودند با حالات ريتميک، قرآن را به قاري تحويل داده و سن را ترک کردند و سپس قاري مراسم شروع به تلاوت قرآن کرد. پس از پايان تلاوت قرآن، دوباره اين افراد به همان صورت روي سن آمدند و در حالي که دف مي‌زدند قرآن را تحويل گرفته و سن را ترک کردند. پس از انتشار اين خبر، يکي از مراجع عظام تقليد، «اهانت» به ساحت مقدس قرآن کريم در همايش سازمان گردشگري و ميراث فرهنگي را به شدت محکوم کرد و با تسليت اين «مصيبت» به حضرت ولي‌عصر(عج) و همه علاقمندان دين و اسلام و کشور و نظام، هشدار داد «کسي که مسوول اين سازمان است صلاحيت ندارد در اين جايگاه باشد». آيت‌الله لطف‌الله صافي گلپايگاني، 22 آبان 87 در درس خارج فقه خود تصريح کرد: کساني که به مقدسات توهين کرده‌اند، قلب مقدس امام رئوف و مهربان، حضرت بقيه‌الله الاعظم عجل‌الله تعالي فرجه الشريف را آزرده خاطر کردند. وي تاکيد کرد: اهانت به قرآن قابل تحمل نيست و کسي که مسوول اين سازمان است صلاحيت ندارد در اين جايگاه باشد. با اين حال متاسفانه در آن زمان،مدعيان اصولگرايان اعتراض چنداني به اين اقدام ضدديني نداشتند و گرنه اين جريان جرات نمي‌کرد در سال‌هاي بعد، موضوع مکتب ايراني را مطرح کند و يا فيلم موهن ظهور نزديک است را تهيه کند‌. در آن زمان انتظار اين بود که لااقل کفن پوشان دوران خاتمي کمي تا قسمتي کفن بپوشند که اين اتفاق هم نيفتاد! اسفنديار رحيم مشايي تا روز آخر در کنار احمدي نژاد و در دولت او باقي ماند!

1389: جعل نام خليج‌فارس در حضور سعيد‌لو و علي‌آبادي

آبان ماه 1389 بازي‌هاي آسيايي سال 2010 در گوانگجوي چين برگزار مي‌شد و طبق معمول، در کنار کاروان ورزشي ايران، خيل مديران دولت احمدي‌نژاد هم در مراسم افتتاحيه اين بازيها حضور داشتند اما موضوعي که باعث اعتراضات بسياري به اين دولت شد، استفاده چيني‌ها از نام مجعول براي خليج‌فارس درمراسم افتتاحيه اين بازي‌ها بود، آن هم در اجتماع عظيم ورزشکاراني از تمامي ‌کشورهاي آسيايي و در شرايطي که براساس آمار موجود، نزديک به 2 ميليارد نفر در سراسر جهان از طريق تلويزيون شاهد مراسم افتتاحيه بودند! واکنش مسوولان ورزش کشور که در اين مراسم افتتاحيه حضور داشتند، در نوع خود عجيب و انتقادبرانگيز است.آنها به نشانه اعتراض، مراسم را ترک مي‌کنند و پس از مدتي گويا با توضيح و عذرخواهي مسوولان برگزاري بازي‌ها به محل استقرار خود باز مي‌گردند و بعد هم قرار مي‌شود اعتراض مکتوب خود را به مسوولان ارايه دهند و اعتراض خود را از طريق دستگاه ديپلماسي کشور هم پيگيري کنند اما سوالي بزرگ که در آن روزها شکل گرفت اين بود که آيا اين واکنش فانتزي در مقابل اين جعل بزرگ، آن هم در مراسمي‌عظيم و پربيننده، کافيست؟! 22 آبان ماه 1389 نماينده مجلس در تذکراتي جداگانه خواستار عذرخواهي چين براي بکارگيري نام مجعول به جاي خليج‌فارس در مراسم افتتاحيه بازي‌هاي گوانگجو شدند. مصطفي کواکبيان نماينده وقت سمنان به محمود احمدي‌نژاد و وزير امور خارجه در خصوص به کارگيري نام مجعول براي خليج فارس در مراسم افتتاحيه بازي‌هاي گوانگجو تذکر داد و گفت: دولت چين بايد در اين خصوص از ملت ايران عذرخواهي کند. کواکبيان همچنين در صورت عدم عذرخواهي رسمي‌يا عدم جبران موضوع خواستار تحريم اين بازي‌ها شد. همچنين داريوش قنبري نماينده وقت ايلام در تذکري ديگر از وزير خارجه خواست که سفير چين را فرا بخواند و اعتراض کشورمان را نسبت به استفاده از نام مجعول به جاي خليج هميشه فارس در جريان مسابقات ورزشي گوانگجو بيان کند. سيد‌جلال يحيي‌زاده نماينده تفت و ميبد نيز طي تذکري کتبي به وزير خارجه خواستار موضع گيري قاطع در برابر گستاخي کشور چين در به کارگيري نام مجعول براي خليج فارس در مراسم افتتاحيه بازي‌هاي گوانگجو شد. رسانه‌هاي حامي‌دولت، در آن روزها با ذوق زدگي از عذرخواهي نخست وزير چين درباره جعل نام خليج فارس در مراسم افتتاحيه بازي‌هاي آسيايي گوانگجو خبر داده‌اند و آن را عامل تداوم حضور علي‌آبادي و سعيدلو، مسوولان ورزش ايران در مراسم افتتاحيه اعلام کرده‌اند، اما در 23 آبان رسانه‌ها اعلام کردند که شواهد حاکي از آن است که هيچ سندي مبني برعذرخواهي چيني‌ها در رسانه‌هاي جهان وجود ندارد.


 نکته 

رمزگشايي از قدرت مغز در تشخيص طعم‌ها

برخلاف تصورات قبلي، تحقيقات صورت گرفته توسط محققان آمريکايي نشان مي‌دهد که در حقيقت مغز – و نه زبان – درخصوص طعم‌هاي مختلف تصميم‌گيري مي‌کند.

به گزارش ايسنا، همواره عنوان مي‌شد که نواحي مختلف بر روي زبان به طعم‌هاي مختلف شوري، شيريني، ترشي و تلخي حساس هستند، اما تحقيقات صورت گرفته توسط محققان دانشگاه کلمبيا نشان مي‌دهد، اين مسئله در حد يک افسانه است. بر اين اساس، ‌هرکدام از هزاران حسگر بر روي زبان قادر به تشخيص هر طعمي هستند که در اين بين، مغز و نه زبان تعيين مي‌کند که هر چيزي چه طعمي دارد. محققان در اين پژوهش، 8000 جوانه چشايي در زبان را مورد بررسي قرار دادند. هر جوانه چشايي قادر به تشخيص پنج طعم اصلي تلخي، ترشي، شوري، شيريني و خوش طعم هستند؛ اين مسئله کاملا در تضاد با تحقيقات قبلي است که بطور مثال عنوان مي‌کنند، نوک زبان قادر به تشخيص طعم شيريني است.

محققان دريافتند که هر جوانه چشايي داراي 100 گيرنده است که براي ارسال سيگنال به مغز مورد استفاده قرار مي‌گيرد؛ مغز نيز داراي نورون‌هاي تخصصي است که سيگنال‌هاي ارسال شده توسط هر جوانه را تفسير مي‌کند.

اين کشف از طريق دادن مواد شيميايي با طعم‌هاي خاص به موش‌ها بدست آمد. نحوه عملکرد نورون‌هاي تخصصي در زمان خوردن اين ترکيبات بررسي شد؛ اين ترکيبات باعث درخشان شدن نورون‌هاي طعم در مغز در زمان فعال شدن آنها شد.

چگونگي پردازش اين اطلاعات در مغز هنوز مشخص نشده است، اما مسئله اساسي اين نکته است که تصميم‌گيري در خصوص طعم در مغز – و نه در زبان – انجام مي‌شود. هزاران جوانه چشايي در زبان قادر به تشخيص طعم‌هاي مختلف: تلخي (بالاي نمودار)، شيريني و خوش طعم (انتهاي نمودار)، ترشي (شماره 2) و شوري (شماره 3) هستند.

نتايج بدست آمده در اين پژوهش مي‌تواند به بازگرداندن چشايي به افراد سالمند و فاقد قدرت چشايي کمک کند.


 شعرهاي هشدار 
نويسنده : جواد لگزيان

شعرهاي فريد از فاجعه‌‌اي مي‌گويد که هر چند در جنگ جهاني دوم از سر گذشت اما هنوز بايد هر جنگ و جدالي را جدي گرفت تا فاجعه دوباره بر در نکوبد...

عقل مي‌گويد/ مهمل است/ عشق مي‌گويد/ همين است که هست/ حسابگري مي‌گويد/ بدبختي است/ ترس مي‌گويد/ همه درد است/ فهم مي‌گويد/ بن‌بست است/ عشق مي‌گويد/ همين است که هست/ غرور مي‌گويد/ مضحک است/ احتياط مي‌گويد/ سهل‌انگاري است/ تجربه مي‌گويد/ غيرممکن است/ عشق مي‌گويد/ همين است که هست.

اريش فريد را از شاعران بزرگ آلماني زبان در قرن بيستم مي‌دانند. وي سال 1921 ميلادي در وين به دنيا آمد و سال 1988 در بادِن- بادِن (آلمان) درگذشت. فريد، اگرچه نخستين بار با شعرهاي عاشقانه مورد توجّه عامّ? علاقمندان به شعر آلماني قرار گرفت، چه در شعر و چه در زندگي همواره سياسي بود و با جريان‌ها و وقايع سياسي- اجتماعي مخرّبِ دورانِ حياتش، از جمله نازيسم و جنگِ ويتنام، مخالفت کرد. موضع‌گيريِ سر سختان? فريد در دفاع از عزّت و آزاديِ انسان، بدون توجّه به مرزهاي سياسي، ملّي و جغرافيايي، او را در معرض حملات تند قرار داد و سال‌ها از توجّهي که در خورِ وي بود، محروم کرد، تا اين که سرانجام در اواخر عمرش ارزش کار ادبي او دانسته شد و جوايز بزرگي چون «جايز? ادبي برِمِن»، «جايز? دولتِ اتريش» و «جايز? گِئورگ بوشنِر» به او اهدا گرديد. شعرهاي هشدارسرودهايي از اريش فريد با ترجمه سعيد رضواني را نشر نيلوفر رهسپار بازار کتاب کرده است.


 9 توصيه به فشار خوني‌ها 

1- وزنتان را پايين بياوريد.

2- صنايع غذايي اسيدهاي چرب غير‌اشباع چند باندي (روغن زيتون، کنجد و آفتاب گردان) بيشتر بخوريد.

3- ميزان مصرف نمک را به حداقل برسانيد.

4- مصرف غذاهاي فراوري شده مانند کنسروها‌، سوپ‌هاي آماده و ميان وعده‌هاي شور را به حداقل برسانيد.

5- منابع غذايي پر پتاسيم و کم سديم نظير سيب‌زميني، سبزي‌هاي برگ سبز، آب پرتقال، زردآلو، موز،انگور، انبه و انواع توت را در برنامه غذايي تان بگنجانيد.

6- شير و ماست کم چرب مصرف و کنجد و بادام بخوريد.

7- سبزيجاتي مانند هويج، لوبيا سبز،اسفناج، کلم و کلم بروکلي، سير، کرفس و مارچوبه يادتان نرود.

8- هفته‌اي يک يا دوبار ماهي به صورت بخارپز و کبابي، نه سرخ شده بخوريد.

9- تا مي‌توانيد نوشابه وسس نخوريد.


 ورزا The Bull 
نويسنده : دکتر عبدالحميد حسين‌نيا

ورزا پير شد ديگر نه خيش آهن خرج او شد تا بستر شاليزار را شيار کند و نه به درد ماده گاو و محل خورد. صاحب او چوب بلندي به طور عرضي به شاخ‌هايش بست تا از پرچين باغ‌هاي مردم عبور نکند و سبزه‌هاي جاليز را نچرد.

تک بر لگن او نواخت و او را از خود راند. او ديگر مي‌توانست براي خود جست‌وخيز کند، جفتک پيراند بادول دهد و ديگر هرگز به اصطبل خود بازنگردد.

بلکه يله شود در چمنزارها و عاطل و باطل براي خود در چراگاه‌ها ماغ بکشد و مابقي عمر را تا سرنوشت کارد بر گلو در مسلخ‌ها به همين گونه طي کند...


 هواپيماها در سال 2050 چه فناوري‌هايي خواهند داشت؟  

کارشناسان صنعت هواوفضا معتقدند که با توجه به افزايش هفت برابري ترافيک هوايي و انتشار چهار برابري گازهاي گلخانه‌اي در سال 2050، انقلابي گسترده در طراحي هواپيماها کاملا ضروري است. به گزارش سرويس فناوري ايسنا، براي مقابله با اين مشکلات، صاحبان صنايع هواپيمايي و مهندسان جوان به طراحي هواپيماهاي مفهومي آينده روي آورده‌اند که از برق و سوخت‌هاي زيستي براي تامين نيرويشان استفاده مي‌کنند. هواپيماهاي آينده همچنين مي‌توانند از طراحي بال‌ها و بدنه نوآورانه با الهام از طبيعت در کنار رايانه‌هاي هوشمندتر و کوچکتر آنبرد بهره ببرند. به گفته اش دووجي، محقق مهندسي هواوفضا در دانشگاه بريستول، گام مهم بعدي در جهت اطمينان از سازگار شدن صنعت هواپيمايي با محيط زيست، برقي کردن کامل هواپيماهاي تجاري است. چنين سيستمهايي به معني انتشار صفر دي‌اکسيدکربن و اکسيد نيتروژن بوده و انرژي مورد نياز هواپيما از پايگاههاي نيروي سبز تامين خواهد شد. الون ماسک، مدير ارشد شرکت تسلا نيز با تاکيد بر نياز به انقلابي شگرف در توليد باتري‌هايي با ظرفيت بسيار بالا گفت: يکي از مشکلات عمده براي کنار گذاشتن سوخت‌هاي فسيلي، فقدان فناوري ساخت باتري‌هايي با ظرفيت بسيار بالا براي ذخيره انرژي پيشرانه‌هاي هواپيماهاي تجاري است. وي در ادامه افزود: تنها زماني روياي ساخت هواپيماهاي مسافربري به واقعيت تبديل مي‌شود که بتوان نوعي باتري توليد کرد که در هر کيلوگرم 400 وات ساعت انرژي ذخيره کرده و تحويل دهد. کارشناسان صنعت هواوفضا معتقدند که با توجه به روند رشد ظرفيت باتري‌هاي ليتيوم يوني از سال 1994، به احتمال زياد رسيدن به ظرفيت 400 وات ساعت در يک کيلوگرم باتري ليتيوم يون در دهه آينده امکان‌پذير است، چرا که در سال 1994 ميلادي ظرفيت باتري‌هاي ليتيوم در حدود 113 وات ساعت بود و پس از يک دهه در سال 2004 رشد ظرفيت به 202 وات ساعت رسيد. هم اکنون توانايي توليد باتري‌ ليتيوم با ظرفيت 300 وات بر ساعت امکان‌پذير است. کارشناسان صنعت هواو فضا معتقدند که با توجه به روند رو به رشد و خطرناک افزايش سطح گازهاي گلخانه‌اي در جو و کاهش منابع سوخت‌هاي فسيلي قطعا در آينده نزديک شاهد حضور هواپيماهاي عظيم مسافربري با سوخت پاک الکتريسته و پنل‌هاي جذب نور خورشيد هستيم. به گفته ماسک، با توجه به اينکه موتور احتراقي تا اواسط قرن حاضر از دور خارج خواهد شد، بنظر مي‌رسد که نوآوري در زمينه‌هاي ديگر از قبيل طراحي بدنه، تحقيقات مواد، طراحي نيروي محرکه الکتريکي و کنترل ترافيک هوايي مي‌تواند اقتصادي‌تر و سازگارتر با محيط‌زيست باشد. اگر هواپيماها الکتريکي شوند، ديگر نيازي به سيستم‌هاي بزرگ نيروي محرکه و سکانهاي مورد نيازي امروزي نبوده و به يک طراحي کاملا متفاوت منجر خواهد شد. بالهاي هواپيماهاي آينده ممکن است از شکل متفاوت يا حتي منعطف‌تر نسبت به نمونه‌هاي امروزي برخوردار باشند. ناسا به نمايش طرحي شبيه به فضاپيمايي با «بدنه آميخته» پرداخته، در حالي که مفهوم 2050 شرکت ايرباس بنظر مي‌رسد که از بال‌هاي بسيار خميده و يک دم نامتعارف برخوردار باشد.


 22 آبان‌؛ درگذشت سعيد نفيسي
 اديبي که زندگي‌اش وقف کتاب بود 

سعيد نفيسي محقق، اديب و كتاب‌شناس ايراني بود که مجموعه کتاب‌ها و مقالات نوشته شده توسط وي چنان گسترده و جامع است که نمي‌توان باور کرد که يک نفر در طول حيات خويش دست به چنين کاري زده باشد. سعيد نفيسي، در 18 خرداد 1274 خورشيدي در تهران چشم به جهان گشود. خانواده پدري او همه پزشك بوده‌اند و نياي يازدهمش حكيم برهان‌الدين نفيسي كرماني، نويسنده كتاب «شرح اسباب» و كتاب‌هاي پزشكي، و پدرش علي‌اكبرخان ناظم‌الاطبا كرماني، صاحب «فرهنگ نفيسي» بود. آموزش‌هاي ابتدايي و متوسطه را در تهران گذراند و سپس براي ادامه تحصيل راهي سوييس و پاريس شد. پس از بازگشت در وزارت فوايد عامه استخدام شد و اندكي بعد رياست اداره فلاحت و مديريت مدرسه تجارت را پذيرفت. در سال 1308 خورشيدي به خدمت وزارت فرهنگ درآمد و در دبيرستان‌هاي اقدسيه و سن لويي به تدريس زبان فرانسه پرداخت و به كار آموزش در مدارس علوم سياسي، دارالفنون، مدرسه عالي تجارت و مدرسه صنعتي سرگرم شد. آنگاه در دانشكده حقوق و ادبيات به تدريس اشتغال ورزيد و از اين ساليان به بعد عضو فرهنگستان ايران بود. همكاري نفيسي با ملك‌الشعراي بهار، در انجمن دانشكده، از سال 1297 خورشيدي آغاز شد. او يكي از نويسندگان مقالات علمي و ادبي مجله «دانشكده» بود. تاريخ ايران از رشته‌هايي بود كه نفيسي همواره به پژوهش درباره آن مي‌پرداخت. از اين راه شماري متن‌هاي تاريخي را ويرايش و چاپ كرد و تعدادي تحقيق با ارزش تاريخي را منتشر ساخت. انتشار كتاب‌هاي خاندان طاهريان (1335)، در پيرامون تاريخ بيهقي (1342)، تاريخ اجتماعي ايران (1342)، مسيحيت در ايران (1343) و تاريخ تمدن ساساني (1344) از تاليفات تاريخي ماندگار اوست. تصحيح و ويرايش پندنامه انوشيروان (1312)، تاريخ گيتي گشا (1317)، تاريخ بيهقي (1332) و تاريخ گرديزي (1332) نيز از فعاليت‌هايي است كه نفيسي در زمينه‌ نشر آثار كهن انجام داد. در اين ميان از چاپ متن‌هاي ادبي و ديوان شعرا نيز دوري نمي‌جست. شماري از ديوان‌هايي كه نفيسي چاپ كرد و با نوشتن مقدمه و تعليقات در اختيار دوستداران شعر كهن ايران گذاشت، شامل ديوان ابن يمين فريومدي (1318)، ديوان عطار نيشابوري (1319)، كليات عراقي (1335)، ديوان انوري ابيوردي (1337)، ديوان قاسم انوار (1337) و ديوان اوحدي مراغه‌اي (1340) است. تسلط نفيسي به تاريخ و ادبيات ايران، باعث شده بود تا آثار تازه و پژوهشگرانه‌اي پديد آورد و تعداد بسياري از متن‌هاي منثور و منظوم فارسي را به شيوه‌اي علمي منتشر كند و از گمنامي و ناشناختگي بيرون بياورد. به ويژه كتابخانه شخصي و كم‌مانندي كه به مرور زمان فراهم ساخته بود، به او اين امكان را مي‌داد كه به مهمترين مآخذ تاريخي و ادبي دسترسي داشته باشد. نفيسي با آنكه يكسره به گذشته ادبي و تاريخي ايران مي‌پرداخت، از نگاه انتقادي به روزگار خود و تحولات اجتماعي آن دوري نمي‌كرد. رمان «نيمه راه بهشت» (1331) او در واقع افشاگري سياسي درباره طبقات اشراف و سياستمداران آن روزگار بود. او با انتخاب اسم‌هاي ساختگي، كه با اندكي كوشش مي‌شد به هويت آنها پي برد، چهره پشت پرده بسياري از مردان روزگارش را نشان داد و روش آنان را به باد انتقاد گرفت. از اين رو او در انتقاد اجتماعي از پيشروان عصر خود به‌شمار مي‌رفت. گوناگوني زمينه‌هايي كه نفيسي بدان مي‌پرداخت از او نويسنده‌اي آگاه ساخته بود. براي نمونه به ادبيات جهان نيز توجه داشت و افزون بر ترجمه «ايلياد» و«اديسه» هومر، ترجمه داستان‌هاي متعددي از بالزاك، گورگي و تولستوي را به علاقه‌مندان ادبيات جهان ارمغان كرد. زمينه ديگري كه نفيسي به آن مي‌پرداخت جست‌وجو و پژوهش در احوال خاندان‌ها و شخصيت‌هاي نامدار تاريخي بود.

كتاب‌هايي كه او در اين باره منتشر كرد، بسيار است و هنوز هم از اعتبار علمي آنها و اهميتي كه در تحقيقات تاريخي و ادبي دارند كاسته نشده است. شيخ زاهد گيلاني (1307)، احوال و اشعار رودكي (1319)، در پيرامون اشعار و احوال حافظ (1321)، مجدالدين همگر شيرازي (1314)، خاندان سعدالدين حمويه (1314) و خاندان بابويه قمي (1327 ) از جمله تحقيقات تاريخي و ادبي وي به‌شمار مي‌آيد. شمار مقالات و كتاب‌هايي كه سعيد نفيسي نوشته است افزون بر يكصد و چند مجلد است. يادداشت‌ها و نوشته‌هاي منتشر نشده‌اي نيز از او برجاي مانده است. نفيسي كه از بيماري آسم رنج مي‌برد، سال‌هاي آخر عمر را در پاريس به‌سر برد و براي بار آخر براي شركت در نخستين كنگره ايران‌شناسان به تهران بازگشت و سرنوشتش اين بود كه در 22 آبان 1345 درخاك وطن چشم بر هم نهد و در كنار پدرش به خاك سپرده شود.