نسخه شماره 2791 - 1390/09/07 -


تحريم نفت ايران به ضرر اروپا يا ايران؟


 تحريم نفت ايران به ضرر اروپا يا ايران؟ 
نويسنده : حميدرضا شکوهي

اظهارات اخير رستم قاسمي وزير نفت ايران در گفت وگو با شبکه تلويزيوني الجزيره مبني بر احتمال بهره گيري از نفت به عنوان ابزار سياسي، مورد توجه گسترده رسانه هاي غربي قرار گرفت و آنها نسبت به اين موضع گيري وزير نفت ايران مبني بر استفاده سياسي از يک ابزاراقتصادي واکنش نشان دادند. نماينده ايران در اوپک پس از واکنش غرب به اظهارات وزير نفت ايران، در توضيحاتي اعلا م کرد که موضع ايران در مورد استفاده از نفت به عنوان يک ابزار سياسي تغيير نکرده و تنها در شرايط خاص اين امکان وجود دارد. در اين موضوع که نفت يک ابزار سياسي نيست و در شرايط عادي نبايد از  آن به عنوان ابزاري سياسي استفاده کرد. ترديدي وجود ندارد اما در شرايط خاص مي توان از اين عنصراقتصادي براي نيل به اهداف سياسي استفاده کرد و نفت پيش از هرعنصر اقتصادي ديگري قابليت بهره گيري به عنوان يک ابزار سياسي را دارد. با اين حال نکته اينجاست که غرب مدت هاست از ابزارهاي اقتصادي براي اعمال فشار سياسي عليه ايران استفاده مي کند اما اين بهره گيري سياسي از ابزارهاي اقتصادي از ديدگاه غربي ها بدون اشکال است و زماني که صرفا «احتمال فکرکردن» نه «قطعي بودن عملي کردن» استفاده از نفت به عنوان ابزاري سياسي توسط ايران مطرح مي شود، موضع گيري مي کنند. سالهاست صنعت نفت ايران با تحريم هاي غرب دست و پنجه نرم مي کند و واردات تجهيزات نفتي به کشور حتي با وجود قراردادهاي مکتوب و قانوني بين ايران و طرف غربي، به بهانه تحريم، لغو مي شود و اکنون سخن از تحريم خريد نفت از ايران به ميان ميآيد. اما واقعا چه کسي از تحريم نفت ايران ضرر مي کند؟ واقعيت آن است که در قدم اول، غربي ها در اين موضوع دچار اختلا ف نظر هستند. چرا که کشورهايي نسخه تحريم نفت ايران را پيچيده اند که خودشان از ايران نفت وارد نمي کنند. به عنوان مثال آلمان و فرانسه که مدتهاست از ايران نفت وارد نمي کنند، طرح تحريم نفتي ايران را مطرح کرده اند و کشورهايي همچون ايتاليا، اسپانيا و يونان که بخشي از نفت مورد نياز خود را از طريق ايران تامين مي کنند و اتفاقا در بحران اقتصادي اخير اروپا، با بيشترين چالش ها مواجه شده اند تمايلي به تبعيت از اين تصميم  ندارند و اين نخستين موضوع اختلا في در مورد تحريم نفت ايران است. يافتن فروشنده براي نفت، کاري نيست که در مدت زمان کوتاهي انجام شود و با توجه به طولا ني مدت بودن قراردادهاي نفتي، امکان يافتن جايگزين براي خريد نفت به راحتي و در مدت زمان کوتاه امکانپذيرنيست. ضمن اينکه در شرايط فعلي نفت مازاد زيادي براي عرضه در بازار وجود ندارد.  بنابراين تحريم نفتي ايران به راحتي امکانپذير نيست.
اما اگر اين مسايل را هم در نظر نگيريم، تحريم نفتي ايران اگرچه در صورت عملي شدن در ظاهر، کاهش درآمدهاي نفتي کشورمان را درپي خواهد داشت اما نکته اي که در اين زمينه مغفول واقع شده اين است که در صورت کاهش عرضه نفت ايران به بازار، به دليل کاهش عرضه و ثابت بودن تقاضا، قيمت نفت افزايش مي يابد و کاهش احتمالي عرضه نفت ايران، با افزايش قيمت حاصل از کاهش عرضه، جبران مي شود و درآمد نفتي ايران چندان کاهش نمي يابد.
بنابراين وقتي گفته مي شود اروپا از تحريم نفت ايران ضرر مي کند، نه يک شعار سياسي است و نه يک تعارف اقتصادي.