نسخه شماره 2524 - 1389/09/27 -

رئيس انجمن «ام اس» اصفهان در گفت وگو با مردم سالا ري:
اصفهان بيشترين مبتلا يان ام اس را دارد
بيمه ها هزينه هاي سنگين درمان ام اس را به خوبي پوشش نمي دهند
عضو پژوهشکده پروفسور ترابي نژاد دانشگاه علوم پزشکي اصفهان:
با خيال راحت برنج بخوريد


ام اس چيست؟


 رئيس انجمن «ام اس» اصفهان در گفت وگو با مردم سالا ري:
 اصفهان بيشترين مبتلا يان ام اس را دارد 
 بيمه ها هزينه هاي سنگين درمان ام اس را به خوبي پوشش نمي دهند
نويسنده : روشنک محمدي

در دنياي پزشکي بيماري هاي ناشناخته بسياري وجود دارد که با همه پيشرفتهايي که به دست آمده است، پزشکان تنها موفق به کاهش درد و يا به تاخير انداختن زمان وخامت بيماري شده اند. بيماري ام .اس،شايع ترين بيماري  سيستم اعصاب مرکزي يکي از اين بيماري هاست. علت اين بيماري همچنان جزو ناشناخته ها باقي مانده اما برخي معتقدند ام.اس يک بيماري واحد نيست بلکه دربردارنده بيماري هاي متعددي است که علل متفاوت دارند. اين بيماري سيستم عصبي در زنان 4 برابر بيشتر از مردان مشاهده شده است و اغلب در ميان افراد 20 تا 40 سال و مخصوصا افراد تحصيل کرده ديده مي شود.
اکنون بيش از 40 هزار مبتلا به ام اس در کشورما وجود دارد که هر سال 2 هزار نفر به اين آمار اضافه مي شود. اين رقم 20 برابر آمار کشورهاي همسايه بوده و نشانه از رواج اين بيماري ناشناخته و هزينه بر در کشور است.  براساس پژوهش هاي صورت گرفته در استان اصفهان آمار ابتلا به اين بيماري از 5 در 100 هزار نفر، به 60 در 100 هزار نفر رسيده است و اکنون 3 هزار و 700 نفر مبتلا به ام اس در اصفهان عضو انجمن ابتلا به ام اس استان هستند. بيماري تحصيلکرده ها، بيماري جوانان، بيماري عصبي و... فرقي نمي کند ام اس را تحت کدام عنوان بشناسيد. حقيقت اين است که اين بيماري در کشورمان خصوصا استان اصفهان رو به رشد است و سن اين بيماري هم پايين آمده است. در همين رابطه به گفت وگو با دکتر مسعود اعتمادي فرد، رئيس انجمن ام اس اصفهان پرداختيم که مي خوانيد.
چرا مردم از اين بيماري مي ترسند؟
اين نکته صحيح است که آمار بيماري ام. اس در سال هاي اخير در ايران و خصوصا استان اصفهان شيوع چشمگيري يافته است. به خاطر همين مساله که «ام اس» يک بيماري ناشناخته بوده و بعلت عدم شناخت کامل علائم و سير بيماري و اطلاعات نادرستي که افراد جامعه دريافت کرده اند، هراس و ترس نابه جايي از اين بيماري به وجود آمده است. اما واقعيت آن است که ام.اس در اکثريت مبتلايان کاملا خوش خيم و سير خوبي را طي مي کند. تنها درصد کمي از بيماران هستند که دچار ناتواني و اختلالات حرکتي ناشي از اين بيماري مي گردند.
چه افرادي بيشتر در معرض ابتلا هستند؟
بيماري ام.اس يک بيماري دوران جواني است. اکثر مبتلايان سنين 25-18 داشته و سنين ابتلا معمولا بين 35-18 سالگي است.  بيماري در اطفال (زير16 سال) و نيز بعد از 40 سالگي نادر است. شيوع بيماري در خانم ها 4 برابر مردان است. اين بيماري در تمام طبقات اجتماعي و در تمامي نقاط دنيا گزارش شده است. در مطالعات انجام گرفته در ايران نيز اکثر مبتلايان بين 24-17 سالگي هستند و بيماري به مراتب درخانمها شايعتر از آقايان است. در نقاط مرکزي ايران بيماري شايعتر است. هرچند در شهرهاي همانند تهران، اهواز، مشهد، تبريز و شيراز نيز شيوع بالائي از بيماري گزارش شده است.
با چه علائم و نشانه هايي اين بيماري تظاهر مي کند؟
بيماري ام.اس به خاطر پيدايش پلاک هايي که با تخريب بافت ميلين  همراه است در هر نقطه اي از سيستم عصبي مرکزي (شامل مغز و نخاع) مي تواند ايجاد ضايعه و آسيب نمايد به خاطر همين طيف وسيعي از علائم عصبي مي توانند تظاهر بيماري ام.اس باشند. علائم شايع در اين بيماري شامل ضعف يک يا دو اندام (در اندام هاي تحتاني يا فوقاني)، اختلال ديد به صورت تاري ديد يکطرفه يا دوطرفه، اختلال حسي به صورت گزگز شدن قسمت هاي انتهاي اندامي و يا نواحي محدودي بر روي تنه و اندامي، دوبيني، عدم تعادل و مشکلات ادراري مي باشند گرچه به عنوان قانون در صورت رخداد هرگونه علائم عصبي در يک فرد جوان بايد به فکر بيماري ام. اس بود و با آزمايش هاي تکميلي بيماري را تائيد و يا رد کرد.
در حال حاضر چند نفر بيمار مبتلا به ام. اس در کشور وجود دارد؟ شيوع و فراواني اين بيماري در استان اصفهان به چه صورت است؟
آمار دقيقي از تعداد بيماران ام اس در ايران وجود ندارد. برآوردهاي اوليه نشان مي دهد، بيش از 40 هزار بيمار ام.اس در ايران زندگي مي کنند. در شهر اصفهان آنچه مسلم است بيشتر از 3هزار و 700 بيمار در انجمن ام. اس پذيرش و ثبت شده اند. ليکن بسياري بيماران ديگر وجود دارند که هنوز براي ثبت نام مراجعه نکرده و يا تمايلي به اعلام نمودن بيماري خود ندارند. در مقاله اي که سال 85 در مجله اپيدميولوژي آمريکا به چاپ رسيده 1400 بيمار ام. اس از اصفهان گزارش شده که جنبه هاي مختلف آماري اين بيماري را در اصفهان نشان مي دهد.
اين مقاله اولين گزارش رسمي از افزايش قابل توجه ام. اس در ايران بود و نشان مي داد، شيوع ام.اس در استان اصفهان نزديک به 50 در 100 هزار نفر افراد جامعه است که خود رقم قابل توجهي است. در استان اصفهان بيشترين مبتلايان در شهر اصفهان سکونت دارند و در شهرستان هايي چون نجف آباد، زرين شهر، مبارکه و فولادشهر آمار بيماران بالا است.
چه عواملي در بروز يا شدت اين بيماري نقش دارند؟
هنوز علت واقعي و اثبات شده  اي براي بيماري ام. اس وجود ندارد. تئوري هاي مختلفي در مورد بروز بيماري ارائه شده است. آنچه مهم است دو فاکتور مهم ژنتيک و عوامل محيطي مسلما در بروز بيماري نقش دارند. مطالعات و شواهد مختلف نشان مي دهند که عوامل ژنتيکي گوناگون مي توانند مستعد کننده فرد به بيماري ام. اس شود. شيوع فاميلي ام. اس در خويشاوندان درجه اول و دوقلوها و نيز تغييرات ژنتيکي ديگر که خصوصا در ماه هاي اخير مورد بحث قرار گرفته نقش ژنتيک در پيدايش ام.اس را بسيار قوي مي دانند. اما از طرف ديگر فاکتورهاي محيطي همچون عفونت ها به خصوص عفونت هاي ويروسي، آلودگي هاي صنعتي، مواد توکسيک داخلي و محيطي و استرس هاي روحي و رواني نيز بعنوان عوامل مطرح در پيدايش ام. اس مورد شک هستند.
آيا به نظر جنابعالي تجمع منابع و صنايع آلاينده در استان اصفهان و آلودگي هاي محيط زيست (آب، خاک و هوا و مخصوصا آلودگي هواي ناشي از نيروگاه ها، صنايع، کارخانجات و دود خودروها) در بروز و فراواني اين بيماري نقشي دارند؟
ام. اس در شهرهاي صنعتي و در کنار کارخانه هاي آلوده کننده هوا و آب بسيار شايعتر است. اين مسئله در بسياري کشورها صادق است. در اصفهان که آلوده ترين شهر صنعتي ايران است و از نظر غلظت مواد توکسيک و خطرناک در آب، خاک و هوا رتبه بالائي را در کشور دارد نيز به همين منوال است و بيماري در شهرهايي که در حاشيه زاينده رود و مجاور کارخانجات آلوده کننده مي باشند، شيوع بيشتري دارد.
به نظر مي رسد اين آلودگي هاي صنعتي و مواد سمي موجود در آب و هوا در طي سالهاي اخير منجر به بروز تغييرات ژنتيکي متعددي گرديده اند و با تاثير مستقيم بر روي سيستم ايمني و تغيير عملکرد سلولهاي ايمني به تدريج زمينه را براي بروز ام. اس در يک فرد آماده نموده اند.
آلودگي هاي صنعتي در يک جامعه فاجعه اي عظيم است، چرا که همه افراد از کوچک و بزرگ در معرض مستقيم اين مواد صنعتي هستند و نقش آسيب رساننده آنها به بافت هاي بدن خصوصا سيستم عصبي و نيز تغييرات ژنتيکي کاملا اثبات شده است. اين تغييرات ژنتيکي ممکن است در سالهاي بعد و نسل هاي آينده نيز خطرزا باشد. بنابراين بايد تمامي افراد جامعه خصوصا مسوولين ذي ربط در کاهش اين آلودگي ها کوشا باشند.
استرس هاي روحي نيز از عوامل زمينه ساز هستند و مسلما در فردي که زمينه بروز بيماري را از نظر ژنتيکي و تماس با فاکتورهاي محيطي دارد،  استرس هاي روحي شديد که متاسفانه در جامعه ما هم فراوان ديده مي شوند، مي توانند زمينه ساز اصلي رخداد بيماري ام.اس شود.
چه عواملي باعث کاهش اثرات بيماري يا جلوگيري از ابتلا به بيماري خواهد شد؟
در مورد جلوگيري از پيشرفت بيماري و يا پيشگيري از رخداد بيماري در ظاهر به نظرمي رسد که هيچگونه اقدامي نمي توان انجام داد ولي اصلا اينطوري نيست. بيماري که به ام .اس مبتلا شده است، بايد بداند که با رعايت يکسري مسائل ساده و مصرف دارو به نحو چشمگيري مي تواند از پيشرفت بيماري خويش جلوگيري کند. امروزه داروهاي خوبي نيز وجود دارد که نقش زيادي در کنترل بيماري و علائم آن دارند. اولين نکته کليدي آن است که مبتلايان به ام.اس درک صحيحي از بيماري خويش داشته باشند. اگر ام.اس تمام زواياي ذهني فرد را درگير بيماي اش کند و زندگي روزمره خود را تحت تاثير قرار دهد، مطمئنا اين امر آغاز فاجعه و پيشرفت بيماري خواهد بود. برنامه ريزي صحيح براي زندگي، عدم توجه به ام اس به عنوان يک مشکل اساسي و رعايت توصيه هاي درماني پزشک معالج و تيم پزشکي مسلما براي بيمار سودمند خواهد بود.
در طي مدت طبابت من بيماران بسياري زيادي را ديده ام که با روحيه اي بسيار خوب سالهاي سال بدون بروز حتي کوچکترين علائمي به زندگي خويش ادامه داده اند. وقتي ما مي گوئيم که ام. اس در 75 درصد موارد سير کاملا خوش خيم و خوبي را طي مي کند، چرا زندگي و ذهن خود را درگير اين بيماري کنيم. يکي از مشکلات مهم بيماران آن است که بدنبال ابتلا به بيماري چنان مغلوب جنبه هاي ثانويه اين بيماري مي گردند که از عوارض ديگر بيشتر آسيب مي بينند تا خود بيماري ام. اس.
چه کار کنيم که به اين بيماري مبتلا نشويم؟
اما در مورد اينکه چگونه عمل کنيم که به بيماري ام.اس مبتلا نشويم واقعا سوال سختي است. تنها نکته اي که مي توان توصيه کرد آن است که اجتناب از استرس هاي روحي- رواني، تماس مستقيم و مداوم با مواد توکسيک و مواد آلوده کننده شيميايي، برنامه هاي منظم ورزشي- تفريحي، تغذيه مناسب و عدم افراط و تفريط در کليه جوانب زندگي نه تنها از بيماري ام.اس بلکه از بسياري بيماري هاي ديگر نيز پيشگيري خواهد نمود.
آيا درمان دارويي براي اين بيماري وجود دارد؟
در مورد درمان بيماري ام. اس نظرات و ديدگاه هاي مختلفي وجود دارد، اما به طور خلاصه مي توان گفت درمان بيماري به دو دسته درمانهاي پيشگيري کننده و درمان هاي علامتي تقسيم مي گردند.
درمان هاي علامتي شامل درمان مرحله حاد و حملات دوره اي بيماري و نيز درمان علائم و عوارض بيماري است. تنها درمان شناخته شده مرحله حاد استفاده از کورتون تزريقي (متيل پردنيزولون وريدي) است. هرچند بعضي مقالات استفاده از پردنيزولون خوراکي و دگزامتازون را هم پيشنهاد مي کنند. عوارضي مانند لرزش، خستگي، سفتي اندامها، گزگز شدن اندامي و... نياز به داروهاي خاصي دارند که بايد توسط متخصص مغز و اعصاب براي بيمار تجويز شود.
اما در جهت درمان پيشگيري  داروهاي مختلفي وجود دارند که سه دسته از آنها بيشتر مورد اتفاق هستند. اينترفرونها شامل بتاسرون، ربيف و آونکس، گلايتمراستات يا کوپاکسون و داروهاي سرکوب کننده سيستم ايمني همچون ميتوکسانترون، متوترکسايت و آزاتيوپرين نوع، ميزان، و نحوه تجويز اين داروها حتما بايستي با نظر پزشک متخصص مصرف شود. بقيه درمانها اگرچه ممکن است تا حدي علائم و نشانه هاي بيماري را بهبود دهند ليکن مورد قبول همگان نيستند.  خوشبختانه داروهاي جديدي نيز در راه ورود به بازار داروئي هستند که نتايج اوليه درماني خوبي داشته اند و اميدواريم به زودي در اختيار بيماران قرار گيرند.
هزينه هاي درماني براي فرد مبتلا به اين بيماري چقدر مي شود؟
بيماري «ام اس» هزينه هاي درماني بسيار بالايي دارد تا جايي که برخي بيماران تا ماهي 3 ميليون تومان هزينه درمانشان مي شود. بيمه هاي نيز به طور کامل از داروهاي مصرفي اين بيماران حمايت نمي کنند. همچنين داروهاي جديدي از سوي مجامع جهاني براي درمان بيماري ام اس در 3 سال گذشته تصويب شده است و بيماران زيادي در سراسر دنيا در حال استفاده از آنها هستند، اما هنوز در ايران اين داروها تحت پوشش بيمه قرار نگرفته است. اکنون داروهاي اوونکس، بتافرون، ربيف، سينووکس و رسيژن تحت پوشش بيمه قرار دارند، اما قيمت  آنها بر حسب نوع بيمه متفاوت است. به عنوان نمونه ماهانه هزينه داروي سينووکس حدود30 هزار تومان، اوونکس 270 هزار تومان، بتافرون حدود 80 تا 100 هزار تومان، رسيژن 58 هزار تومان و ربيف 175 هزار تومان براي بيمار تمام مي شود.
بيماران مبتلا به ام اس علاوه بر دارو به چه چيز ديگري نياز دارند؟
مبتلايان به «ام اس» علاوه بر مشکلات جسمي، دچار معضلات اجتماعي و شغلي مي شوند، بنابراين مبتلايان به اين بيماري به مددکاري اجتماعي و فردي نياز پيدا مي کنند، چرا که ممکن است احساس تنهايي کنند. در اين شرايط مشاوران مي توانند از آنان حمايت رواني کنند، علاوه بر آن جامعه بايد به وضعيت روحي بيماران ام اس توجه زيادي کند. ما تقاضا داريم توانبخشي اين گونه بيماران از جمله کار درماني آنان به طور کامل تحت پوشش بيمه قرار گيرد; اين در حاليست که کار درماني و فيزيوتراپي مبتلايان به ام اس در شرايط کنوني، مشمول بيمه نيست.


 عضو پژوهشکده پروفسور ترابي نژاد دانشگاه علوم پزشکي اصفهان:
 با خيال راحت برنج بخوريد 

با دکتر شهريار اديبي، عضو و محقق «پژوهشکده پروفسور ترابي نژاد دانشگاه علوم پزشکي اصفهان» و عضو هيات علمي مرکز تحقيقات دانشگاه علوم پزشکي اصفهان درباره تاثير برنج لنجان در روند افزايش بيماري ام اس به گفت وگو نشستيم که در ادامه مي خوانيد.
شايعه شده است که مصرف برنج لنجان باعث افزايش بيماري ام اس در استان شده است. شما اين گفته را تاييد مي کنيد؟
خير. من صراحتا اين گفته ها را رد مي کنم. با توجه به اينکه مکانيسم ايجاد بيماري ام اس در بدن کند و ملايم است، به همين منظور احتمال وجود عامل بيماري زا در مواد غذايي که در سال کمتر از ديگر مواد مصرف مي کنيم، بيشتر است. در نتيجه برنج لنجان از مواد خوراکي است که در طول سال بسيار زياد توسط افراد مصرف مي شود، به همين خاطر احتمال اينکه عامل بيماري زا در برنج باشد را رد مي کنم.
دراين باره تحقيق هم کرده ايد؟
تاکنون در اين باره 20 طرح پژوهشي انجام شده و مقالات تعدادي از اين طرح هاي تحقيقاتي نيز چاپ شده است.
با استفاده از علم و امکانات سلول هاي بنيادي نمي توان به جنگ اين بيماري رفت؟
استفاده از سلول هاي بنيادي بيشتر تبليغاتي و سياسي است. نسبت اطلاعات بشر در مورد مکانيسم هاي سلولي و رسيدن به جواب آن مثل چيدن يک ميوه از يک باغ بزرگ است. ضمن آنکه انعکاس بسياري از قضاوت هاي صورت گرفته در زمينه اخبار سلول هاي بنيادي از سوي مراکز علمي مختلف تنها به منظور دريافت بودجه صورت مي گيرد. ما تازه وارد کلاس سلول هاي بنيادي شديم و راه طولاني در پيش رو داريم.  بيماري ام اس را بايد از سه جنبه استعداد ژنتيکي، عامل بيماري زا و درمان مورد بررسي قرار داد.  البته در زمينه استعداد ژنتيکي تاکنون خيلي بحث شده است، اما هنوز به نتيجه قطعي نرسيديم که بايد در اين بين به دنبال خط وسط بيماري و يافتن علت آن باشيم.
آيا آب زاينده رود در افزايش بيماري در اصفهان تاثير دارد؟
در حال حاضر به دنبال يک دسته ماده شيميايي در آب زاينده رود هستيم که به عنوان عامل بيماري زا ام اس بتوان روي آن کار کرد و بايد منبع توليد اين مواد را شناسايي کرد. با تحقيقات بسياري فهميديم که عامل بيماري زا بايد بين پل کله تا پايين زاينده رود اصفهان باشد که تنها عامل مشترک در اين محدوده آب است، بنابراين محور پژوهش هاي خود را روي آن قرار داديم.  در محدوده ذکر شده با استقرار و تمرکز بخش اعظم کارخانجات روبه رو هستيم که يک اشتباه محاسباتي صورت گرفته است و اينکه چرا بايد قطب صنعتي اصفهان در بالاي زاينده رود باشد.
چيزي هم پيدا کرديد؟
بله. در حال حاضر روي 7 ماده شيميايي موجود در آب زاينده رود به عنوان عامل بيماري زا مشکوک شديم که در حال تحقيق و بررسي هستيم و از آنجائيکه تحقيق روي مواد شيميايي موثر بر افزايش بيماري ام اس هزينه بالايي مي طلبد به خاطر همين اين مواد را تقسيم بندي کرديم.  من در حال حاضر نام اين مواد شيميايي را نمي گويم، زيرا به خاطر کمبود هزينه روي يک ماده شيميايي فعاليت تحقيقاتي مي کنيم که به خاطر امنيت پژوهش بايد محرمانه بماند.
وي از سيانين به عنوان يکي از مواد شيميايي موثر بر روند بيماري ام اس خبر داد که به راحتي از کارخانجات مستقر در نزديک زاينده رود به داخل آب ريخته مي شود، در حالي که هم اکنون ذهن ها به اشتباه به سمت فلزات سنگين جهت گرفته که تنها دليل آن انجام آزمايش روي اين مسئله با تجهيزات آزمايشگاه فعلي مقرون به صرفه است.


 ام اس چيست؟ 
نويسنده : دکتر مريم سعادتي

بيماري مالتيپل اسکلروزيس (Selerosis Multiple)  يا تصلب متعدد که به اختصار به آن ام اس(MS)  گفته مي شود، يک بيماري مزمن دستگاه اعصاب مرکزي (يعني مغز و نخاع) است. در حال حاضر در حدود دو ميليون نفر در سرتاسر دنيا دچار اين بيماري هستند که حدود 300هزار نفر از آنها در ايالات متحده آمريکا زندگي مي کنند.
بحث هاي زيادي در اين زمينه وجود دارد که آيا بيماري ام اس در تمام طول تاريخ، بشر را گرفتار مي ساخته است يا فقط از حدود 200 سال پيش براي انسانها مشکل ساز شده است. اگر چه مدارکي از تاريخ باستان وجود دارد که علايمي از بيماري اي مشابه بيماري ام اس را توصيف مي کند، اما پزشکان مطمئن نيستند که آن چيزي که توصيف شده است، ام اس است يا يک بيماري ديگري که در بعضي ويژگي ها مشابه ام اس است.
خواه بيماري ام اس از چند هزار سال پيش وجود داشته است يا اينکه در چند قرن اخير ايجاد شده باشد، تا سال 1835 ميلادي هنوز به طور رسمي توصيف نشده بود. تاريخدان ها اولين توصيف علايم باليني ام اس را در کتابي که توسط دکتر ژان کروويليه (Cruveilhier Jean) استاد دانشکده پزشکي پاريس در فرانسه نوشته شده است، پيدا کرده اند. دکتر ژان کروويليه در اين کتاب در مورد چندين بيمار دچار ضعف پيشرونده، فلج دست ها و پاها، اختلال در بينايي، اسپاسم يا گرفتگي عضلات و چند علامت ديگر توضيح داده است. همچنين بيان کرده است که در معاينه و بررسي نخاع اين افراد، مناطقي خاکستري از بافت اسکار (جاي زخم) ديده مي شود که او آنها را لکه يا نقطه ناميد. دکتر ژان کروويليه اين بيماري را "فلج بر اثر تحليل و از بين رفتن رشته هاي خاکستري نخاع" توصيف کرد.

 الگوهاي علايم بيماري

از آنجايي که بيماران مبتلا به ام اس مي توانند داراي درجات مختلفي از علايم و مشکلات جسمي، روحي و رواني باشند، پزشکان به اين بيماري بايد بصورت الگوهايي که ايجاد مي کند نگاه کنند و نه اين که با ديدن يک علامت خاص، تشخيص ام اس را براي بيمار بدهند. هيچ آزمايش خاصي وجود ندارد که تنها با انجام آن بتوان به تشخيص بيماري ام اس رسيد. يک پزشک عمومي وقتي مشکوک شود که بيمارش ممکن است به بيماري ام اس دچار شده باشد معمولا او را به يک متخصص اعصاب ارجاع مي دهد. متخصص اعصاب در برخورد با اين بيماران، ابتدا شروع به ارزيابي وضعيت و علايم آنها در طي مدت زمان مشخصي مي نمايد. با مشاهده بروز بعضي از علايم بيماري و انجام آزمايش هايي براي رد کردن ساير بيماري ها، متخصص مغز و اعصاب قادر خواهد بود که تشخيص بيماري ام اس را بدهد. اين الگوهاي بيماري شامل دو حمله عصبي مجزا که حداقل يک ماه از هم فاصله داشته باشند، يا اينکه يک سري از حملات پيشرونده که در طي شش ماه ايجاد مي شوند، است. براي تشخيص ام اس همچنين لازم است با انجام آزمايش هايي مشخص گردد که بيش از يک منطقه در سيستم عصبي مرکزي وجود دارد که ميلين آن آسيب ديده است.
با وجود چنين معيارهاي تشخيصي، چند ماه يا حتي چندين سال لازم است تا پزشک بتواند تشخيص بيماري ام اس را در يک فرد بدهد. بعضي از علايم بيماري خيلي به آهستگي پيشرفت مي کنند و حملات بعضي از بيماران نيز به فواصل خيلي طولاني از يکديگر ايجاد مي شود. براي مثال خانم نانسي که 36 سال سن دارد ابتدا متوجه شد که يک چشمش تار شده است. او به چشم پزشک مراجعه نمود اما چشم پزشک هيچ مشکلي را در چشم هاي او پيدا نکرد و به همين دليل او را نزد يک متخصص مغز و اعصاب فرستاد. متخصص مغز و اعصاب نيز با انجام آزمايشاتي هيچگونه مشکلي را پيدا نکرد. بعد از مدتي چشم خانم نانسي دوباره وضعيت طبيعي خود را به دست آورد و بهبود يافت اما يکسال بعد دچار دردي پاي چپش شد. دوباره به متخصص مغز و اعصاب مراجعه کرد و اين بار نيز هيچ مشکلي يافت نشد. با اين حال، وقتي بعد از مدتي دست راست او دچار سوزش و گزگز شد، پزشک براي او تقاضاي انجام آزمايش هايي را نمود و مشخص شد که او دچار پلاکهاي عصبي است و در نتيجه به تشخيص بيماري ام اس رسيدند.

شرح بيماري

اسکلروز متعدد (ام . اس) يک  اختلال  مزمن  درگيرکننده  بسياري  از عملکردهاي  دستگاه  عصبي است. يک  سوم  بيماران  داراي  بيماري  خفيف  و غيرپيشرونده  هستند. در يک  سوم  ديگر بيماري  پيشرفت  آهسته اي  دارد و در يک  سوم  باقيمانده  پيشرفت  بيماري  سريع  است . اين  بيماري  بزرگسالان  جوان  (سنين  40-20 سال ) از هر دو جنس  را مبتلا مي سازد ولي  در خانم ها شايع تر است .

علايم  شايع

مراحل  زودرس: اختلالات  چشمي  مبهم  نظير تاري  ديد يا دوبيني  متناوب ، ضعف; اختلال  در راه  رفتن  يا حفظ  تعادل  اختلال  حسي  مبهم  يا کرختي  و گزگز کردن .
مراحل  ديررس: ضعف  قابل  توجه ; لرزش، مشکلات  تکلم ، بي اختياري  مدفوع  يا ادرار، نوسانات  خلقي  زياد، ناتواني  جنسي  در مردان  نوع  علايم  بين  بيماران  مختلف  بسيار متفاوت  است . گاهي  علايم  بيماران  به  اشتباه  به  مشکلات  روحي  يا عصبي  نسبت  داده  مي شود.
علل : علل  آن  ناشناخته  است. تحقيقات  در اين  باره  حاکي  از آن  است  که  مولتيپل  اسکلروز (ام . اس ) ممکن  است  ناشي  از يک  اختلال  خودايمني  يا يک  ويروس  داراي  فعاليت در زمان ابتلا به اين بيماري آهسته  باشد. لکه هايي  از ماده  سفيد در مغز و نخاع  تخريب  شده  و نمي توانند تحريکات  عصبي  طبيعي  را منتقل  کنند. کودکان  و نوجوانان  رشد يافته  در آب وهواي  سرد، مهاجرت  بعدي    به  منطقه اي  با آب وهواي  گرم  در جلوگيري  از بروز بيماري  موثر نيست .

پيشگيري

در حال  حاضر قابل  پيشگيري  نيست  ولي  دوره هاي  عود بيماري  با درمان  کوتاه  مي شود. از عفونت  که  موجب  عود بيماري  مي شود پيشگيري  کنيد.

عواقب  مورد انتظار

گاهي  بهبود خودبه خود رخ  مي دهد. ولي  در بيشتر موارد، ام . اس  غيرقابل  علاج  است. علايم  آن  قابل  تسکين  يا کنترل  است  و اين  بيماري  اغلب  براي  ماه ها تا سال ها پايدار باقي  مي ماند. به  طور شايع  بيماران  تا 30-20 سال  پس  از بروز بيماري  زنده  مي مانند. تحقيقات  علمي  درباره  علل  و درمان  اين  بيماري  ادامه  دارد و اين  اميد وجود دارد که  درمان هايي  موثرتر و نهايتا علايج بخش  عرضه  گردند.

عوارض  احتمالي

عفونت هاي  مجاري  ادرار ناشي  از اختلالات  دفع  مدفوع  يا ادرار، زخم هاي  فشاري  ناشي  از بستري  طولاني  مدت، يبوست  ناشي  از عدم  تحرک .

درمان

آزمون  خاصي  براي  تشخيص  اين  بيماري  وجود ندارد. بررسي هاي  تشخيصي  ممکن  است  شامل  سي تي  اسکن ، ام آرآي ، پاسخ  فراخوانده  بينايي  (پاسخ  الکتريکي  نسبت  به  تحريک  يک  دستگاه  حسي )، آزمايش  مايع  نخاع  و معاينه  فيزيکي  باشد. اين  بيماري  درمان  اختصاصي  ندارد. فروکش  بيماري  خودبه خود رخ  داده  و ارزيابي  ميزان  موفقيت  درمان  را مشکل  مي سازد. حمايت هاي  روحي  رواني . تشويق  و اطمينان  دادن  به  بيماران  جهت  کمک  به  جلوگيري  از پيدايش  نااميدي  به  درمان  ضروري  است . براي  اداره  يک  زندگي  طبيعي  تا حدامکان  تلاش  کنيد ولي  خود را خسته  نکنيد. از محيط هاي  گرم ، حتي  از دوش  آب  داغ  گرفتن ، اجتناب  کنيد. گرما مي تواند به  طور موقت  علايم  را تشديد کند. از ماساژ مکرر نواحي  درگير استفاده  کنيد. اين  کار به  پيشگيري  از ايجاد جمع شدگي  عضلات  کمک  مي کند. از استرس  بپرهيزيد زيرا ممکن  است  علايم  را بدتر کند. گذاشتن  سوند ادرار توسط  خود بيمار در موارد تخليه  ناکامل  مثانه برخي  درمانگران  طبي  غيرمتعهد درمان هاي  اثبات  نشده  بي ارزشي  را ارايه  مي دهند. قبل  از صرف  هزينه  خود بابت  اين  درمان ها با گروه  پزشکي  خود در مورد درمان هاي  غيرمعمول  اين  بيماري  مشورت  کنيد. بستري  کردن  بيماران  يا مراقبت  از آنها در آسايشگاه هاي  بيماران  بسته  به  شدت  بيماري  ممکن  است  لازم  باشد. يک  برنامه  منظم  از تمرين هاي  فيزيکي  و فعاليت در زمان ابتلا به اين بيماري هاي  ذهني  ضروري  است . درمان  فيزيکي  و بازتواني  عضلاني  با وسايل  مکانيکي  (استفاده  از بريس، عصا يا واکر) براي  غلبه  بر معلوليت هاي  فيزيکي  توصيه  مي گردد. دوره هاي  منظم  استراحت  را برنامه ريزي  کنيد. در صورت  امکان  فعاليت در زمان ابتلا به اين بيماري جنبي  خود را ادامه  دهيد. مشاوره  با متخصص  مربوط  در اين باره  ممکن  است  سودمند باشد. از يک  رژيم  غذايي  عادي  متعادل  شده  و البته  پر فيبر براي  پيشگيري  از يبوست، استفاده  کنيد.